مریخ یکی از اسرارآمیزترین ساختارهای منظومه شمسی را در زیر لایههای غبارآلود سطح خود پنهان کرده است: مجموعه گسترده زیرزمینی لولههای گدازه (lava tubes) به طول بیش از ۷۴۶ مایل. این غارها که در اثر فورانهای آتشفشانی میلیونها سال پیش ایجاد شدهاند، میتوانند میکروبها را از اثرات مضر تشعشعات روی مریخ محافظت کنند. حتی ممکن روزی به عنوان پناهگاهی برای ساکنان آینده انسان عمل کنند. اما کاوش در آنها تا کنون ممکن نبوده است.
رباتهای الهام گرفته از طبیعت
به گزارش رسانهها، «مصطفی حسنعلیان»، دانشیار دانشگاه نیومکزیکو تک (New Mexico Tech)، در حال توسعه یک سیستم روباتیک دوطبقه است. این سیستم بر اساس «زیستالگوری» (biomimicry) طراحی شده است. جزء اول یک «ربات غلتکی» (roly-poly robot) است که الهام گرفته از حشره «گلولهخاکی» (pillbug) میباشد. این ربات به شکل توپ در میآید و از طریق یک دهانه سقف فرو ریخته (به نام «روزن آسمان» یا skylight) وارد لوله گدازه مریخی میشود.
پس از ورود، این ربات هزاران «پهپاد قاصدکی» (dandelion drone) را آزاد میکند. این پهپادها در مقیاس میکرو هستند و با استفاده از «برقفشار» (piezoelectricity) از پلیمرهای انعطافپذیر نیرو میگیرند. این پهپادها به رنگ سفید رنگ آمیزی شدهاند تا گرما را منعکس کرده و وزن را کاهش دهند. آنها سوار بر بادهای زیرزمینی قدرتمند مریخ (تا مسافت مایلها) حرکت میکنند و در حین حرکت، تونلها را نقشهبرداری میکنند.
رقابت برای کشف زیرزمین مریخ
مریخنوردهای امروزی (مانند کنجکاوی و استقامت) که حدوداً به اندازه اتوبوسهای مدرسه وزن دارند، نمیتوانند در لولههای گدازه جا شوند. با این حال، کاوش این تونلها برای دانشمندان بسیار مهم است. حسنعلیان تنها دانشمندی نیست که در این زمینه کار میکند. محققانی از اروپا رباتهایی را در لولههای گدازه در «لانزاروته» (Lanzarote) آزمایش کردهاند. ناسا نیز برنامههایی برای کاوش در آتشفشان «آرسیا مونس» (Arsia Mons) دارد.
