یک مطالعه طولانی‌مدت نشان می‌دهد وضعیت بهزیستی روانی افراد در ابتدای دوره بررسی می‌تواند سرنخ مهمی درباره مسیر تغییر حال آن‌ها در سال‌های بعد باشد. پژوهشگران با بررسی داده‌های مربوط به یک دوره ۲۵ ساله دریافتند که وضعیت اولیه بهزیستی، یکی از مهم‌ترین عوامل پیش‌بینی‌کننده جهت تغییر آن در آینده است؛ هرچند مسیر بهزیستی افراد ثابت و از پیش تعیین‌شده نیست.
مطالعه ۲۵ ساله چه چیزی را بررسی کرد؟
پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردند به جای بررسی بهزیستی در یک مقطع زمانی، مسیر تغییر آن در طول سال‌های زندگی را بررسی کنند.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است فردی در یک مقطع احساس رضایت و حال روحی خوبی داشته باشد، اما شرایط او در سال‌های بعد تغییر کند. از طرف دیگر، وضعیت نامطلوب امروز نیز لزوماً به معنای ادامه همان شرایط در آینده نیست.
نتایج نشان داد افراد در مسیرهای متفاوتی از نظر بهزیستی قرار می‌گیرند و این مسیرها می‌توانند در طول زمان تغییر کنند.
چهار مسیر متفاوت برای بهزیستی افراد
پژوهشگران شرکت‌کنندگان را بر اساس الگوی تغییر بهزیستی آن‌ها در طول مطالعه در چند گروه قرار دادند.
بزرگ‌ترین گروه، افرادی بودند که سطح بهزیستی آن‌ها در طول زمان نسبتاً پایدار باقی ماند. با این حال، نکته مهم این است که «پایدار بودن» الزاماً به معنای بهزیستی بالا نبود؛ حدود یک‌چهارم افراد این گروه همچنان سطح پایینی از بهزیستی داشتند.
حدود ۳۰ درصد از شرکت‌کنندگان در گروهی قرار گرفتند که در ابتدا بهزیستی پایینی داشتند، اما وضعیت آن‌ها به‌تدریج بهتر شد.
در مقابل، حدود ۸ درصد افراد با سطح بالای بهزیستی مطالعه را آغاز کردند، اما با کاهش قابل‌توجه آن مواجه شدند و سپس وضعیتشان به ثبات نسبی رسید.
گروه دیگری نیز وجود داشت که حدود ۲ درصد شرکت‌کنندگان را شامل می‌شد. این افراد در ابتدا بهزیستی بسیار پایینی داشتند و سپس افزایش شدیدی را تجربه کردند؛ با این حال، نیمی از آن‌ها نتوانستند این بهبود را در طول زمان حفظ کنند.
| مسیر بهزیستی | سهم تقریبی | روند مشاهده‌شده |
|---|---|---|
| وضعیت نسبتاً پایدار | بزرگ‌ترین گروه | تغییر محدود در طول زمان |
| بهبود تدریجی | حدود ۳۰٪ | شروع با بهزیستی پایین و افزایش تدریجی |
| افت و سپس ثبات | حدود ۸٪ | شروع با سطح بالا و کاهش قابل‌توجه |
| بهبود شدید | حدود ۲٪ | افزایش زیاد، اما در بسیاری موارد ناپایدار |
وضعیت اولیه چه نقشی در آینده دارد؟
یکی از مهم‌ترین یافته‌های مطالعه این بود که سطح بهزیستی در ابتدای دوره بررسی، قوی‌ترین عامل برای پیش‌بینی جهت تغییرات بعدی آن محسوب می‌شد.
به زبان ساده، وضعیت فعلی افراد کاملاً بی‌اهمیت نیست؛ اما در عین حال، قرارگرفتن در یک وضعیت نامطلوب به این معنا نیست که فرد برای همیشه در همان شرایط باقی خواهد ماند.
اتفاقاً داده‌های پژوهش نشان می‌دهند افرادی که در ابتدا بهزیستی پایین‌تری داشتند، در برخی موارد احتمال بیشتری برای تجربه بهبود در سال‌های بعد داشتند.
نکته امیدوارکننده درباره افسردگی
یکی از یافته‌های قابل‌توجه مطالعه به افرادی مربوط می‌شود که هم بهزیستی پایینی داشتند و هم علائم افسردگی در آن‌ها بالا بود.
در میان این گروه، ۵۷ درصد طی دوره ۲۵ ساله افزایش بهزیستی را تجربه کردند. پژوهشگران این یافته را از جمله نکات امیدوارکننده مطالعه می‌دانند، زیرا نشان می‌دهد وضعیت نامطلوب روانی در یک مقطع زمانی الزاماً مسیر آینده فرد را تعیین نمی‌کند.
این نتیجه البته به معنای آن نیست که افسردگی خودبه‌خود برطرف می‌شود یا همه افراد با شرایط مشابه بهبود پیدا می‌کنند؛ بلکه نشان می‌دهد تغییر مثبت در بهزیستی در طول زمان امکان‌پذیر است.
بهزیستی ثابت به معنای حال خوب نیست
یکی از نکات مهم این پژوهش، تفاوت میان «ثبات» و «خوب بودن» است.
ممکن است سطح بهزیستی فرد برای سال‌ها تقریباً ثابت بماند، اما این سطح همچنان پایین باشد. بنابراین، صرفاً بررسی اینکه وضعیت فرد تغییر کرده یا نه، تصویر کاملی از کیفیت زندگی او ارائه نمی‌دهد.
به همین دلیل، پژوهشگران علاوه بر سطح بهزیستی، به جهت و مسیر تغییرات آن در طول زمان نیز توجه کرده‌اند.
آیا می‌توان مسیر بهزیستی را تغییر داد؟
نتایج مطالعه نشان می‌دهد بهزیستی یک وضعیت کاملاً ثابت و غیرقابل‌تغییر نیست. افراد می‌توانند در طول زمان از یک مسیر به مسیر دیگری منتقل شوند.
پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند شناسایی مسیرهایی که افراد در آن قرار دارند، می‌تواند در آینده به‌عنوان نوعی ابزار غربالگری مورد استفاده قرار گیرد. چنین رویکردی شاید به متخصصان کمک کند افرادی را که احتمال تغییرات نامطلوب در بهزیستی آن‌ها بیشتر است، زودتر شناسایی کرده و مداخلات مناسب‌تری برایشان در نظر بگیرند.
مهم‌ترین پیام این مطالعه را نباید این‌طور برداشت کرد که «حال امروز شما آینده‌تان را تعیین می‌کند». یافته‌ها پیچیده‌تر از این هستند: وضعیت اولیه بهزیستی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره مسیر آینده ارائه کند، اما افراد در طول سال‌ها می‌توانند از یک مسیر به مسیر دیگری منتقل شوند.
این موضوع به‌ویژه درباره افرادی که در مقطعی شرایط روحی نامطلوبی دارند، اهمیت دارد. داده‌های ۲۵ ساله نشان می‌دهد بهبود امکان‌پذیر است و حتی در میان افرادی که در ابتدای مطالعه هم بهزیستی پایین و هم علائم افسردگی بالاتری داشتند، بیش از نیمی افزایش بهزیستی را تجربه کردند.
از سوی دیگر، مطالعه یادآوری می‌کند که «پایدار ماندن» همیشه اتفاق مثبتی نیست؛ زیرا فرد می‌تواند سال‌ها در سطح پایینی از بهزیستی باقی بماند. بنابراین، توجه به وضعیت روانی و شناسایی زودهنگام مشکلات می‌تواند اهمیت بیشتری از صرفاً بررسی تغییرات کوتاه‌مدت داشته باشد.
جمع‌بندی
یک مطالعه ۲۵ ساله نشان می‌دهد حال و وضعیت بهزیستی فعلی می‌تواند سرنخ مهمی درباره مسیر آینده افراد باشد، اما این مسیر قطعی نیست. برخی افراد با بهزیستی پایین در طول زمان بهبود پیدا کردند و در میان افراد دارای بهزیستی پایین و علائم افسردگی بالاتر، ۵۷ درصد افزایش بهزیستی را تجربه کردند.
در نتیجه، وضعیت روانی امروز را نباید سرنوشت قطعی سال‌های آینده دانست؛ بلکه بهتر است آن را نقطه‌ای از مسیری در نظر گرفت که می‌تواند با گذر زمان تغییر کند.
منبع
- ScienceAlert
