مرسدس بنز با آغاز تولید انبوه نسل جدیدی از موتورهای الکتریکی موسوم به Axial Flux یا موتورهای شار محوری، گام مهمی در توسعه خودروهای برقی برداشته است. این فناوری که با ساختاری متفاوت نسبت به موتورهای رایج خودروهای الکتریکی طراحی شده، قرار است نخستین بار در مدل جدید Mercedes-AMG GT 4-Door Coupe مورد استفاده قرار گیرد.
برخلاف موتورهای متداول شار شعاعی (Radial Flux) که میدان مغناطیسی در آنها به سمت بیرون گسترش مییابد، در موتورهای شار محوری، نیرو به موازات محور چرخش حرکت میکند. این طراحی امکان ساخت موتورهایی بسیار باریکتر، سبکتر و در عین حال قدرتمندتر را فراهم میکند. مرسدس اعلام کرده موتور نصبشده روی محور جلو تنها کمتر از ۹ سانتیمتر ضخامت دارد و موتورهای محور عقب نیز حدود ۸ سانتیمتر عرض دارند.
با وجود ابعاد کوچک، عملکرد این پیشرانهها چشمگیر است. موتور جلو قادر است با سرعتی بیش از ۱۵ هزار دور در دقیقه فعالیت کند و مجموعه این سیستم در نسخه تمامبرقی AMG GT چهاردر، شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را تنها در ۲.۱ ثانیه رقم میزند. همچنین در نسخه مجهز به پکیج رانندگی، حداکثر سرعت خودرو به ۳۰۰ کیلومتر بر ساعت میرسد.
مرسدس برای توسعه این فناوری در سال ۲۰۲۱ شرکت بریتانیایی YASA را به طور کامل خریداری کرد. پیش از ورود به مرحله تولید انبوه نیز نمونه آزمایشی CONCEPT AMG GT XX طی یک آزمایش استقامتی در پیست ناردو ایتالیا بیش از ۴۰ هزار کیلومتر را در مدت هفت روز و سیزده ساعت پیمود و موفق به ثبت ۲۵ رکورد سرعت در مسافتهای طولانی شد.
تولید این موتورها در کارخانه تاریخی مرسدس در برلین انجام میشود؛ مجموعهای که بیش از ۱۲۳ سال قدمت دارد. برای راهاندازی این خط تولید، حدود ۳۰ هزار متر مربع فضای صنعتی به هفت خط تولید اختصاص یافته و فرآیند ساخت شامل ۹۸ مرحله مختلف است. نکته جالب اینکه ۳۵ فرآیند مورد استفاده در این خط تولید برای نخستین بار در صنعت خودروسازی جهان اجرا میشوند و تاکنون بیش از ۳۰ درخواست ثبت اختراع برای آنها به ثبت رسیده است.
یکی از چالشهای اصلی تولید این موتورها استفاده از سیمهای مسی تخت به جای سیمهای گرد متداول است. این طراحی باعث افزایش تراکم مس و بهبود بازدهی میشود اما فرآیند شکلدهی و جوشکاری آن بسیار پیچیدهتر است. مرسدس برای کنترل کیفیت این مراحل از سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده میکند که به صورت لحظهای فرآیندهای حساس را زیر نظر دارند.
رقابت در بازار خودروهای برقی دیگر تنها به ظرفیت باتری یا امکانات نرمافزاری محدود نمیشود و فناوری پیشرانهها به یکی از مهمترین میدانهای رقابت تبدیل شده است. موتورهای شار محوری به دلیل ابعاد کوچک، وزن کمتر و چگالی توان بالاتر، میتوانند مزیت بزرگی برای خودروهای برقی لوکس و اسپرت ایجاد کنند.
سرمایهگذاری سنگین مرسدس روی این فناوری نشان میدهد خودروسازان بزرگ به دنبال راهکارهایی فراتر از افزایش ظرفیت باتری هستند. اگر این فناوری بتواند در مقیاس گسترده با هزینه مناسب تولید شود، احتمال دارد در سالهای آینده به استاندارد جدید خودروهای برقی عملکردمحور تبدیل شود.
ورود موتورهای شار محوری به تولید انبوه میتواند یکی از مهمترین تحولات فنی صنعت خودرو در دهه جاری باشد. مرسدس بنز با این حرکت تلاش میکند برتری مهندسی خود را در عصر خودروهای برقی حفظ کرده و فاصله بیشتری با رقبای جهانی ایجاد کند.
