بسیاری از مردم فکر میکنند فستینگ (Fasting) اگرچه برای کاهش وزن مفید است، اما ممکن است به دلیل محرومیت از مواد مغذی، بر قدرت ذهن تأثیر منفی بگذارد. اما آیا تأثیر بر عملکرد شناختی واقعاً بخش اجتنابناپذیر تجربه فستینگ است؟ طبق یک بررسی جامع که به تازگی منتشر شده، همیشه اینطور نیست.
این بررسی که بر اساس تحلیل 63 مقاله علمی (شامل 71 مطالعه مستقل و مجموعاً 3,484 شرکتکننده) انجام شده، نشان داد تفاوت معناداری در عملکرد شناختی بین افرادی که فستینگ میکردند و افرادی که وعدههای غذایی منظم میخوردند، وجود ندارد. این یافته قویاً با این ایده که محدودیتهای متوسط و کوتاهمدت در غذا خوردن، تواناییهای ذهنی افراد سالم را کاهش میدهد، مقابله میکند.
محققان این تحلیل نمیخواهند افرادی که میتوانند از فستینگ بهره ببرند، با این نگرانی که فستینگ باعث کاهش تمرکز و تیرگی ذهن میشود، از آن دور شوند. به گفته دیوید مورو، عصبشناس شناختی از دانشگاه آوکلند در نیوزیلند: «برای بیشتر بزرگسالان سالم، این یافتهها اطمینانبخش است. شما میتوانید فستینگ متناوب (intermittent fasting) یا سایر روشهای فستینگ را بدون نگرانی از اینکه هوشیاری ذهنیتان از بین برود، امتحان کنید.»
محققان برای بررسی دادهها از روش آمار بیزی (Bayesian statistics) استفاده کردند. مهارتهای شناختی ارزیابی شده در این مطالعات شامل حافظه، تصمیمگیری، سرعت پاسخگویی و دقت بود. وقتی این ارزیابیها به عنوان یک کل در نظر گرفته شد، فستینگ کوتاهمدت (با میانگین مدت ۱۲ ساعت) تغییر قابل توجهی در نمرات ایجاد نکرد. با این حال، نکات ظریفی وجود داشت.
محققان کاهش عملکرد شناختی متوسطی در فواصل فستینگ بیش از 12 ساعت و «کاهش قابل توجه» در کودکان و نوجوانان پیدا کردند. این نشان میدهد مغزهای جوان و در حال رشد ممکن است در معرض خطر بیشتری از عدم دریافت غذا برای مدت طولانی باشند. برای کودکان و نوجوانان، سه وعده غذایی منظم در روز بسیار مهم است.
جالب اینجاست که بیشترین تأثیر در وظایف مربوط به غذا (food-related tasks) دیده شد. مورو توضیح داد: «کمبودهای عملکردی اغلب فقط در وظایفی شامل محرکهای مرتبط با غذا مشهود بود. در مقابل، عملکرد در وظایف با محتوای خنثی عمدتاً بدون تأثیر بود. گرسنگی ممکن است منابع شناختی را به طور انتخابی منحرف کند، اما عملکرد شناختی عمومی تا حد زیادی پایدار میماند.»
محققان همچنین دریافتند افرادی که فستینگ میکردند، زمانی که تستهای شناختی اواخر روز انجام میشد، عملکرد ضعیفتری داشتند. این ممکن است نشان دهد فستینگ به عنوان تقویتکننده کاهش طبیعی تمرکز عمل میکند که با ریتم شبانهروزی بدن (circadian rhythms) همراه است. به گفته مورو، نکته اصلی این است که عملکرد شناختی در طول فستینگ کوتاهمدت پایدار میماند. این بدان معناست که بیشتر بزرگسالان سالم نیازی به نگرانی درباره تأثیر فستینگ موقت بر هوشیاری ذهنی یا توانایی خود برای انجام کارهای روزمره ندارند.
