طب سنتی چین سلول‌های سرطانی مقاوم به شیمی‌درمانی را در آزمایشگاه از بین برد

پژوهشگران چینی در مطالعه‌ای آزمایشگاهی، اثر یک فرمول دارویی متعلق به طب سنتی این کشور را بر سلول‌های سرطانی مقاوم به شیمی‌درمانی بررسی کرده‌اند. نتایج نشان می‌دهد این ترکیب که «هوايو وان» (Huayu Wan) نام دارد، توانسته است رشد سلول‌های سرطانی مری را مهار کند و در آزمایش‌های حیوانی نیز باعث کاهش رشد تومورها شود.

با وجود نتایج امیدوارکننده، این یافته‌ها هنوز به معنای اثبات اثربخشی دارو در انسان نیستند. آزمایش‌ها فعلاً به کشت سلولی و مدل‌های حیوانی محدود بوده‌اند.

هوايو وان چیست و از چه موادی تشکیل شده است؟

هوايو وان فرمولی متعلق به طب سنتی چین است که از ۱۵ ترکیب مختلف تشکیل می‌شود. این فرمول از دو نسخه دارویی سنتی به نام‌های Taohong Siwu و Didang گرفته شده و در گذشته برای درمان توده‌های شکمی و برخی عارضه‌های شبیه تومور مورد استفاده قرار می‌گرفت.

این ترکیب همچنان در برخی مراکز درمانی چین برای کمک به درمان تومورها به کار می‌رود؛ بااین‌حال، سازوکار دقیق اثرگذاری آن بر سلول‌های سرطانی به‌طور کامل شناخته نشده است.

پژوهش جدید به‌طور مشخص بر سرطان سلول سنگفرشی مری تمرکز دارد؛ یکی از انواع سرطان مری که در بخش‌هایی از آسیا و کشورهای درحال‌توسعه شیوع بیشتری دارد. یکی از داروهای شیمی‌درمانی مورد استفاده برای این بیماری سیس‌پلاتین است، اما برخی تومورها به‌مرور در برابر این دارو مقاومت پیدا می‌کنند و پاسخ بیمار به درمان کاهش می‌یابد.

فرمول سنتی چگونه سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد؟

پژوهشگران برای بررسی اثر هوايو وان، سلول‌های سرطانی مری انسان و موش را در محیط آزمایشگاه پرورش دادند و نمونه‌هایی را انتخاب کردند که در برابر سیس‌پلاتین مقاوم شده بودند. سپس این سلول‌ها در معرض دوزهای مختلف فرمول دارویی قرار گرفتند.

نتایج نشان داد هوايو وان فعالیت و رشد سلول‌های سرطانی را کاهش می‌دهد. همچنین، افزایش مقدار دارو یا طولانی‌تر شدن زمان تماس سلول‌ها با آن، با اثر ضدتوموری بیشتر همراه بود.

محققان سازوکار اصلی این اثر را به فرایندی به نام فروپتوز نسبت می‌دهند. فروپتوز نوعی مرگ سلولی تنظیم‌شده است که در آن آهن نقش مهمی در ایجاد آسیب اکسیداتیو به غشای سلول ایفا می‌کند.

بر اساس یافته‌های پژوهش، هوايو وان دو مسیر دفاعی سلول‌های سرطانی را مختل می‌کند:

• تضعیف دفاع آنتی‌اکسیدانی: این فرمول در عملکرد سامانه‌ای که به گلوتاتیون وابسته است اختلال ایجاد می‌کند. گلوتاتیون به سلول‌ها کمک می‌کند در برابر آسیب‌های اکسیداتیو مقاومت کنند.

• افزایش دسترسی به آهن داخلی: ترکیب مورد بررسی باعث آزاد شدن بخشی از ذخایر آهن سلول می‌شود. این اتفاق می‌تواند آسیب اکسیداتیو به چربی‌های غشای سلولی را افزایش دهد.

مجموع این تغییرات، توان سلول سرطانی برای مقابله با آسیب را کاهش می‌دهد و زمینه مرگ آن از طریق فروپتوز را فراهم می‌کند.

آزمایش روی موش‌ها چه نتیجه‌ای داشت؟

پژوهشگران در مرحله بعد، اثر هوايو وان را روی موش‌هایی بررسی کردند که سلول‌های سرطانی مقاوم به سیس‌پلاتین در بدن آن‌ها کاشته شده بود.

در این آزمایش، موش‌های دریافت‌کننده فرمول دارویی در مقایسه با گروه درمان‌نشده، رشد تومور کمتری داشتند و وزن توده‌های سرطانی آن‌ها نیز کاهش پیدا کرد.

بررسی بافت تومورها نکته دیگری را آشکار کرد: در نمونه‌های دریافت‌کننده هوايو وان، تعداد بیشتری از سلول‌های ایمنی CD8+ T مشاهده شد. این سلول‌ها در شناسایی و از بین بردن سلول‌های سرطانی نقش دارند. افزایش حضور آن‌ها می‌تواند نشانه‌ای از فعال شدن بخشی از پاسخ ایمنی بدن باشد، هرچند برای مشخص شدن سازوکار دقیق این اثر به بررسی‌های بیشتری نیاز است.

ترکیب داروی سنتی با ایمونوتراپی

یکی دیگر از بخش‌های مطالعه به بررسی هم‌زمان هوايو وان و درمان ضد PD-1 اختصاص داشت. داروهای مهارکننده PD-1 نوعی ایمونوتراپی هستند که با تغییر عملکرد مسیرهای تنظیم‌کننده سیستم ایمنی، به سلول‌های دفاعی کمک می‌کنند سلول‌های سرطانی را بهتر هدف قرار دهند.

در آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها، ترکیب هوايو وان با درمان ضد PD-1 نسبت به استفاده جداگانه از هرکدام، مهار بیشتری در رشد تومور و کاهش بیشتری در وزن آن ایجاد کرد.

این نتیجه احتمال وجود اثر مکمل میان فرمول سنتی و ایمونوتراپی را مطرح می‌کند؛ اما هنوز مشخص نیست چنین ترکیبی در بدن انسان نیز ایمن و مؤثر خواهد بود یا خیر.

آیا هوايو وان می‌تواند به درمان سرطان در انسان کمک کند؟

مهم‌ترین محدودیت پژوهش این است که نتایج آن هنوز در بیماران انسانی آزمایش نشده است. اثرگذاری یک ترکیب در محیط آزمایشگاه یا بدن موش، لزوماً به معنای اثربخشی و ایمنی آن در انسان نیست.

برای ارزیابی ظرفیت درمانی هوايو وان، ابتدا باید ترکیبات فعال آن با دقت بیشتری شناسایی شوند و دوز مناسب، عوارض احتمالی، تداخل با داروهای دیگر و تأثیر آن بر بافت‌های سالم مورد بررسی قرار گیرد. پس از آن نیز انجام کارآزمایی‌های بالینی برای سنجش ایمنی و اثربخشی آن در بیماران ضروری خواهد بود.

بنابراین، یافته‌های این مطالعه را باید یک مسیر پژوهشی امیدوارکننده برای مقابله با مقاومت دارویی در سرطان مری دانست، نه معرفی یک درمان اثبات‌شده. بیماران نیز نباید بر اساس این نتایج، درمان‌های استاندارد سرطان را کنار بگذارند یا از فرمول‌های سنتی به‌عنوان جایگزین شیمی‌درمانی و ایمونوتراپی استفاده کنند.

منابع