عضو کمیسیون فرهنگی مجلس معتقد است درآمد حاصل از زنجیره خدمات اینترنتی نباید تنها در اختیار یک بخش قرار گیرد و تولیدکنندگان محتوا نیز باید از ارزش اقتصادی ایجادشده توسط محتوای خود سهم داشته باشند. این موضوع به اجرای «سند سیاست‌ها و الزامات تعرفه‌گذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» مربوط می‌شود؛ سندی که با وجود ابلاغ، اجرای آن همچنان با تأخیر روبه‌رو است.
تولیدکنندگان محتوا چگونه از ترافیک اینترنت سهم می‌گیرند؟
رشد مصرف اینترنت باعث شده محتوا به یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد دیجیتال تبدیل شود. هر محتوایی که مخاطب بیشتری جذب کند، در عمل به افزایش مصرف ترافیک و ایجاد درآمد در بخش‌های مختلف زنجیره خدمات اینترنتی کمک می‌کند.
علی‌اکبر علیزاده برمی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، معتقد است منطقی نیست تمام درآمد حاصل از این چرخه در بخش‌های دیگر متمرکز شود و تولیدکننده محتوا سهمی از ارزش اقتصادی ایجادشده نداشته باشد.
بر همین اساس، سندی با عنوان «سیاست‌ها و الزامات تعرفه‌گذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» تدوین شده تا بخشی از درآمد حاصل از ترافیک به تولیدکنندگان و فعالان حوزه محتوا نیز اختصاص پیدا کند.
چه کسانی می‌توانند از تسهیم درآمد محتوا بهره‌مند شوند؟
بر اساس توضیحات مطرح‌شده، دامنه این سیاست تنها به تولیدکنندگان بزرگ محتوا محدود نیست و گروه‌های مختلفی از فعالان اقتصاد دیجیتال را در بر می‌گیرد.
از جمله گروه‌های مطرح‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تولیدکنندگان محتوای تخصصی و حرفه‌ای
- کاربران فعال سکوها
- رسانه‌های اجتماعی کوچک و محلی
- سایر فعالانی که با تولید محتوا در ایجاد و مصرف ترافیک نقش دارند
هدف اصلی، ایجاد توازن بیشتری میان تولیدکننده محتوا، توزیع‌کننده محتوا و ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی عنوان شده است.
هدف سند تسهیم درآمد محتوا چیست؟
سند تسهیم درآمد محتوا قرار است ساختار اقتصادی تولید محتوا در فضای دیجیتال را تغییر دهد و انگیزه بیشتری برای تولید محتوای داخلی ایجاد کند.
مهم‌ترین اهداف اعلام‌شده برای این سیاست عبارت‌اند از:
- افزایش ارزش اقتصادی ترافیک داخلی
- تقویت اقتصاد محتوای فرهنگی
- بهبود و توسعه خدمات بومی
- افزایش سهم ترافیک داخلی در مقایسه با ترافیک بین‌المللی
- توزیع متعادل‌تر درآمد میان بازیگران مختلف زنجیره اینترنت
بر اساس گزارش‌های پیشین درباره این سند، یکی از اهداف آن ایجاد سازوکاری شفاف برای تخصیص بخشی از منابع حاصل از ترافیک به توسعه زیست‌بوم محتوای دیجیتال است.
چرا اجرای سند تسهیم درآمد محتوا به تأخیر افتاده است؟
علیزاده برمی با انتقاد از روند اجرای این سند گفته است با وجود ابلاغ آن از سوی شورای عالی فضای مجازی، حدود یک سال از زمانی که وزارت ارتباطات باید وارد مرحله اجرایی می‌شد گذشته، اما به گفته او هنوز اقدام مؤثری که به اجرای عملی این سیاست منجر شود، مشاهده نشده است.
این نماینده مجلس تأکید کرده که وزارت ارتباطات باید درباره علت این تأخیر توضیح دهد و مشخص کند چرا سیاستی که هدف آن حمایت از اقتصاد دیجیتال و ایجاد انگیزه اقتصادی برای تولیدکنندگان محتوا است، هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
مجلس چه واکنشی نشان داده است؟
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس اعلام کرده که موضوع اجرای سند از مسیرهای نظارتی پیگیری خواهد شد. او هشدار داده است در صورتی که تأخیر در اجرای این سیاست ادامه داشته باشد و توضیحات قابل قبولی ارائه نشود، مجلس می‌تواند از ابزارهای نظارتی خود استفاده کند.
به گفته او، این روند در صورت ادامه می‌تواند حتی به سؤال از وزیر ارتباطات و در مراحل بعدی، در صورت استمرار آنچه «اهمال‌کاری» خوانده شده، به طرح موضوع استیضاح نیز برسد. این اظهارات در حال حاضر موضع این نماینده مجلس درباره نحوه اجرای سند محسوب می‌شود.
جدول خلاصه؛ وضعیت طرح تسهیم درآمد محتوا
| موضوع | وضعیت |
|---|---|
| هدف اصلی | اختصاص بخشی از ارزش اقتصادی ترافیک به تولیدکنندگان محتوا |
| مشمولان | تولیدکنندگان حرفه‌ای، کاربران فعال و رسانه‌های کوچک |
| نتیجه مورد انتظار | افزایش انگیزه برای تولید محتوای داخلی |
| نهاد مسئول اجرای بخش‌های عملیاتی | وزارت ارتباطات و دستگاه‌های مرتبط |
| وضعیت فعلی | انتقاد مجلس از تأخیر در اجرا |
| اقدام احتمالی مجلس | پیگیری از مسیرهای نظارتی |
موضوع سهم تولیدکنندگان محتوا از درآمد ترافیک اینترنت بار دیگر به یکی از بحث‌های مهم اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس خواستار اجرای سریع‌تر سند تسهیم درآمد محتوا شده و تأکید دارد درآمد ایجادشده در زنجیره خدمات اینترنتی باید میان بازیگران مختلف، از جمله تولیدکنندگان محتوا، توزیع شود. با این حال، موفقیت این سیاست در نهایت به نحوه اجرای آن، شفافیت سازوکار مالی و مشخص شدن سهم واقعی تولیدکنندگان وابسته خواهد بود.
