تنبلها سالهاست به عنوان کندترین پستانداران جهان شناخته میشوند، اما دانشمندان اکنون به پاسخ دقیقتری برای این ویژگی عجیب نزدیک شدهاند. پژوهش جدیدی که برای نخستین بار ژنوم کامل تنبل دو انگشتی را بررسی کرده، نشان میدهد راز متابولیسم فوقالعاده کند این حیوان ممکن است در ساختار ژنتیکی آن نهفته باشد.
محققان از مؤسسه Wellcome Sanger، مؤسسه تحقیقات حیاتوحش و باغوحش لایبنیتس آلمان و چند مرکز پژوهشی دیگر، DNA یک تنبل دو انگشتی را توالییابی و با ژنوم سایر پستانداران مقایسه کردند. نتیجه این بررسی، کشف مجموعهای از ژنهای خاص موسوم به «ژنهای جهنده» یا Transposons بود که طی میلیونها سال در ژنوم تنبلها حفظ شدهاند و احتمالاً با نحوه تنظیم متابولیسم آنها ارتباط مستقیم دارند.
تنبلها به دلیل رژیم غذایی کمانرژی خود که عمدتاً از برگها و میوهها تشکیل شده، یکی از پایینترین نرخهای متابولیسم را در میان پستانداران دارند. میزان مصرف انرژی در بدن آنها گاهی کمتر از نصف مقدار مورد انتظار برای حیوانی با این اندازه است. همین موضوع باعث شده حرکات بسیار آهستهای داشته باشند و انرژی خود را برای بقا ذخیره کنند.
پژوهشگران معتقدند ژنهای جهنده کشفشده میتوانند روی عملکرد میتوکندریها، یعنی نیروگاههای تولید انرژی سلول، تأثیر بگذارند. این ویژگی ممکن است توضیح دهد که چگونه تنبلها با وجود متابولیسم بسیار پایین، همچنان سالم میمانند و قادر به ادامه زندگی هستند.
دانشمندان همچنین میگویند مطالعه این سازوکار ژنتیکی میتواند فراتر از شناخت تنبلها کاربرد داشته باشد. نتایج این تحقیق احتمالاً به درک بهتر بیماریهای مرتبط با متابولیسم، پیری، تحلیل عضلانی، اختلالات عصبی و حتی توسعه فناوریهای پزشکی برای حفظ بافتها و سفرهای فضایی طولانیمدت کمک خواهد کرد.
نکته جالب اینجاست که اگرچه تنبلها روی درختان بسیار آرام حرکت میکنند، اما شناگران توانمندی هستند و در برخی مواقع برای یافتن جفت مسافتهای قابل توجهی را در آب طی میکنند.
این پژوهش نمونهای از اهمیت مطالعه گونههای خاص و کمتر بررسیشده در دنیای زیستشناسی است. بسیاری از سازوکارهای طبیعی که در حیوانات تکامل یافتهاند، میتوانند الهامبخش راهکارهای نوین پزشکی برای انسان باشند.
اگر ارتباط میان ژنهای جهنده و کنترل مصرف انرژی در سلولها بهطور کامل اثبات شود، این یافته میتواند مسیرهای جدیدی برای تحقیقات مرتبط با بیماریهای متابولیک، سالمندی و حتی پزشکی فضایی باز کند.
از سوی دیگر، این تحقیق نشان میدهد ویژگیهایی که در ظاهر نقطه ضعف به نظر میرسند، مانند کندی بیش از حد تنبلها، در واقع نتیجه میلیونها سال تکامل و سازگاری با محیط هستند.
تنبلها شاید کندترین پستانداران زمین باشند، اما به نظر میرسد ژنتیک آنها یکی از جذابترین رازهای دنیای حیات را در خود پنهان کرده است؛ رازی که ممکن است در آینده به پیشرفتهای مهمی در پزشکی انسان منجر شود.
منابع:
- ScienceAlert
- Wellcome Sanger Institute
- BMC Biology
