نتایج یک پژوهش جامع که در سال 2023 منتشر شده، نشان میدهد نگهداری از گربه میتواند با افزایش خطر ابتلا به اختلالات مرتبط با اسکیزوفرنی ارتباط داشته باشد؛ موضوعی که سالهاست در میان دانشمندان مورد بحث قرار دارد.
ایده ارتباط میان گربهها و اسکیزوفرنی نخستین بار در سال 1995 مطرح شد. در آن زمان پژوهشگران احتمال دادند که انگل «توکسوپلاسما گوندی» (Toxoplasma gondii) که میتواند از طریق گربهها به انسان منتقل شود، در بروز برخی اختلالات روانی نقش داشته باشد. با این حال، مطالعات انجامشده در دهههای اخیر نتایج یکسانی ارائه نکردهاند.
اکنون پژوهشگران مرکز تحقیقات سلامت روان کوئینزلند استرالیا با بررسی 17 مطالعه انجامشده در 11 کشور، از جمله آمریکا و بریتانیا، به این نتیجه رسیدهاند که میان نگهداری از گربه و افزایش احتمال ابتلا به اختلالات مرتبط با اسکیزوفرنی، ارتباط آماری معناداری وجود دارد.
احتمال دو برابر شدن خطر ابتلا
تیم تحقیقاتی به سرپرستی «جان مکگراث»، روانپزشک استرالیایی، اعلام کرده است افرادی که در معرض تماس با گربه قرار داشتهاند، در مقایسه با سایر افراد تقریباً دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به اختلالات مرتبط با اسکیزوفرنی قرار گرفتهاند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست و نمیتوان با قطعیت گفت که نگهداری از گربه مستقیماً باعث بروز اسکیزوفرنی میشود.
نقش احتمالی انگل توکسوپلاسما
توکسوپلاسما گوندی انگلی است که چرخه تولیدمثل آن تنها در بدن گربهها کامل میشود، اما میتواند از طریق گوشت نیمپز، آب آلوده یا تماس با مدفوع گربه آلوده به انسان منتقل شود.
برآوردها نشان میدهد حدود 40 میلیون نفر در ایالات متحده به این انگل آلوده هستند و اغلب نیز هیچ علامت مشخصی ندارند. با این وجود، تحقیقات مختلف نشان دادهاند که این انگل میتواند به سیستم عصبی مرکزی نفوذ کرده و بر عملکرد انتقالدهندههای عصبی مغز تأثیر بگذارد.
برخی مطالعات پیشین نیز ارتباطی میان آلودگی به این انگل، تغییرات شخصیتی، بروز علائم روانپریشی و برخی بیماریهای عصبی از جمله اسکیزوفرنی گزارش کردهاند.
نتایج متناقض در تحقیقات
با وجود یافتههای جدید، همه مطالعات از وجود چنین ارتباطی حمایت نمیکنند. برخی پژوهشها نشان دادهاند کودکانی که در سنین پایین با گربه در تماس بودهاند، بیشتر در معرض ابتلا به اسکیزوفرنی قرار دارند، اما تحقیقات دیگر چنین نتیجهای را تأیید نکردهاند.
برای مثال، یک مطالعه هیچ ارتباط معناداری میان نگهداری از گربه پیش از 13 سالگی و ابتلا به اسکیزوفرنی در بزرگسالی پیدا نکرد. با این حال، همان پژوهش هنگام بررسی بازه سنی 9 تا 12 سال، به ارتباطی قابل توجه دست یافت. این موضوع نشان میدهد هنوز مشخص نیست کدام دوره از زندگی ممکن است بیشترین تأثیر را از تماس با گربه بپذیرد.
گازگرفتگی گربه؛ عامل مهمتر از نگهداری؟
برخی مطالعات حتی فرضیههای متفاوتی را مطرح کردهاند. در یکی از تحقیقات انجامشده روی 354 دانشجوی روانشناسی در آمریکا، هیچ ارتباطی میان نگهداری از گربه و ویژگیهای شخصیتی مرتبط با اسکیزوفرنی مشاهده نشد. اما افرادی که سابقه گازگرفتگی توسط گربه را داشتند، در آزمونهای روانشناختی امتیاز بالاتری کسب کردند.
پژوهش دیگری نیز ارتباط مشابهی را میان گازگرفتگی گربه و برخی تجربیات روانشناختی خاص گزارش کرد. با این حال، محققان معتقدند ممکن است عامل این ارتباط نه توکسوپلاسما، بلکه باکتریها و عوامل بیماریزای دیگری مانند «پاستورلا مولتوسیدا» باشند که از طریق گازگرفتگی منتقل میشوند.
نیاز به تحقیقات گستردهتر
پژوهشگران تأکید دارند که بیشتر مطالعات بررسیشده از نوع «مورد-شاهدی» بودهاند؛ روشی که برای شناسایی ارتباطها مفید است، اما توانایی اثبات علت و معلول را ندارد. همچنین کیفیت برخی از تحقیقات موجود پایین ارزیابی شده و نتایج آنها با یکدیگر تناقض دارد.
به گفته نویسندگان این مطالعه، اگرچه شواهد فعلی از وجود نوعی ارتباط میان نگهداری از گربه و اختلالات مرتبط با اسکیزوفرنی حمایت میکند، اما برای دستیابی به نتیجهای قطعی باید پژوهشهای گستردهتر و باکیفیتتری روی جمعیتهای بزرگ انجام شود.
در حال حاضر، دانشمندان تأکید میکنند که این یافتهها نباید باعث نگرانی یا تغییر ناگهانی رفتار صاحبان گربه شود، زیرا هنوز هیچ مدرکی مبنی بر نقش مستقیم گربهها در ایجاد اسکیزوفرنی وجود ندارد و تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
