نزدیک به 150 هزار سال پیش، یکی از خویشاوندان انسان با مغزی بزرگ و توانمند در شرق آسیا زندگی میکرد. این گونه که «هومو جولوئنسیس» (Homo juluensis) نام دارد، در شرایط سخت عصر یخبندان نه تنها زنده ماند، بلکه صنعت پیشرفتهای برای ساخت ابزارهای سنگی ایجاد کرد. این کشف جدید از روی یک دنده بلورین که در چین پیدا شده، به دست آمده است.
این کشف شگفتانگیز نشان میدهد خلاقیت فقط در دورههای آرام شکوفا نمیشود. گاهی سختترین شرایط، تیزبینی و نوآوری را بیشتر از هر زمان دیگری لازم میکند. یوچائو ژائو، باستانشناس از دانشگاه شاندونگ چین، میگوید: «دورههای سخت ما را مجبور میکنند خودمان را با شرایط وفق دهیم.»
این ابزارهای سنگی قبلاً در محوطه باستانی «لینگ جینگ» (Lingjing) در مرکز چین پیدا شده بودند. محققان فکر میکنند انسانهای اولیه از این مکان برای قصابی حیوانات استفاده میکردند، نه به عنوان محل زندگی دائمی. در این محوطه نزدیک به ۱۵ هزار ابزار سنگی (بیشتر از جنس کوارتز) کشف شده است.
ابزارهای سنگی لینگ جینگ در نگاه اول ممکن است شبیه تکه سنگهای تراش خورده معمولی به نظر برسند. اما در واقع بسیار پیشرفته هستند و نشان از توانایی شناختی و مهارت بالای سازندگانشان دارند. ژائو توضیح میدهد: «این کار تولید اتفاقی نبود. این فناوری نیاز به برنامهریزی، دقت و درک عمیق از خواص سنگ و مکانیک شکست داشت.»
سازندگان این ابزارها زوایای خاصی روی سنگها حفظ میکردند تا بتوانند تکههای تیز بتراشند. این تکههای تیز برای کارهایی مثل جدا کردن گوشت از استخوان به کار میرفت. این ابزارها پلی بین دنیاها و انسانهای مختلف بودند. ژائو اضافه میکند: «منطق پشت این سیستم و تواناییهای شناختی که نشان میدهد، شباهت مهمی به فناوریهای دوران پارینه سنگی میانی دارد که اغلب با نئاندرتالها در اروپا مرتبط است. این نشان میدهد تفکر پیشرفته تکنولوژیک محدود به غرب اوراسیا نبوده است.»
قدمت واقعی ابزارها
پیش از این، محققان تخمین میزدند این ابزارها در دورهای گرم و نسبتاً آسان ساخته شده باشند. اما در این مطالعه جدید، تیم قدمت ابزارها را با تاریخگذاری یک دنده از حیوانی شبیه گوزن (که در همان مکان قصابی شده بود) دوباره ارزیابی کرد. آنها این کار را به کمک بلورهای «کلسیت» (Calcite) موجود در دنده انجام دادند. این بلورها حاوی اورانیوم هستند که به مرور زمان به توریوم (thorium) تبدیل میشود. با اندازهگیری نسبت اورانیوم به توریوم در بلورهای کلسیت، محققان به نتیجه جالبی رسیدند.
ژائو میگوید: «ما قبلاً فکر میکردیم این ابزارها ۱۲۶ هزار سال پیش (در یک دوره گرم بین یخبندان) ساخته شده باشند. اما بر اساس تاریخگذاری جدید، برخی از این ابزارها در واقع ۱۴۶ هزار سال پیش، در یک دوره سرد و سخت یخبندان تولید شدهاند.»
این یافته یک پارادوکس جالب را مطرح میکند: آیا خلاقیت یک کالای لوکس است که فقط برای زمانهای خوش است، یا فرزند ضرورت است؟ برای پاسخ به این سوال به تحقیقات بیشتری نیاز است. اما نکته اصلی این است که ابزارهای سنگی لینگ جینگ نشاندهنده یک جهش شناختی نسبت به جمعیتهای باستانیتر «هومو ارکتوس» (Homo erectus) هستند که در همان مکان زندگی میکردند. ژائو نتیجه میگیرد: «این تحقیق داستان غنیتری از نوآوری، هوش و تکامل انسان در شرق آسیا را آشکار میکند.»
