هزینه استخراج طلا در جهان به بالاترین سطح ثبت‌شده رسیده است. بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، متوسط هزینه تمام‌شده پایدار تولید هر اونس طلا در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ با رشد ۸ درصدی نسبت به فصل قبل و افزایش ۲۲ درصدی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، به ۱۹۳۰ دلار رسید؛ رکوردی که هم‌زمان با کاهش قیمت طلا، فشار بیشتری بر حاشیه سود شرکت‌های معدنی وارد کرده است.
این افزایش نشان می‌دهد بالا رفتن قیمت طلا لزوماً به معنای رشد متناسب سود استخراج‌کنندگان نیست؛ زیرا هزینه انرژی، نیروی کار، تجهیزات و نگهداری معادن نیز در حال افزایش است.
هزینه استخراج طلا چگونه محاسبه می‌شود؟
شاخصی که شورای جهانی طلا برای بررسی هزینه تولید به کار میبرد، هزینه تمام‌شده پایدار یا AISC نام دارد. این شاخص فقط هزینه مستقیم استخراج طلا را محاسبه نمی‌کند، بلکه مخارج موردنیاز برای ادامه فعالیت معدن و حفظ سطح فعلی تولید را نیز در نظر می‌گیرد.
AISC معمولاً شامل موارد زیر است:
-
هزینه‌های عملیاتی مانند نیروی انسانی، سوخت و مواد مصرفی
-
هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات و زیرساخت‌های معدن
-
سرمایه‌گذاری‌های لازم برای حفظ ظرفیت تولید
-
هزینه‌های اداری و مدیریتی مرتبط با فعالیت معدن
-
حق امتیازها، مالیات‌های تولید و هزینه‌های بازسازی و احیای محیط معدن
به همین دلیل، AISC معیار جامع‌تری از هزینه نقدی استخراج است و تصویر دقیق‌تری از فشار هزینه‌ها بر شرکت‌های تولیدکننده طلا ارائه می‌دهد. البته این شاخص همه مخارج احتمالی، از جمله سرمایه‌گذاری برای توسعه پروژه‌های جدید و مالیات بر درآمد شرکت را در بر نمی‌گیرد.
رکورد هزینه استخراج طلا در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶
طبق گزارش شورای جهانی طلا، متوسط AISC صنعت استخراج طلا در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به ۱۹۳۰ دلار برای هر اونس رسید. این رقم نسبت به سه‌ماهه نخست ۸ درصد و در مقایسه با سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ حدود ۲۲ درصد افزایش داشته است.
تغییرات متوسط جهانی هزینه استخراج طلا
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| هزینه تمام‌شده پایدار هر اونس | ۱۹۳۰ دلار |
| افزایش فصلی | ۸ درصد |
| افزایش سالانه | ۲۲ درصد |
| هزینه سرمایه‌گذاری پایدار هر اونس | ۴۴۱ دلار |
| افزایش سالانه هزینه سرمایه‌گذاری پایدار | ۲۵ درصد |
این روند، بیست‌ونهمین افزایش سالانه متوالی در داده‌های فصلی AISC محسوب می‌شود. سرعت رشد هزینه‌ها نیز قابل‌توجه است؛ به‌طوری‌که افزایش سالانه ۲۲ درصدی در سه‌ماهه دوم، از میانگین رشد پنج‌ساله این شاخص بیشتر بوده است.
چه عواملی هزینه استخراج طلا را افزایش داده‌اند؟
گزارش شورای جهانی طلا نشان می‌دهد افزایش هزینه‌ها فقط به یک بخش از صنعت معدن محدود نیست. چند عامل مهم در کنار یکدیگر باعث شده‌اند تولید هر اونس طلا گران‌تر تمام شود.
۱. افزایش هزینه نگهداری و توسعه تجهیزات
یکی از مهم‌ترین عوامل رشد AISC، افزایش مخارج سرمایه‌ای برای حفظ فعالیت معادن بوده است. هزینه سرمایه‌گذاری پایدار در سه‌ماهه دوم با رشد ۳۴ درصدی نسبت به فصل قبل به ۴۴۱ دلار برای هر اونس رسید. این رقم در مقایسه با سال گذشته نیز ۲۵ درصد افزایش نشان می‌دهد.
۲. گران‌تر شدن سوخت و نیروی کار
هزینه‌های عملیاتی نقدی معادن با رشد ۱۸ درصدی سالانه به ۱۲۱۵ دلار برای هر اونس رسید. افزایش دستمزد کارکنان و قیمت سوخت، به‌ویژه گازوئیل، از عوامل اصلی این روند بوده‌اند.
معادن بزرگ برای استخراج و انتقال سنگ معدن به ماشین‌آلات سنگین، سوخت و تجهیزات تخصصی وابسته‌اند. به همین دلیل، افزایش قیمت انرژی و اختلال در تأمین قطعات و مواد مصرفی می‌تواند هزینه تولید را به‌سرعت بالا ببرد.
۳. اختلال در فعالیت برخی معادن
مشکلات عملیاتی نیز در افزایش هزینه‌ها نقش داشته‌اند. برای نمونه، آتش‌سوزی در بخشی از تأسیسات خردایش معدن گوس در کانادا و توقف فعالیت معدن کادیا در استرالیا پس از یک رویداد لرزه‌ای، هزینه‌های برخی تولیدکنندگان را افزایش داد.
وقتی یک معدن با کاهش ظرفیت یا توقف موقت روبه‌رو می‌شود، بخشی از هزینه‌های ثابت همچنان پابرجا می‌ماند؛ در نتیجه هزینه تولید هر اونس طلا افزایش پیدا می‌کند.
کاهش قیمت طلا هم‌زمان با افزایش هزینه تولید
یکی از نگرانی‌های مهم صنعت معدن، هم‌زمانی افزایش هزینه استخراج با افت قیمت طلا در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ بود.
متوسط قیمت طلا در این فصل به حدود ۴۵۱۲ دلار برای هر اونس رسید که نسبت به سه‌ماهه نخست ۷٫۲ درصد کاهش داشت. در همین دوره، هزینه تولید افزایش پیدا کرد و حاشیه سود متوسط شرکت‌های معدنی با افت ۱۶ درصدی به ۲۵۸۲ دلار برای هر اونس رسید.
با وجود این کاهش، حاشیه سود معدن‌کاران همچنان در مقایسه با بسیاری از دوره‌های تاریخی بالا بود. بنابراین، رکورد هزینه استخراج به معنای زیان‌ده شدن کل صنعت طلا نیست؛ بلکه نشان می‌دهد بخشی از سود بالای شرکت‌ها تحت فشار قرار گرفته است.
آیا افزایش هزینه استخراج به کمبود طلا منجر می‌شود؟
افزایش هزینه‌های معدن‌کاری می‌تواند در بلندمدت بر تصمیم شرکت‌ها برای توسعه معادن جدید یا افزایش ظرفیت تولید تأثیر بگذارد. وقتی هزینه ساخت و نگهداری معادن بالا می‌رود، اجرای پروژه‌های جدید دشوارتر می‌شود و واکنش عرضه به افزایش تقاضا ممکن است با تأخیر انجام شود.
بااین‌حال، افزایش هزینه‌ها تاکنون به کاهش تولید جهانی در سه‌ماهه سوم منجر نشده است. طبق داده‌های شورای جهانی طلا، تولید معدنی در این دوره با رشد ۳ درصدی نسبت به سال گذشته به ۱۰۷۱ تن رسید؛ بالاترین میزان تولید ثبت‌شده برای یک سه‌ماهه سوم در داده‌های این نهاد.
در مقابل، عرضه کل طلا در همین فصل یک درصد کاهش یافت؛ زیرا بازیافت طلا نسبت به سال گذشته ۸ درصد کمتر شد و به حدود ۳۱۴ تن رسید. بنابراین، وضعیت عرضه جهانی فقط به هزینه استخراج وابسته نیست و بازیافت و تصمیم‌های شرکت‌های معدنی درباره فروش ذخایر آینده نیز اهمیت دارند.
افزایش هزینه استخراج چه تأثیری بر بازار طلای ایران دارد؟
هزینه استخراج جهانی به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت طلا در ایران نیست. قیمت داخلی طلا بیش از هر چیز از نرخ جهانی اونس، قیمت ارز و شرایط بازار داخلی تأثیر می‌گیرد.
بااین‌حال، افزایش پایدار هزینه تولید می‌تواند در بلندمدت بر سرمایه‌گذاری در معادن، عرضه جهانی و حاشیه سود تولیدکنندگان اثر بگذارد. اگر هزینه‌های بالا توسعه پروژه‌های جدید را محدود کند و هم‌زمان تقاضای جهانی رشد داشته باشد، احتمالاً فشار بیشتری بر بازار عرضه طلا ایجاد خواهد شد.
البته این موضوع به معنای افزایش قطعی قیمت طلا در کوتاه‌مدت نیست؛ زیرا عواملی مانند سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی، نرخ بهره، خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی و تقاضای سرمایه‌گذاری نیز در تعیین قیمت جهانی نقش مهمی دارند.
