متخصصان، از روانشناسان گرفته تا راهبان ذن، میگویند کارهای دستی مانند جارو کشیدن، تی کشیدن و مرتب کردن میتواند فوایدی برای سلامت روان داشته باشد. این فعالیتها ذهنآگاهی (mindfulness) را تقویت میکنند یا به ذهن اجازه میدهند آزادانه پرسه بزند. در عین حال، احساس موفقیت ملموسی را با انجام کارهای اساسی زندگی روزمره ایجاد میکنند.
چرا نظافت آرامشبخش است؟
هالی شیف، روانشناس بالینی، تأیید میکند که فرآیند تمیز کردن میتواند آرامشبخش و تقریباً شبیه مدیتیشن باشد. او توضیح میدهد: «فعالیتهای فیزیکی تکراری مانند تمیز کردن میتوانند برای سیستم عصبی تنظیمکننده باشند، زیرا قابل پیشبینی، ساختاریافته هستند و حس روشنی از اتمام کار ارائه میدهند.» این فعالیتها به فرد احساس کنترل و ثبات میدهند.
علاوه بر این، شما بلافاصله میتوانید نتیجه کار خود را ببینید. شیف میگوید: «این میتواند به گونهای رضایتبخش باشد که بسیاری از وظایف شناختی یا عاطفی اینگونه نیستند.» شاگردان ذن زمان زیادی را صرف تمیز کردن و مرتب کردن میکنند. شوکی ماتسوموتو، راهب بودایی، در کتاب خود نوشته است: «ما گرد و غبار را جارو میکنیم تا خواستههای دنیوی را از بین ببریم. ما کثیفی را میشوییم تا خود را از دلبستگیها رها کنیم. زمانی که با دقت گوشه و کنار محوطه معبد را تمیز میکنیم، بسیار رضایتبخش است.»
چگونه با نظافت راحتتر برخورد کنیم؟
برای کسانی که از تمیز کردن متنفرند یا آن را کاری طاقتفرسا مییابند، تمرکز بر فرآیند به جای فهرست کارها میتواند کمک کند. شیف میگوید: «برای افرادی که تمیز کردن را به عنوان یک کار طاقتفرسا میبینند، تغییر نگرش کمتر به معنای مجبور کردن خود به لذت بردن از آن و بیشتر به معنای تغییر نحوه تعامل با آن است.» سعی نکنید عجله کنید. به حرکت فیزیکی یا ریتم آن، یا به چیزهایی مانند دمای آب توجه کنید. شیف میگوید: «اگر سرعت خود را کم کنید و روی جنبههای حسی آن تمرکز کنید، میتواند بیشتر شبیه یک تمرین ذهنآگاهی عمل کند.»
برای برخی افراد، تمیز کردن فرصتی برای آزاد کردن ذهن آنها فراهم میکند. ماتسوموتو میگوید: «در تمرین ما، تمیز کردن را به عنوان یک کار طاقتفرسا برای کنترل محیط نمیبینیم. در عوض، ما به آن به عنوان «مراقبت از زیستگاه» نگاه میکنیم. وقتی تمیز میکنیم، فقط یک اتاق را مرتب نمیکنیم؛ در عوض، به خود گسترش یافته خود رسیدگی میکنیم. این راهی برای مراقبت از ارتباط بین ما و جهان است.» او توصیه میکند به جای نیاز به نتیجه عالی، سعی کنیم ناقص بودن را بدون اضطراب بپذیریم. او میگوید: «صلح نه در «وضعیت مرتب» نهایی، بلکه در عمل فروتنانه و در حال تخلیه فضا و ذهن ما یافت میشود.»
گاهی اوقات، احساس غرق شدن ربطی به خود کار ندارد، بلکه به آنچه نشان میدهد مربوط میشود؛ فشار زمان، قضاوت خود یا سایر اضطرابها. شیف توصیه میکند: «کار را به اقدامات بسیار کوچک و مشخص تقسیم کنید تا آن مانع را کاهش دهید. فقط یک سطح، یک کار یا یک اتاق را برای شروع انتخاب کنید.» ماتسوموتو میگوید: «در یک فضای تمیز، حتی اگر فردی که آن را تمیز کرده حضور نداشته باشد، ما میتوانیم ملاحظه و آگاهی آنها را احساس کنیم. این آگاهی احساس آرامش و امنیت ایجاد میکند، شبیه به اینکه چرا فضاهای مقدس مانند معابد با خیابانهای شلوغ تفاوت دارند.»
