تازهترین گزارش منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد که رشد اقتصادی کشور بدون در نظر گرفتن بخش نفت در سال ۱۴۰۴ منفی شده است؛ موضوعی که میتواند نشانهای از تداوم چالشها در بخشهای مولد اقتصاد و کاهش سرعت فعالیتهای اقتصادی خارج از صنعت نفت باشد.
بر اساس این گزارش، اگرچه درآمدهای نفتی همچنان نقش مهمی در حفظ رشد اقتصادی کل کشور ایفا میکنند، اما عملکرد بخشهای غیرنفتی نتوانسته به اندازه کافی از رشد اقتصادی پشتیبانی کند. در نتیجه، با حذف اثر نفت از محاسبات، اقتصاد ایران با رشد منفی مواجه شده است.
کارشناسان معتقدند شاخص رشد اقتصادی بدون نفت، تصویری دقیقتر از وضعیت واقعی تولید، صنعت، خدمات و سرمایهگذاری در کشور ارائه میدهد. منفی شدن این شاخص میتواند بیانگر فشارهای موجود بر کسبوکارها، کاهش سرمایهگذاری و افت فعالیت در برخی بخشهای اقتصادی باشد.
این گزارش در شرایطی منتشر میشود که اقتصاد ایران طی سالهای اخیر وابستگی قابل توجهی به درآمدهای نفتی داشته و بسیاری از تحلیلگران بر ضرورت تقویت بخشهای مولد، توسعه صادرات غیرنفتی و افزایش سرمایهگذاری داخلی و خارجی تأکید میکنند.
منفی شدن رشد اقتصادی بدون احتساب نفت، زنگ هشداری برای سیاستگذاران اقتصادی محسوب میشود؛ زیرا نشان میدهد بخشهای غیرنفتی هنوز نتوانستهاند موتور اصلی رشد پایدار کشور باشند. در بلندمدت، اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی میتواند اقتصاد را در برابر نوسانات بازار جهانی انرژی آسیبپذیر کند.
برای فعالان بازار سرمایه و کسبوکارهای داخلی نیز این آمار اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا روند سرمایهگذاری، تولید و مصرف در اقتصاد غیرنفتی معمولاً تأثیر مستقیمی بر عملکرد شرکتها و فضای کسبوکار کشور میگذارد.
رشد اقتصادی زمانی پایدار و قابل اتکا خواهد بود که بخشهای تولیدی، صنعتی و خدماتی بتوانند بدون اتکا به درآمدهای نفتی نقش اصلی را در توسعه اقتصاد ایفا کنند. آمارهای جدید نشان میدهد همچنان مسیر قابل توجهی تا تحقق این هدف باقی مانده است.
