هوش مصنوعی کلود برای نخستین‌بار مسیر مریخ‌نورد ناسا را طراحی کرد

در یک پیشرفت بی‌سابقه در اکتشافات فضایی، ناسا برای اولین بار از مدل هوش مصنوعی کلود (Claude) ساخت شرکت «آنتروپیک» برای هدایت مریخ‌نورد استقامت (Perseverance) در سطح مریخ استفاده کرد. این همکاری که در دسامبر ۲۰۲۵ صورت گرفت، اولین گام عملی در استفاده از هوش مصنوعی پیشرفته برای پیمایش و اکتشاف سیارات دیگر محسوب می‌شود.

مریخ‌نورد استقامت از زمان فرودش در سال ۲۰۲۱، همواره در خط مقدم دستاوردهای علمی ناسا بوده است؛ از جمله ضبط اولین صداها از مریخ. اکنون، با گذشت حدود پنج سال از آغاز ماموریتش، این ربات هم‌اندازه خودرو، توانسته با تکیه بر هوش مصنوعی، مسیریابی پیچیده‌ای را در دهانه جزرو (Jezero Crater) با موفقیت پشت سر بگذارد.

جزئیات عملیات و نقش کلود

ناسا اعلام کرده است که استقامت بین روزهای ۸ تا ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، مسافتی حدود ۴۰۰ متر را در دشوارترین مناطق مریخ، یعنی میدانی از سنگ‌ها، با موفقیت پیموده است. مسیر این پیمایش توسط مدل کلود طراحی شده بود.

فرآیند طراحی مسیر با استفاده از هوش مصنوعی، چالشی پیچیده‌تر از یک دستور ساده بوده است. تیم مهندسی ناسا، سال‌ها داده‌های مربوط به مریخ‌نورد و محیط مریخ را در اختیار «کلود کد» (Claude Code)، عامل برنامه‌نویسی آنتروپیک، قرار دادند. سپس کلود فرآیند نقشه‌برداری را به صورت مرحله به مرحله انجام داد و نقاط مسیر را در قطعات ۱۰ متری به هم متصل کرد.

پیش از ارسال دستورات نهایی به مریخ‌نورد، مهندسان آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) ناسا، عملکرد کلود را دو بار از طریق شبیه‌سازی‌های دقیق مورد بررسی قرار دادند. تنها تغییرات جزئی در مسیر پیشنهادی کلود اعمال شد که عمدتاً به دلیل عدم پیش‌بینی تصاویر سطح مریخ توسط هوش مصنوعی بود.

مزایای استفاده از هوش مصنوعی در ماموریت‌های فضایی

ناسا تخمین می‌زند که استفاده از هوش مصنوعی مانند کلود، زمان برنامه‌ریزی مسیر را به نصف کاهش می‌دهد. این امر منجر به موارد زیر می‌شود:

• افزایش انسجام سفرها: پیمایش‌های روان‌تر و با کمترین خطا.
• صرفه‌جویی در زمان اپراتورها: اپراتورهای مریخ‌نورد می‌توانند زمان کمتری را صرف برنامه‌ریزی دستی و تکراری کنند.
• افزایش داده‌های علمی: با صرف زمان کمتر برای پیمایش، مریخ‌نورد می‌تواند سفرهای بیشتری انجام داده و داده‌های علمی ارزشمندتری را جمع‌آوری و تحلیل کند.
• یادگیری بیشتر درباره مریخ: در نهایت، این پیشرفت‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از سیاره مریخ به دست آورند.

دستاورد بزرگ برای آنتروپیک و آینده اکتشافات

این موفقیت، نقطه عطفی مهم برای شرکت آنتروپیک نیز محسوب می‌شود. این شرکت که پیش از این مدل کلودش در بازی‌های ساده‌تر نتایج درخشانی نداشت، اکنون توانسته قابلیت‌های خود را در یک پروژه بسیار پیچیده و حساس فضایی به اثبات برساند.

ناسا ابراز امیدواری کرده است که این همکاری، آغازگر همکاری‌های گسترده‌تر در آینده باشد. استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی مستقل می‌تواند نقش بسزایی در توانمندسازی کاوشگرها برای اکتشاف بخش‌های دورتر منظومه شمسی ایفا کند.

زمینه بودجه و نیروی انسانی ناسا

این دستاورد در شرایطی حاصل شده که ناسا با چالش‌های بودجه‌ای و کاهش نیرو مواجه است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این سازمان در تابستان گذشته حدود ۲۰ درصد از نیروی کار خود را از دست داده و با پیشنهاد کاهش بودجه از سوی دولت فعلی روبرو بوده است. با این حال، توانایی ناسا در انطباق و استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، نشان‌دهنده تعهد این سازمان به پیشبرد مرزهای دانش و اکتشافات فضایی است.