داستان «باربارا کولورا» را بشنوید. زنی که با تنگی نفس و عرق سرد به بخش اورژانس مراجعه کرد. دردی در پشت و نزدیک استخوان کتف داشت که تا بازوی چپش کشیده میشد. همه آزمایشهایش نرمال بود. او را به خانه فرستادند. روز بعد به متخصص قلب مراجعه کرد. پزشک گفت شاید علائمش ناشی از اضطراب است. همان شب، باربارا دچار سکته قلبی شد.
این سرنوشت هزاران زن دیگر در سراسر جهان است. در کشورهای ثروتمندی مانند استرالیا که سیستم درمانی قدرتمندی دارند، محققان تخمین میزنند اگر شکاف جنسیتی در درمان بسته شود، تا ۲۰ درصد مرگهای ناشی از سکته قلبی در زنان قابل اجتناب است. اما این اتفاق نمیافتد. زنان زیر ۵۵ سال در آمریکا هفت برابر بیشتر از مردان بدون انجام آزمایشهای قلبی مناسب از اورژانس مرخص میشوند.
یک کلمه زنان را در معرض خطر قرار میدهد: «غیرمعمول» (atypical) . دهههاست پزشکان علائم سکته قلبی در زنان را «غیرمعمول» مینامند، چون ممکن است با علائم مردان متفاوت باشد. اما در واقعیت، هیچچیز «غیرمعمولی» در علائمی که نیمی از جمعیت را تحت تأثیر قرار میدهد، وجود ندارد.
هرچند علائم اصلی مشابه است، مطالعات اخیر نشان میدهد بیش از ۹۰ درصد زنان و مردان در زمان سکته قلبی درد قفسه سینه را تجربه میکنند. تفاوت در علائم همزمان است؛ زنان بیشتر دچار تهوع، تنگی نفس، خستگی، درد فک یا درد بین دو کتف میشوند. اگر الگوی علائم «غیرمعمول» نامیده شود، پزشک ممکن است آنها را به عنوان «نادر» یا احتمالاً نامرتبط با قلب تفسیر کند.
پروفسور استفن نیکولز، متخصص قلب برجسته، میگوید: «علیرغم تلاشها برای آگاهسازی درباره اهمیت بیماری قلبی در زنان، هنوز این باور در جامعه وجود دارد که بیماری قلبی مشکل مردان است.» اما بیماری قلبی-عروقی امروزه اولین قاتل زنان در آمریکاست.
سندرم ینتل؛ نام یک نابرابری
این نابرابری حتی یک نام دارد: «سندرم ینتل» (Yentl syndrome) . این اصطلاح اولین بار در سال ۱۹۹۱ توسط متخصص قلب آمریکایی، برنادین هیلی، مطرح شد. بیش از سه دهه بعد، هنوز رشته قلب و عروق در تلاش است از این سندرم عبور کند. بسیاری از دستورالعملهای امروزی درمان سکته قلبی (مانند مصرف آسپرین) بر اساس مطالعات قدیمی است که عمدتاً روی مردان انجام شده بود.
عواملی که به طور خاص زنان را تحت تأثیر قرار میدهند مانند یائسگی، سندرم تخمدان متابولیک پلیاندوکراین (نام جدید سندرم تخمدان پلیکیستیک) و شرایط مرتبط با بارداری، در ارزیابیهای بالینی خطر سکته قلبی لحاظ نمیشوند.
متخصص قلب، دکتر میشل اوداناگ، میگوید این تصور رایج که همه سکتههای قلبی شدید و ناگهانی هستند، یک باور اشتباه است. به همین دلیل، بیماران ممکن است علائم خود را نادیده بگیرند. در واقع، سکتههای قلبی اغلب آرامتر و تدریجیتر هستند و دقیقاً به همین دلیل تشخیص داده نمیشوند. زنان اغلب درد قفسه سینه را به عنوان «فشار» مبهم یا سنگین توصیف میکنند که چند دقیقه طول میکشد و محو میشود. مانند داستان باربارا، زنان بیشتر در هنگام استراحت یا خواب دچار سکته قلبی میشوند.
حرف آخر
باربارا کولورا تنها در سومین مراجعه به پزشک (پس از سکته قلبی) تشخیص داده شد. شریان قلبش ۹۹ درصد مسدود بود. او اکنون به عنوان سفیر بنیاد قلب، داستان خود را به امید نجات جان زنان دیگر به اشتراک میگذارد.
توصیه متخصصان این است: اگر نگران سکته قلبی هستید، به غریزه خود اعتماد کنید. برای هر علامت جدید و غیرقابل توضیح (از جمله ناراحتی قفسه سینه یا تنگی نفس که مداوم است یا میآید و میرود) فوراً به اورژانس مراجعه کنید. هرگز خودتان را به بیمارستان نبرید؛ بهتر است با اورژانس تماس بگیرید.
