پژوهشگران گام مهمی در توسعه نسل جدید درمانهای سرطان برداشتهاند. محققان موفق شدهاند روشی ابداع کنند که امکان تولید مداوم سلولهای ایمنی مبارزهکننده با سرطان را فراهم میکند؛ دستاوردی که میتواند یکی از بزرگترین محدودیتهای ایمونوتراپیهای امروزی را برطرف کرده و راه را برای درمانهای مؤثرتر انواع سرطان، بهویژه تومورهای جامد، هموار کند.
کشف سلولهایی که میتوانند بارها تکثیر شوند
این پژوهش توسط تیمی از دانشمندان University of Southern California با همکاری پژوهشگرانی از Stanford University انجام شده است.
برخلاف درمانهای رایج که مستقیماً روی سلولهای ایمنی بالغ تمرکز دارند، محققان این بار روی سلولهای پیشساز ماکروفاژها (Granulocyte-Monocyte Progenitors یا GMPs) کار کردهاند؛ سلولهایی که توانایی تکثیر طولانیمدت را حفظ میکنند و در نهایت به ماکروفاژهای عملکردی تبدیل میشوند.
به گفته پژوهشگران، این ویژگی امکان تولید تقریباً نامحدود سلولهای موردنیاز برای درمانهای ایمنی را فراهم میکند؛ قابلیتی که تاکنون یکی از موانع اصلی توسعه این روشها بوده است.
ماکروفاژها؛ سربازان طبیعی بدن علیه سرطان
ماکروفاژها از مهمترین سلولهای سیستم ایمنی هستند که وظیفه شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی را بر عهده دارند. این سلولها علاوه بر حمله مستقیم به تومورها، سایر بخشهای سیستم ایمنی مانند سلولهای T را نیز برای مقابله با سرطان فعال میکنند.
با وجود این، تولید تعداد کافی از ماکروفاژها در آزمایشگاه همواره دشوار بوده است؛ زیرا این سلولها بهسختی تکثیر میشوند و نگهداری طولانیمدت آنها نیز چالشهای زیادی دارد. پژوهش جدید تلاش کرده این مشکل را از طریق استفاده از سلولهای پیشساز برطرف کند.
نتایج امیدوارکننده در آزمایشهای حیوانی
پژوهشگران با مهندسی ژنتیکی سلولهای GMP موفق شدند ماکروفاژهای ضدسرطان قدرتمندی تولید کنند. در آزمایشهای انجامشده روی موشهای مبتلا به سرطان خون و تومورهای جامد، این سلولهای پیشساز پس از تزریق در بدن گسترش یافتند و بهطور مداوم ماکروفاژها و سایر سلولهای ایمنی را تولید کردند.
نتیجه این فرایند، کند شدن روند پیشرفت سرطان و افزایش فعالیت سیستم ایمنی علیه تومورها بود؛ عملکردی که نسبت به تزریق مستقیم ماکروفاژها نتایج امیدوارکنندهتری نشان داد.
گامی مهم برای نسل آینده ایمونوتراپی
در سالهای اخیر درمانهای CAR-T تحول بزرگی در درمان برخی سرطانهای خونی ایجاد کردهاند، اما اثربخشی آنها در برابر تومورهای جامد همچنان محدود است.
اکنون پژوهشگران معتقدند استفاده از سلولهای پیشساز ماکروفاژها میتواند زمینهساز توسعه درمانهای CAR-M باشد؛ روشی که به جای سلولهای T از ماکروفاژهای مهندسیشده برای حمله به سرطان استفاده میکند و شاید در آینده عملکرد بهتری در مقابله با تومورهای جامد داشته باشد.
هنوز تا استفاده در بیماران راه باقی مانده است
اگرچه نتایج این تحقیق بسیار امیدوارکننده است، اما این فناوری هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و تاکنون تنها در محیط آزمایشگاه و مدلهای حیوانی آزمایش شده است.
پژوهشگران تأکید میکنند که پیش از ورود این روش به درمان بیماران، باید کارآزماییهای بالینی گستردهای برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی آن انجام شود. یافتههای این تحقیق در نشریه علمی Cell منتشر شده است.
ایمونوتراپی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین حوزههای درمان سرطان تبدیل شده، اما محدودیت در تولید سلولهای ایمنی همواره یکی از موانع اصلی توسعه آن بوده است. اگر فناوری جدید بتواند در مطالعات انسانی نیز موفق عمل کند، امکان تولید انبوه سلولهای درمانی با هزینه کمتر و اثربخشی بیشتر فراهم خواهد شد. این موضوع بهویژه برای درمان تومورهای جامد که هنوز پاسخ مطلوبی به بسیاری از روشهای ایمونوتراپی نمیدهند، اهمیت ویژهای دارد.
این پژوهش هنوز به معنای کشف درمان قطعی سرطان نیست، اما میتواند یکی از مهمترین گامها برای توسعه نسل آینده درمانهای سلولی باشد؛ درمانهایی که شاید در آینده شانس موفقیت بیشتری در مقابله با انواع مختلف سرطان داشته باشند.
