سهام شرکت‌های بزرگ فناوری در بازارهای جهانی با موج تازه‌ای از فروش مواجه شده‌اند؛ افتی که ارزش سهام برخی شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و نیمه‌هادی را بیش از ۶۰ درصد کاهش داده است. بر اساس فهرستی که نشریه مالی The Kobeissi Letter منتشر کرده، شرکت‌هایی مانند سن‌دیسک، آرم، کوین‌بیس و انویدیا بخش قابل‌توجهی از ارزش خود را از دست داده‌اند.
این اتفاق نگرانی‌ها درباره احتمال شکل‌گیری حباب در بازار هوش مصنوعی را افزایش داده است. سرمایه‌گذاران اکنون بیش از گذشته می‌پرسند آیا هزینه‌های عظیم شرکت‌های فناوری برای ساخت مراکز داده و توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، در نهایت به درآمد و سود کافی منجر خواهد شد یا خیر.
سهام کدام شرکت‌های فناوری بیشترین افت را تجربه کرده‌اند؟
بر اساس فهرست منتشرشده در ۵ نوامبر ۲۰۲۶، تعدادی از شرکت‌های فناوری وارد محدوده بازار نزولی شده‌اند. در این فهرست، سن‌دیسک و آرم بیشترین کاهش را ثبت کرده‌اند و شرکت‌هایی مانند انویدیا، AMD و کوالکام نیز با افت قابل‌توجهی روبه‌رو شده‌اند.
جدول زیر بخشی از این داده‌ها را نشان می‌دهد:
| شرکت | میزان افت گزارش‌شده |
|---|---|
| SanDisk | ۶۶ درصد |
| Arm Holdings | ۶۴ درصد |
| Coinbase | ۶۳ درصد |
| Nebius | ۶۲ درصد |
| Seagate | ۶۰ درصد |
| Marvell Technology | ۵۹ درصد |
| ServiceNow | ۵۷ درصد |
| Oracle | ۵۶ درصد |
| AppLovin | ۵۴ درصد |
| Super Micro Computer | ۵۱ درصد |
| Micron | ۴۸ درصد |
| Dell | ۴۷ درصد |
| Qualcomm | ۴۳ درصد |
| Broadcom | ۴۱ درصد |
| AMD | ۳۹ درصد |
| Alphabet | ۳۲ درصد |
| Nvidia | ۲۵ درصد |
این درصدها مربوط به فهرست منتشرشده توسط The Kobeissi Letter هستند و باید آن‌ها را در چارچوب مبنای محاسبه و بازه زمانی همان گزارش در نظر گرفت؛ قیمت سهام در بازار به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کند.
در این فهرست نام اسپیس‌ایکس نیز با افت ۴۷ درصدی ارزش‌گذاری دیده می‌شود؛ اما باید توجه داشت که اسپیس‌ایکس شرکت بورسی نیست و سهام آن مانند انویدیا یا آرم در بازار عمومی معامله نمی‌شود. بنابراین، این عدد را نباید کاهش قیمت سهام بورسی این شرکت تلقی کرد.
افت چهار تریلیون دلاری ارزش S&P 500
فشار فروش فقط به چند شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی محدود نمانده است. طبق گزارش منتشرشده، شاخص S&P 500 از ۶ اکتبر تاکنون حدود چهار تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده است.
شاخص نزدک نیز در روز پنجشنبه ۵ نوامبر با افت شدیدی مواجه شد. این شاخص در جریان معاملات نزدیک به ۴ درصد کاهش یافت و در سطح ۲۴ هزار و ۷۱۲ واحد قرار گرفت؛ به این ترتیب، بیش از ۱۰ درصد پایین‌تر از رکورد ثبت‌شده در ماه اکتبر قرار گرفت و وارد محدوده اصلاح بازار شد.
شاخص نیمه‌هادی‌ها نیز در جریان معاملات همان روز افتی دو رقمی را تجربه کرد. این وضعیت نشان می‌دهد نگرانی سرمایه‌گذاران از آینده صنعت هوش مصنوعی، به شرکت‌های تولیدکننده تراشه و تأمین‌کنندگان تجهیزات مراکز داده محدود نیست و بخش گسترده‌تری از بازار فناوری را تحت تأثیر قرار داده است.
چرا سهام شرکت‌های هوش مصنوعی سقوط می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین دلایل افت اخیر، افزایش نگرانی درباره هزینه‌های سنگین توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی است. شرکت‌های بزرگی مانند مایکروسافت، آمازون، آلفابت و متا طی سال‌های اخیر صدها میلیارد دلار برای خرید تراشه، ساخت مراکز داده، تأمین انرژی و توسعه شبکه‌های پردازشی هزینه کرده‌اند.
با وجود رشد تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی، هنوز مشخص نیست این سرمایه‌گذاری‌ها با چه سرعتی به سودآوری پایدار تبدیل خواهند شد. سرمایه‌گذاران می‌خواهند بدانند آیا درآمد حاصل از خدمات هوش مصنوعی می‌تواند هزینه‌های ساخت و نگهداری این زیرساخت‌ها را توجیه کند یا خیر.
گزارش مؤسسه Wells Fargo Investment Institute در ۲ نوامبر نیز به نگرانی‌ها درباره افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای شرکت‌های بزرگ فناوری و تأثیر آن بر جریان نقدی آزاد آن‌ها اشاره کرده بود.
در واقع، مسئله اصلی این نیست که هوش مصنوعی دیگر مشتری ندارد؛ بلکه بازار به دنبال شواهد روشن‌تری از بازده اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های عظیم این صنعت است.
انتخابات آمریکا نیز به نگرانی بازار دامن زده است
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و تغییر فضای سیاسی این کشور نیز بر افت سهام فناوری تأثیر گذاشته است. پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره و حمایت رأی‌دهندگان از برخی طرح‌های محدودکننده ساخت مراکز داده، احتمال افزایش نظارت و دشوارترشدن اجرای پروژه‌های زیرساختی هوش مصنوعی را مطرح کرده است.
ساخت مراکز داده به زمین، برق و منابع آب قابل‌توجهی نیاز دارد. مخالفت برخی جوامع محلی و محدودیت‌های احتمالی در صدور مجوزها می‌تواند برنامه توسعه این مراکز را به تأخیر بیندازد یا هزینه آن را افزایش دهد.
این موضوع برای شرکت‌هایی که بخش مهمی از درآمد آینده خود را به گسترش زیرساخت هوش مصنوعی وابسته کرده‌اند، اهمیت زیادی دارد. اگر پروژه‌های جدید با محدودیت روبه‌رو شوند، تقاضای مورد انتظار برای تراشه‌ها، تجهیزات شبکه و خدمات مراکز داده نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
آیا حباب هوش مصنوعی واقعاً در حال ترکیدن است؟
افت شدید سهام فناوری به‌تنهایی برای اثبات ترکیدن حباب هوش مصنوعی کافی نیست. باید میان کاهش ارزش‌گذاری شرکت‌ها و کاهش واقعی تقاضا برای فناوری هوش مصنوعی تفاوت قائل شد.
در سال‌های گذشته، انتظارات بسیار خوش‌بینانه درباره رشد هوش مصنوعی باعث افزایش ارزش سهام شرکت‌های فعال در این حوزه شده بود. اکنون سرمایه‌گذاران در حال بازنگری این انتظارات هستند و می‌خواهند درآمد واقعی شرکت‌ها با هزینه‌های توسعه فناوری تناسب داشته باشد.
از طرف دیگر، افت بازار می‌تواند تحت تأثیر عوامل دیگری مانند نرخ بهره، هزینه تأمین مالی، نگرانی‌های سیاسی و فروش گسترده سرمایه‌گذاران نهادی نیز قرار بگیرد. بنابراین، نمی‌توان تمام کاهش قیمت‌ها را به ضعف صنعت هوش مصنوعی نسبت داد.
برخی تحلیلگران نیز معتقدند افت اخیر بیش از آنکه پایان رونق هوش مصنوعی باشد، اصلاحی در ارزش‌گذاری شرکت‌هایی است که رشد آینده آن‌ها با انتظارات بسیار بالایی قیمت‌گذاری شده بود.
جمع‌بندی
سقوط سهام شرکت‌های بزرگ فناوری در نوامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد دوران رشد تقریباً بدون وقفه سهام مرتبط با هوش مصنوعی با تردیدهای جدی روبه‌رو شده است. افزایش هزینه‌های زیرساختی، نگرانی درباره بازده سرمایه‌گذاری‌ها و احتمال محدودیت در توسعه مراکز داده، از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار هستند.
بااین‌حال، هنوز نمی‌توان از پایان رونق هوش مصنوعی صحبت کرد. آنچه تغییر کرده، نگاه سرمایه‌گذاران به ارزش واقعی شرکت‌ها و توانایی آن‌ها برای تبدیل هزینه‌های سنگین هوش مصنوعی به درآمد و سود پایدار است.
منابع
- Digit
- The Kobeissi Letter
- Reuters
- Financial Times
