یک مطالعه گسترده روی بیش از ۳۱ هزار فرد بزرگسال آمریکایی نشان داده است که زمان خوردن اولین و آخرین وعده غذایی روز ممکن است با خطر مرگ و طول عمر ارتباط داشته باشد. در این پژوهش، دیرتر خوردن اولین وعده غذایی با افزایش خطر مرگ همراه بود؛ بااین‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج رابطه آماری را نشان می‌دهند و علت و معلول را ثابت نمی‌کنند.
زمان صبحانه چه ارتباطی با طول عمر دارد؟
پژوهشگران اطلاعات ۳۱٬۰۴۴ فرد ۴۰ ساله و بالاتر را از داده‌های نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه آمریکا (NHANES) در فاصله سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۸ بررسی کردند.
شرکت‌کنندگان زمان مصرف تمام غذاها و نوشیدنی‌های خود را در یک بازه ۲۴ ساعته گزارش کرده بودند. محققان نیز هر ماده غذایی یا نوشیدنی حاوی کالری را که پس از ساعت ۴ صبح مصرف شده بود، به‌عنوان شروع وعده‌های غذایی روز در نظر گرفتند.
سپس این اطلاعات با داده‌های مربوط به مرگ افراد تا پایان سال ۲۰۱۹ تطبیق داده شد. در دوره پیگیری میانه ۸.۶ ساله، ۷۱۲۹ نفر از شرکت‌کنندگان فوت کردند که ۲۲۵۹ مورد از مرگ‌ها به بیماری‌های قلبی‌عروقی مربوط بود.
هرچه اولین وعده دیرتر باشد، خطر مرگ بیشتر می‌شود؟
نتایج پژوهش چنین الگویی را نشان داد. افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بین ۷ تا ۸ صبح می‌خوردند، به‌عنوان گروه مرجع در نظر گرفته شدند.
در مقایسه با این گروه:
- خوردن اولین وعده بین ۸ تا ۱۰ صبح با ۱۰ درصد افزایش خطر مرگ به هر علت همراه بود.
- این افزایش برای وعده اول بین ۱۰ صبح تا ظهر به ۱۹ درصد رسید.
- افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بعد از ظهر می‌خوردند، با ۲۹ درصد خطر بیشتر مرگ به هر علت مواجه بودند.
این ارقام پس از درنظرگرفتن عواملی مانند سن، سیگار کشیدن، فعالیت بدنی، کیفیت رژیم غذایی، شاخص توده بدنی، میزان دریافت انرژی، درآمد و بیماری‌های زمینه‌ای به دست آمده‌اند.
صبحانه دیرهنگام و خطر بیماری قلبی
ارتباط مشاهده‌شده برای مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی حتی چشمگیرتر بود.
در این مطالعه، افرادی که نخستین وعده غذایی خود را بعد از ظهر مصرف می‌کردند، در مقایسه با افرادی که بین ۷ تا ۸ صبح غذا می‌خوردند، با ۴۶ درصد خطر بیشتر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی مواجه بودند.
پژوهشگران همچنین برآورد کردند که در سن ۵۰ سالگی، گروهی که اولین وعده خود را دیرتر می‌خوردند، به‌طور متوسط ۲.۴۶ سال امید به زندگی کمتری داشتند.
البته این عدد به معنای آن نیست که دیر صبحانه خوردن مستقیماً باعث کاهش ۲.۴۶ سال از عمر افراد می‌شود؛ مطالعه از نوع مشاهده‌ای بوده و نمی‌تواند چنین رابطه علت و معلولی را اثبات کند.
بهترین زمان برای شام چه ساعتی است؟
نتایج مربوط به آخرین وعده غذایی کمی متفاوت بود. برخلاف صبحانه، رابطه زمان شام با خطر مرگ به شکل U شکل مشاهده شد.
در مقایسه با افرادی که آخرین وعده خود را بین ۷ تا ۸ شب می‌خوردند، خوردن آخرین وعده:
- قبل از ساعت ۷ شب: با ۱۳ درصد افزایش خطر مرگ به هر علت همراه بود.
- بعد از نیمه‌شب: با ۲۷ درصد افزایش خطر مرگ همراه بود.
کمترین خطر مدل‌سازی‌شده در این پژوهش حدود ساعت ۸ شب مشاهده شد. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید دارند که این نتیجه به معنای «بهترین زمان شام برای همه افراد» نیست.
چرا دیر غذا خوردن ممکن است با سلامت ارتباط داشته باشد؟
یکی از توضیحات احتمالی به ریتم شبانه‌روزی بدن مربوط می‌شود. زمان خوردن غذا یکی از عواملی است که ساعت‌های زیستی اندام‌های مختلف بدن را تنظیم می‌کند.
به گفته ژیلِی شان، پژوهشگر ارشد این مطالعه از دانشگاه علم و فناوری هوآژونگ، خوردن اولین وعده غذایی در ساعات دیرتر یا غذا خوردن در نیمه‌شب ممکن است باعث ناهماهنگی ریتم شبانه‌روزی و اختلال در فرایندهای متابولیکی، از جمله سوخت‌وساز چربی و گلوکز، شود.
برخی مطالعات حیوانی نیز مسیرهای احتمالی دیگری مانند افزایش وزن، تجمع چربی در کبد و تغییر عملکرد ساعت‌های زیستی اندام‌های خارج از مغز را مطرح کرده‌اند؛ اما هنوز مشخص نیست که همین سازوکارها مستقیماً الگوی مرگ‌ومیر مشاهده‌شده در انسان‌ها را توضیح می‌دهند یا خیر.
آیا ساعت غذا خوردن واقعاً باعث کاهش طول عمر می‌شود؟
اینجا مهم‌ترین محدودیت مطالعه مشخص می‌شود.
این پژوهش مشاهده‌ای است؛ یعنی محققان رفتار غذایی افراد را بررسی کرده‌اند و سپس ارتباط آن را با پیامدهای سلامتی سنجیده‌اند. بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که دیر صبحانه خوردن به‌تنهایی باعث مرگ زودتر می‌شود.
برای مثال، افرادی که دیرتر غذا می‌خورند ممکن است خواب نامنظم داشته باشند، شب‌کار باشند یا از مشکلات سلامتی خاصی رنج ببرند. در چنین شرایطی، زمان غذا خوردن می‌تواند بیشتر نشانه‌ای از وضعیت سلامت یا سبک زندگی فرد باشد تا علت مستقیم آن.
حتی افرادی که آخرین وعده خود را خیلی زود می‌خوردند، در این مطالعه معمولاً سن بالاتری داشتند، دفعات کمتری غذا می‌خوردند و بیماری‌های زمینه‌ای بیشتری داشتند؛ بنابراین نمی‌توان تمام تفاوت‌های مشاهده‌شده را به ساعت غذا نسبت داد.
پنجره غذایی کوتاه لزوماً خطرناک نیست
پژوهش همچنین رابطه میان طول مدت زمانی که فرد در طول روز غذا می‌خورد و خطر مرگ را بررسی کرد.
پس از درنظرگرفتن زمان اولین وعده، طول پنجره غذایی به‌تنهایی ارتباط ثابتی با مرگ‌ومیر در کل نمونه نداشت. این ارتباط بسته به زمان شروع غذا خوردن تغییر می‌کرد.
این یافته می‌تواند برای بحث درباره رژیم‌های محدود به زمان یا Time-Restricted Eating اهمیت داشته باشد؛ زیرا صرفاً شمردن تعداد ساعات روزه‌داری ممکن است تصویر کاملی از اثر الگوی غذایی بر سلامت ارائه نکند.
محدودیت مهم مطالعه چیست؟
مهم‌ترین محدودیت این پژوهش آن است که زمان غذا خوردن عمدتاً بر اساس یک گزارش ۲۴ ساعته در ابتدای مطالعه ثبت شده است. بنابراین مشخص نیست آیا این الگوی غذایی در سال‌های بعد نیز برای شرکت‌کنندگان ثابت باقی مانده است یا خیر.
همچنین عواملی مانند ساعت زیستی افراد، الگوی دقیق خواب، زمان فعالیت بدنی و برخی عوامل دیگر ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشند. پژوهشگران با وجود انجام تعدیل‌های آماری و تحلیل‌های حساسیت، نمی‌توانند تمام این عوامل را به‌طور کامل حذف کنند.
جدول نتایج مطالعه
| زمان اولین وعده | ارتباط مشاهده‌شده با خطر مرگ به هر علت |
|---|---|
| ۷ تا ۸ صبح | مبنا |
| ۸ تا ۱۰ صبح | ۱۰٪ بیشتر |
| ۱۰ صبح تا ظهر | ۱۹٪ بیشتر |
| بعد از ظهر | ۲۹٪ بیشتر |
| بعد از ظهر؛ مرگ قلبی‌عروقی | ۴۶٪ بیشتر |
این اعداد نشان‌دهنده ارتباط آماری در مطالعه هستند و به معنای اثبات علت و معلول نیستند.
این مطالعه بار دیگر نشان می‌دهد که در تحقیقات تغذیه، زمان خوردن غذا می‌تواند به اندازه محتوای وعده‌های غذایی مورد توجه قرار گیرد. بااین‌حال، تیترهایی مانند «صبحانه دیرهنگام عمر شما را کوتاه می‌کند» از نتایج این پژوهش فراتر می‌روند.
نکته مهم این است که پژوهشگران خودشان نیز توصیه نمی‌کنند افراد صرفاً بر اساس این نتایج، برنامه غذایی خود را به‌طور افراطی تغییر دهند. ارتباط مشاهده‌شده می‌تواند تحت تأثیر خواب، بیماری‌های زمینه‌ای، شغل، وضعیت اقتصادی و سایر ویژگی‌های سبک زندگی باشد.
در نتیجه، پیام کاربردی‌تر مطالعه این است که منظم بودن الگوی خواب و غذا خوردن و پرهیز از غذا خوردن بسیار دیرهنگام ممکن است موضوعی ارزشمند برای تحقیقات بیشتر باشد؛ اما هنوز نمی‌توان یک ساعت مشخص را به‌عنوان نسخه‌ای قطعی برای افزایش طول عمر معرفی کرد.
جمع‌بندی
یک مطالعه روی بیش از ۳۱ هزار بزرگسال نشان داد که دیرتر خوردن اولین وعده غذایی با افزایش خطر مرگ به هر علت و مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط دارد. در مقابل، رابطه زمان آخرین وعده غذایی با مرگ‌ومیر Uشکل بود و کمترین خطر مدل‌سازی‌شده در حوالی ساعت ۸ شب مشاهده شد.
بااین‌حال، این یافته‌ها اثبات نمی‌کنند که تغییر ساعت صبحانه یا شام مستقیماً باعث افزایش طول عمر می‌شود. پژوهشگران نیز تأکید دارند که بر اساس این مطالعه نباید تغییرات شدید در برنامه غذایی ایجاد کرد. این تحقیق در European Journal of Clinical Nutrition منتشر شده است.
منبع
- ScienceAlert
