قهوه ممکن است عملکرد روده و ترکیب باکتریهای آن را تغییر دهد

قهوه فقط نوشیدنی محرکی نیست که به بیدارشدن بدن یا تحریک حرکات روده کمک کند؛ پژوهشی تازه نشان میدهد مصرف منظم آن ممکن است با تغییراتی در محیط داخلی دستگاه گوارش نیز ارتباط داشته باشد. محققان در بررسی ۶۱ فرد بزرگسال، میان مصرف قهوه و شاخصهایی مانند اسیدیته روده باریک، انقباضات روده بزرگ و میزان باکتریهای روده ارتباطهایی پیدا کردهاند؛ هرچند این نتایج هنوز رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکنند.
پژوهشگران چه چیزی را در بدن مصرفکنندگان قهوه بررسی کردند؟
این مطالعه با استفاده از دادههای ۶۱ شرکتکننده در یک پژوهش مشاهدهای انجام شد. محققان برای ارزیابی عادت مصرف قهوه، اطلاعات ثبتشده در دفترچه غذایی هشتروزه افراد را بررسی کردند و در کنار آن، میزان متابولیتهای کافئین در نمونه ادرار را بهعنوان شاخصی برای سنجش مصرف قهوه در نظر گرفتند.
برای بررسی وضعیت میکروبیوم روده نیز از نمونههای مدفوع استفاده شد. همچنین ۵۰ نفر از شرکتکنندگان یک کپسول الکترونیکی کوچک را بلعیدند که هنگام عبور از دستگاه گوارش، اطلاعاتی درباره شرایط فیزیولوژیک آن، از جمله انقباضات روده، ثبت میکرد.
این روش به پژوهشگران اجازه داد ارتباط احتمالی میان مصرف قهوه، باکتریهای روده و نحوه عملکرد دستگاه گوارش را در کنار یکدیگر بررسی کنند.
قهوه با تغییر اسیدیته روده باریک ارتباط دارد
یکی از یافتههای قابلتوجه پژوهش، پایینتر بودن سطح pH روده باریک در افرادی بود که بیشتر قهوه مصرف میکردند. مقدار pH نشاندهنده میزان اسیدی یا قلیایی بودن محیط است؛ بنابراین کاهش آن به معنای اسیدیتر بودن محیط روده باریک خواهد بود.
این موضوع از نظر فیزیولوژی اهمیت دارد، زیرا میزان اسیدیته روده میتواند بر فعالیت آنزیمهای گوارشی و فرایند تجزیه مواد غذایی تأثیر بگذارد. بااینحال، پژوهشگران هنوز نمیدانند تغییر مشاهدهشده در مصرفکنندگان قهوه برای سلامت دستگاه گوارش مفید است یا پیامد نامطلوبی دارد.
همچنین میان میزان متابولیتهای کافئین در ادرار و تعداد باکتریهای موجود در نمونههای مدفوع ارتباط مثبتی مشاهده شد؛ یعنی هرچه نشانگرهای مصرف کافئین بیشتر بودند، میزان باکتریهای مدفوع نیز بالاتر بود.
آیا قهوه تنوع باکتریهای روده را افزایش میدهد؟
در این بررسی، افرادی که در دستکم چهار روز از دوره هشتروزه قهوه نوشیده بودند، در مقایسه با کسانی که کمتر از سه روز قهوه مصرف کرده بودند، تنوع گونههای میکروبی بیشتری در نمونههای مدفوع داشتند.
تعداد افراد گروه مصرفکننده بیشتر ۴۸ نفر و گروه مصرفکننده کم ۱۳ نفر بود. بااینحال، این تفاوت از نظر آماری چندان قوی نبود و تعداد محدود شرکتکنندگان نیز نتیجهگیری قطعی را دشوار میکرد.
محققان همچنین در بررسی اولیه متوجه فراوانی بیشتر برخی باکتریها، از جمله Lawsonibacter و Slackia، در میان مصرفکنندگان قهوه شدند. اما پس از اعمال اصلاحات آماری برای کاهش احتمال نتایج مثبت کاذب، تفاوت کلی میان گروهها دیگر اعتبار کافی نداشت. به همین دلیل، هنوز نمیتوان گفت مصرف قهوه بهطور قطعی ترکیب مشخصی از باکتریهای مفید یا مضر را در روده ایجاد میکند.
آیا این تغییرات برای سلامت مفید هستند؟
یکی از نکات مهم پژوهش، ارتباط میان مصرف قهوه و انقباضات روده بزرگ است. متابولیتهای کافئین با افزایش تعداد این انقباضات ارتباط داشتند؛ حرکاتی که در جابهجایی محتویات روده و تنظیم فرایند دفع نقش دارند.
انقباضات طبیعی روده میتوانند به حرکت بهتر مواد گوارشی کمک کنند و در پیشگیری از یبوست مؤثر باشند. این یافته ممکن است بخشی از توضیح علمی درباره تأثیر شناختهشده قهوه بر تحریک دفع باشد.
بااینحال، مطالعه حاضر مشخص نمیکند که این تغییرات در عمل چه تأثیری بر سلامت افراد دارند. همچنین نمیتوان از نتایج آن نتیجه گرفت که افزایش مصرف قهوه راهکار مناسبی برای درمان یبوست یا مشکلات گوارشی است.
چرا برای نتیجهگیری به تحقیقات بیشتری نیاز داریم؟
این پژوهش محدودیتهای مهمی دارد. نخست اینکه تنها ۶۱ نفر در آن بررسی شدند و تعداد افراد گروهی که بهندرت قهوه مینوشیدند، بسیار کمتر از گروه مصرفکنندگان دائمی بود. دوم اینکه پژوهش از ابتدا برای بررسی اثر قهوه طراحی نشده بود و محققان دادههای یک مطالعه مشاهدهای را برای تحلیل این ارتباطها به کار گرفتند.
در مطالعات مشاهدهای، پژوهشگران رفتار طبیعی افراد را بررسی میکنند و میزان مصرف قهوه را بهصورت آزمایشی کنترل نمیکنند. بنابراین نمیتوان مطمئن بود که تغییرات مشاهدهشده مستقیماً ناشی از قهوه هستند یا عوامل دیگری نیز در آنها نقش دارند.
برای روشنشدن این موضوع، به مطالعات گستردهتری نیاز است که در آنها میزان مصرف قهوه بهصورت کنترلشده تغییر کند و واکنش دستگاه گوارش در دورههای مختلف اندازهگیری شود.
منبع: ScienceAlert