اتحادیه اروپا: طراحی اعتیادآور اینستاگرام و فیسبوک قوانین جدید دیجیتال را نقض میکند
کمیسیون اروپا در یافتههای اولیه تحقیقات خود اعلام کرده است که برخی از ویژگیهای طراحی اینستاگرام و فیسبوک با قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا (Digital Services Act یا DSA) مغایرت دارند. به گفته این نهاد، قابلیتهایی مانند اسکرول بینهایت (Infinite Scroll)، پخش خودکار ویدئوها (Autoplay) و الگوریتمهای پیشنهاد محتوا، کاربران بهویژه نوجوانان را به استفاده بیش از حد از این شبکههای اجتماعی تشویق میکنند و ممکن است سلامت روان و جسم آنها را به خطر بیندازند.
کمیسیون اروپا چه ایرادی به اینستاگرام و فیسبوک گرفته است؟
بر اساس گزارش منتشرشده، کمیسیون اروپا معتقد است متا در ارزیابی و کاهش خطرات ناشی از طراحی این دو پلتفرم عملکرد مناسبی نداشته است. در این گزارش به قابلیتهایی مانند اسکرول بینهایت، پخش خودکار و سیستمهای پیشنهاد محتوای شخصیسازیشده اشاره شده که میتوانند کاربران را برای مدت طولانی درگیر نگه دارند و الگوهای استفاده ناسالم ایجاد کنند.
همچنین این نهاد اروپایی اعلام کرده ابزارهای کنترل والدین و قابلیتهای مدیریت زمان استفاده از شبکههای اجتماعی، به اندازه کافی مؤثر نیستند و حتی در برخی موارد بهراحتی قابل دور زدن هستند.
متا ممکن است با جریمه میلیاردی روبهرو شود
این پرونده هنوز به مرحله نهایی نرسیده و یافتههای کمیسیون اروپا «مقدماتی» هستند. با این حال، اگر پس از بررسی دفاعیات متا تخلف این شرکت تأیید شود، کمیسیون اروپا میتواند جریمهای تا ۶ درصد از درآمد سالانه جهانی متا برای این شرکت در نظر بگیرد؛ رقمی که میتواند به چندین میلیارد دلار برسد.
علاوه بر جریمه مالی، احتمال دارد متا مجبور شود برخی قابلیتهای اصلی اینستاگرام و فیسبوک را بازطراحی کند؛ از جمله:
- غیرفعال شدن پیشفرض اسکرول بینهایت
- محدود شدن پخش خودکار ویدئوها
- تغییر در نحوه عملکرد الگوریتمهای پیشنهاد محتوا
- افزودن ابزارهای مؤثرتر برای مدیریت زمان استفاده از شبکههای اجتماعی
پاسخ متا به اتهامات اتحادیه اروپا
متا با این نتیجهگیری موافق نیست و اعلام کرده طی سالهای اخیر اقدامات مختلفی برای افزایش امنیت کاربران، بهویژه نوجوانان، انجام داده است. این شرکت به قابلیت Teen Accounts، کنترلهای والدین و امکان تعیین محدودیت زمانی برای استفاده از شبکههای اجتماعی اشاره کرده و معتقد است این اقدامات نشاندهنده تعهد آن به حفاظت از کاربران کمسنوسال است.
قانون خدمات دیجیتال (DSA) چیست؟
قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا یا DSA مجموعهای از مقررات است که با هدف افزایش مسئولیتپذیری پلتفرمهای بزرگ اینترنتی تصویب شده است. این قانون شرکتهایی مانند متا، گوگل، تیکتاک و سایر سرویسهای بزرگ آنلاین را ملزم میکند خطرات احتمالی برای کاربران، از جمله آسیبهای روانی، انتشار محتوای غیرقانونی و استفاده از الگوهای طراحی فریبنده را شناسایی و مدیریت کنند.
پرونده جدید متا را میتوان یکی از مهمترین اقدامات نظارتی اتحادیه اروپا علیه شرکتهای فناوری در سالهای اخیر دانست. برخلاف پروندههای قبلی که بیشتر بر انحصار، تبلیغات یا حریم خصوصی متمرکز بودند، این بار تمرکز اصلی روی طراحی محصول و تأثیر آن بر رفتار کاربران است. این تغییر نشان میدهد قانونگذاران اروپایی دیگر تنها به محتوای منتشرشده توجه نمیکنند، بلکه خود سازوکارهای طراحی شبکههای اجتماعی را نیز مسئول پیامدهای احتمالی آن میدانند.
اگر یافتههای اولیه کمیسیون اروپا به رأی نهایی تبدیل شود، متا احتمالاً ناچار خواهد شد بخشی از قابلیتهایی را که سالها برای افزایش تعامل کاربران توسعه داده، تغییر دهد. چنین تصمیمی میتواند الگویی برای سایر شرکتهای فناوری از جمله تیکتاک، ایکس (توییتر سابق) و اسنپچت نیز باشد و استانداردهای جدیدی برای طراحی شبکههای اجتماعی ایجاد کند.
برای کاربران، بهویژه نوجوانان و خانوادهها، این موضوع میتواند به تجربهای سالمتر منجر شود. در مقابل، کاهش برخی قابلیتهای تعاملی ممکن است بر مدتزمان استفاده کاربران و در نتیجه درآمد تبلیغاتی متا تأثیر بگذارد. از این رو، این پرونده تنها یک اختلاف حقوقی نیست، بلکه میتواند بر آینده طراحی پلتفرمهای اجتماعی در سراسر جهان اثرگذار باشد.
جمعبندی
پرونده جدید اتحادیه اروپا علیه متا میتواند نقطه عطفی در نحوه قانونگذاری شبکههای اجتماعی باشد. اگر کمیسیون اروپا در نهایت به این نتیجه برسد که طراحی اینستاگرام و فیسبوک با قانون خدمات دیجیتال مغایرت دارد، متا علاوه بر احتمال پرداخت جریمهای سنگین، ممکن است ناچار به بازطراحی برخی از مهمترین قابلیتهای این دو پلتفرم شود؛ تصمیمی که میتواند آینده صنعت شبکههای اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
منابع:
- GSMArena
- European Commission
- Associated Press
- The Verge
- The Guardian
