شرکت متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک، در یک پرونده مهم فدرال در آمریکا با اتهام طراحی پلتفرم‌هایش به شکلی روبه‌رو شده که می‌تواند کودکان و نوجوانان را به استفاده مداوم و اعتیادگونه ترغیب کند. این پرونده که با شکایت ائتلافی از ۲۹ ایالت آمریکا شکل گرفته، علاوه بر خسارت مالی سنگین، می‌تواند متا را به ایجاد تغییرات جدی در نحوه فعالیت اینستاگرام و فیسبوک مجبور کند.
چرا متا به دادگاه کشیده شده است؟
محاکمه فدرال متا در شهر اوکلند ایالت کالیفرنیا آغاز شده و محور اصلی آن ادعاهایی درباره تأثیر اینستاگرام و فیسبوک بر کودکان و نوجوانان است.
دادستان‌های کل ۲۹ ایالت آمریکا در این پرونده ادعا می‌کنند متا آگاهانه محصولاتی طراحی کرده که کاربران کم‌سن‌وسال را برای مدت بیشتری در پلتفرم نگه می‌دارد و از قابلیت‌هایی استفاده کرده که می‌توانند رفتار اعتیادگونه ایجاد کنند.
در کنار موضوع سلامت کودکان، پرونده بخش دیگری نیز درباره جمع‌آوری اطلاعات کاربران زیر ۱۳ سال بدون دریافت رضایت کافی از والدین دارد؛ موضوعی که به قوانین فدرال آمریکا درباره حفاظت از حریم خصوصی کودکان مرتبط است.
اتهام اصلی علیه اینستاگرام و فیسبوک چیست؟
تمرکز پرونده تنها روی محتوایی که کاربران در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند نیست. شاکیان، خودِ طراحی و عملکرد پلتفرم‌ها را نیز زیر سؤال برده‌اند.
بر اساس ادعاهای مطرح‌شده، قابلیت‌هایی مانند سیستم پیشنهاد محتوا و طراحی‌هایی که کاربران را به ادامه پیمایش و تعامل ترغیب می‌کنند، می‌توانند استفاده طولانی‌مدت و وابستگی بیشتر کودکان به شبکه‌های اجتماعی را تشدید کنند.
دادستان‌ها همچنین متا را متهم کرده‌اند که درباره میزان و شدت خطرات مربوط به کاربران کم‌سن‌وسال، تصویر کاملی به افکار عمومی ارائه نکرده است.
موضوع حریم خصوصی کودکان هم مطرح است
یکی از بخش‌های مهم پرونده به کاربران زیر ۱۳ سال مربوط می‌شود.
در آمریکا، قانون COPPA برای حفاظت از اطلاعات کودکان مقررات ویژه‌ای در نظر گرفته است. دادگاه پیش از آغاز محاکمه اعلام کرده بود که متا نتوانسته در برخی موارد رضایت والدین را به شکلی که قانون می‌خواهد دریافت کند.
این بخش از پرونده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا موضوع فقط «مدت استفاده کودکان از شبکه‌های اجتماعی» نیست و به نحوه جمع‌آوری و استفاده از داده‌های آن‌ها نیز مربوط می‌شود.
این پرونده در ابتدا با مشارکت ۲۹ ایالت آمریکا شکل گرفت، اما رسیدگی فعلی در دادگاه فدرال بر ادعاهای چند ایالت از جمله کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی متمرکز شده است.
دادگاه قرار است به مجموعه‌ای از ادعاهای مربوط به ایمنی کودکان، طراحی پلتفرم و حفاظت از اطلاعات کاربران کم‌سن‌وسال رسیدگی کند.
متا ممکن است با چه مجازاتی روبه‌رو شود؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پرونده، ابعاد احتمالی خسارت مالی است.
برخی گزارش‌ها رقم احتمالی خسارت را در سناریوهای مختلف از صدها میلیارد دلار تا حدود ۱.۴ تریلیون دلار برآورد کرده‌اند. بااین‌حال، این رقم به معنای جریمه قطعی متا نیست و نتیجه نهایی دادگاه می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
در واقع، اهمیت پرونده تنها به مبلغ جریمه احتمالی محدود نمی‌شود. شاکیان به دنبال تغییر در نحوه عملکرد پلتفرم‌ها نیز هستند؛ بنابراین یک شکست حقوقی می‌تواند پیامدهای عملی و فنی برای اینستاگرام و فیسبوک داشته باشد.
متا چه پاسخی داده است؟
متا اتهامات مطرح‌شده را رد کرده و بر اقداماتی که طی سال‌های اخیر برای افزایش ایمنی نوجوانان انجام داده، تأکید دارد.
این شرکت استدلال می‌کند که برای حفاظت از کاربران جوان سرمایه‌گذاری کرده و ابزارهای مختلفی برای محدود کردن دسترسی کودکان، کنترل والدین و ایجاد تجربه مناسب‌تر برای نوجوانان توسعه داده است.
متا همچنین با برخی ادعاهای مربوط به ابعاد خسارت احتمالی مخالفت کرده و معتقد است شاکیان شواهد کافی برای اثبات رابطه مستقیم میان طراحی پلتفرم‌ها و تمام آسیب‌های ادعاشده ارائه نکرده‌اند.
جمع‌بندی
محاکمه متا به اتهام آسیب به کودکان در اینستاگرام و فیسبوک یکی از مهم‌ترین پرونده‌های حقوقی صنعت شبکه‌های اجتماعی در سال ۲۰۲۶ است. اتهامات مطرح‌شده هم به طراحی اعتیادآور پلتفرم‌ها و هم به حفاظت از اطلاعات کاربران زیر ۱۳ سال مربوط می‌شود و در صورت شکست متا، این شرکت ممکن است علاوه بر خسارت مالی سنگین، مجبور به تغییر بخشی از نحوه فعالیت اینستاگرام و فیسبوک شود. با توجه به پرونده‌های مشابه در ایالت‌های دیگر، نتیجه این محاکمه می‌تواند بر آینده مقررات مربوط به ایمنی کودکان در شبکه‌های اجتماعی نیز اثر بگذارد.
منابع
- Digit
- Reuters
- Associated Press
