اولین گورستان دائمی زباله‌های هسته‌ای جهان افتتاح می‌شود

در اعماق ۴۳۳ متری زمین در جنوب‌غربی فنلاند، پروژه‌ای در حال آماده‌سازی است که می‌تواند به نخستین مخزن دائمی زباله‌های هسته‌ای جهان تبدیل شود. این تأسیسات زیرزمینی با نام اونکالو (Onkalo) که در زبان فنلاندی به معنای «غار» است، در دل سنگ‌بسترهایی با قدمت حدود ۱.۹ میلیارد سال ساخته شده و به‌زودی فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.

از زمان ساخت نخستین نیروگاه‌های هسته‌ای در دهه ۱۹۵۰، کشورها همواره با چالش مدیریت پسماندهای رادیواکتیو روبه‌رو بوده‌اند. در حال حاضر بیشتر این زباله‌ها در مراکز ذخیره‌سازی موقت نگهداری می‌شوند، اما فنلاند ممکن است نخستین کشوری باشد که یک راهکار دائمی زیرزمینی را به بهره‌برداری می‌رساند.

آغاز فعالیت از سال آینده

سازمان ایمنی و تشعشعات هسته‌ای فنلاند (STUK) قرار است در ماه ژوئن ارزیابی نهایی خود را ارائه دهد. در صورت تأیید، مجوز بهره‌برداری صادر خواهد شد.

«فیلیپ بورداریه»، مدیرعامل شرکت هسته‌ای TVO، اعلام کرده است:

«امیدواریم فعالیت این مرکز را تا پایان امسال یا به احتمال بیشتر در ابتدای سال آینده آغاز کنیم.»

سوخت هسته‌ای مصرف‌شده که اکنون در استخرهای خنک‌کننده نیروگاه اولکیلوتو در نزدیکی دریای بالتیک نگهداری می‌شود، نخستین محموله‌ای خواهد بود که به این مخزن منتقل می‌شود.

ذخیره‌سازی برای ۱۰۰ هزار سال

ظرفیت اونکالو برای نگهداری حدود ۶۵۰۰ تن اورانیوم مصرف‌شده طراحی شده است و قرار است پسماندهای پنج راکتور هسته‌ای فنلاند را در خود جای دهد.

شرکت مدیریت پسماند هسته‌ای Posiva ساخت این مجموعه را از سال ۲۰۰۴ آغاز کرده و هزینه پروژه تاکنون به حدود یک میلیارد یورو رسیده است.

برنامه این است که طی ۱۰۰ سال آینده زباله‌های هسته‌ای در شبکه‌ای از تونل‌های زیرزمینی دفن شوند. پس از تکمیل فرآیند، کل مجموعه مهروموم خواهد شد تا دست‌کم ۱۰۰ هزار سال ایمن باقی بماند.

فرآیند دفن زباله‌های هسته‌ای

سوخت‌های مصرف‌شده ابتدا در محفظه‌های مسی بسیار مقاوم در برابر خوردگی قرار می‌گیرند.

سپس این محفظه‌ها در حفره‌های حفرشده در سنگ‌بستر قرار داده شده و اطراف آن‌ها با رس بنتونیت پر می‌شود. این ماده به‌عنوان یک سد محافظ عمل می‌کند و از نشت مواد رادیواکتیو جلوگیری خواهد کرد.

پس از پر شدن هر تونل ۳۰۰ متری، ورودی آن با بتن مسلح و سازه‌های فولادی مسدود می‌شود.

خطرات احتمالی در بلندمدت

کارشناسان ایمنی هسته‌ای سناریوهای مختلفی را تا یک میلیون سال آینده بررسی کرده‌اند.

مهم‌ترین تهدیدهای احتمالی عبارت‌اند از:

• خوردگی محفظه‌های مسی در بلندمدت
• زمین‌لرزه‌های ناشی از دوره‌های یخبندان آینده
• آسیب دیدن کپسول‌ها و نشت مواد رادیواکتیو

با این حال، مقام‌های فنلاندی تأکید می‌کنند که نتایج ارزیابی‌های انجام‌شده تاکنون مثبت بوده است.

حمایت گسترده در فنلاند

برخلاف پروژه‌های مشابه در برخی کشورها از جمله فرانسه که با مخالفت‌های گسترده روبه‌رو شده‌اند، پروژه اونکالو در فنلاند از حمایت عمومی بیشتری برخوردار است.

به گفته پژوهشگران، مردم منطقه طی دهه‌های گذشته به این پروژه عادت کرده‌اند و به ارزیابی‌های نهادهای نظارتی اعتماد دارند.

با این حال، انجمن حفاظت از طبیعت فنلاند همچنان منتقد این طرح است و هشدار می‌دهد که هیچ‌کس نمی‌تواند ایمنی یک مخزن هسته‌ای را برای هزاران سال تضمین کند.

آینده انرژی هسته‌ای در فنلاند

دولت فنلاند در سال‌های اخیر توسعه انرژی هسته‌ای را در اولویت قرار داده است و در حال بررسی ساخت راکتورهای ماژولار کوچک (SMR) نیز هست.

طبق قوانین این کشور، تمامی زباله‌های هسته‌ای تولیدشده در فنلاند باید در داخل کشور دفن شوند. پیش از اصلاح قانون در سال ۱۹۹۴، بخشی از این پسماندها برای پردازش به کشورهایی مانند روسیه ارسال می‌شد.