وویجر 1 به فاصله یک روز نوری از زمین میرسد؛ رکوردی تاریخی پس از 49 سال

فضاپیمای وویجر ۱ ناسا روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۷ آبان ۱۴۰۵) به فاصله یک روز نوری از زمین میرسد؛ نقطهای در فاصله حدود ۲۵.۹ میلیارد کیلومتری که تاکنون هیچ ساخته دست بشر به آن نرسیده است. این فضاپیما از زمان پرتاب در سال ۱۹۷۷، با سرعتی نزدیک به ۶۱ هزار کیلومتر بر ساعت از زمین دور شده و همچنان به ارسال دادههای علمی از فضای میانستارهای ادامه میدهد.
یک روز نوری چقدر از زمین فاصله دارد؟
یک روز نوری واحدی برای اندازهگیری فاصله است و به مسافتی گفته میشود که نور در مدت ۲۴ ساعت طی میکند. با توجه به سرعت تقریبی ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه نور، این فاصله حدود ۲۵.۹ میلیارد کیلومتر است.
وویجر ۱ قرار است در ساعت ۱۰:۱۶ به وقت هماهنگ جهانی (UTC) روز ۱۸ نوامبر به این نقطه برسد. این زمان در ایران برابر با ساعت ۱۳:۴۶ روز چهارشنبه ۲۷ آبان خواهد بود.
این دستاورد از نظر رکوردهای فضایی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وویجر ۱ نخستین فضاپیمای ساخته دست بشر خواهد بود که فاصله یک روز نوری از زمین را پشت سر میگذارد.
ارتباط با وویجر ۱ از این پس چقدر طول میکشد؟
رسیدن به فاصله یک روز نوری فقط یک رکورد نمادین نیست و پیامد مستقیمی برای ارتباط با فضاپیما دارد. امواج رادیویی مورد استفاده ناسا برای ارسال فرمان و دریافت داده، با سرعت نور حرکت میکنند.
در نتیجه، وقتی وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری برسد، ارسال یک فرمان از زمین حدود ۲۴ ساعت طول میکشد تا به فضاپیما برسد. پاسخ آن نیز برای بازگشت به زمین به ۲۴ ساعت دیگر زمان نیاز دارد؛ بنابراین یک رفتوبرگشت ارتباطی ساده دستکم دو روز طول خواهد کشید.
با افزایش فاصله فضاپیما، این تأخیر نیز بیشتر میشود و مدیریت مأموریت آن به برنامهریزی دقیقتری نیاز خواهد داشت.
وویجر ۱ از سال ۱۹۷۷ چه مسیری را طی کرده است؟
ناسا وویجر ۱ را در پنجم سپتامبر ۱۹۷۷ به فضا پرتاب کرد. مأموریت اولیه این فضاپیما بررسی سیارههای مشتری و زحل بود؛ اما پس از تکمیل این اهداف، سفر خود را به سمت فضای میانستارهای ادامه داد.
وویجر ۱ در جریان عبور از کنار این سیارهها، تصاویر و دادههای ارزشمندی ارسال کرد و به کشف قمرها و بررسی حلقهها و ویژگیهای جوی سیارههای غولپیکر کمک کرد. این فضاپیما در اوت ۲۰۱۲ از هلیوسفر، یعنی حبابی از ذرات و میدانهای مغناطیسی ایجادشده توسط خورشید، خارج شد و وارد فضای میانستارهای شد.
با وجود این فاصله، وویجر ۱ هنوز از نظر گرانشی تحت تأثیر خورشید قرار دارد و رسیدن آن به فاصله یک روز نوری به معنای خروج کامل از منظومه شمسی نیست.
انرژی وویجر ۱ رو به پایان است
یکی از چالشهای اصلی ادامه مأموریت وویجر ۱، کاهش تدریجی انرژی آن است. این فضاپیما از پنل خورشیدی استفاده نمیکند و انرژی مورد نیازش را از مولدهای رادیوایزوتوپی تأمین میکند؛ سامانههایی که از گرمای حاصل از واپاشی پلوتونیوم برق تولید میکنند.
با کاهش توان این منابع، ناسا طی سالهای اخیر برخی تجهیزات و ابزارهای علمی فضاپیما را خاموش کرده است تا فعالیت آن برای مدت بیشتری ادامه پیدا کند. در حال حاضر، مغناطیسسنج و سامانه امواج پلاسمایی از جمله ابزارهای علمی فعال وویجر ۱ هستند.
ناسا امیدوار است این فضاپیما تا اوایل دهه ۲۰۳۰ همچنان بتواند با زمین ارتباط برقرار کند؛ هرچند ادامه فعالیت آن به میزان انرژی باقیمانده و وضعیت تجهیزات وابسته است.
پیام زمینیها در سفری به سوی ناشناختهها
وویجر ۱ و همزاد آن، وویجر ۲، علاوه بر تجهیزات علمی، حامل صفحه طلایی معروف ناسا هستند. این صفحهها مجموعهای از تصاویر، صداها، موسیقیها و پیامهای انسانی را در خود جای دادهاند تا تصویری از زمین و تمدن بشر برای هر موجود هوشمندی که احتمالاً در آینده آنها را پیدا کند، به یادگار بگذارند.
محتوای صفحه طلایی شامل سلام و احوالپرسی به زبانهای مختلف، صداهایی از طبیعت، قطعات موسیقی و اطلاعاتی درباره موقعیت زمین در کهکشان است. این پیامها با هدف معرفی زندگی و فرهنگ بشر به تمدنهای احتمالی خارج از زمین تهیه شدهاند.
ناسا برای گرامیداشت رسیدن وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری، از مردم سراسر جهان دعوت کرده است پس از غروب آفتاب سهشنبه ۱۷ نوامبر (۲۶ آبان)، با تلفن همراه، چراغقوه یا نور ساختمانها، نمادی از پیام «VGR» را با کد مورس ارسال کنند.
وویجر ۲ چه زمانی به فاصله یک روز نوری میرسد؟
وویجر ۲ که در اوت ۱۹۷۷، دو هفته پیش از پرتاب وویجر ۱، به فضا فرستاده شد، مسیر متفاوتی را در منظومه شمسی طی کرد و از کنار اورانوس و نپتون نیز گذشت. این فضاپیما در سال ۲۰۱۸ وارد فضای میانستارهای شد، اما هنوز فاصله بیشتری تا رسیدن به نقطه یک روز نوری دارد.
برآورد ناسا نشان میدهد وویجر ۲ احتمالاً در نوامبر ۲۰۳۵ به این فاصله خواهد رسید؛ یعنی حدود ۹ سال پس از ثبت رکورد وویجر ۱.