پژوهش روی نزدیک به ۹ هزار نوجوان آمریکایی نشان می‌دهد کودکانی که در ۱۲سالگی گوشی هوشمند داشته‌اند، تا ۱۴سالگی با احتمال ۴۹ درصد بیشترِ گزارش علائم اختلال خوردن روبه‌رو بوده‌اند. این مطالعه همچنین ارتباط میان مالکیت زودهنگام گوشی و وابسته‌کردن ارزشمندی شخصی به وزن بدن را نشان می‌دهد؛ بااین‌حال، نتایج آن به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند.
پژوهش چه چیزی را نشان می‌دهد؟
این مطالعه را پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو (UCSF) با استفاده از داده‌های یک پژوهش طولی درباره رشد و سلامت نوجوانان انجام دادند. نتایج آن در نشریه علمی JAMA Network Open منتشر شده است.
بر اساس یافته‌ها، نوجوانانی که در ۱۲سالگی صاحب گوشی هوشمند بودند، در ۱۴سالگی ۴۹ درصد بیشتر از همسالان فاقد گوشی در آن سن احتمال داشت دست‌کم یکی از علائم اختلال خوردن را گزارش کنند. نزدیک به یک‌چهارم کودکانی که از ۱۲سالگی گوشی داشتند، در ۱۴سالگی دست‌کم یک علامت را گزارش کردند.
یکی دیگر از یافته‌های مهم مطالعه، ارتباط میان داشتن گوشی و ارزیابی ارزش شخصی بر اساس وزن بود. احتمال گزارش چنین الگویی در نوجوانانی که در ۱۲سالگی گوشی داشتند، ۱۰۳ درصد بیشتر بود.
این ارقام به معنای آن نیست که همه این نوجوانان به یک اختلال خوردن مبتلا شده‌اند. پژوهش بر علائم گزارش‌شده توسط خود نوجوانان تمرکز داشت و تشخیص بالینی اختلال خوردن را بررسی نکرد.
چرا دسترسی زودهنگام به گوشی ممکن است اهمیت داشته باشد؟
اوایل نوجوانی دوره‌ای حساس در رشد روانی و اجتماعی است. تغییرات بلوغ، افزایش توجه به ظاهر و حساسیت بیشتر نسبت به قضاوت همسالان می‌توانند تصویر ذهنی نوجوانان از بدنشان را تحت‌تأثیر قرار دهند.
گوشی هوشمند نیز دسترسی شخصی و مداوم به شبکه‌های اجتماعی و محتوای آنلاین را فراهم می‌کند. در این فضا، نوجوان ممکن است بارها با تصاویر بدن‌های ایدئال‌شده، توصیه‌های افراطی درباره رژیم غذایی یا محتوایی روبه‌رو شود که ارزش فرد را به وزن و ظاهر او گره می‌زند.
مقایسه مداوم با دیگران و مواجهه با محتوایی که رژیم‌های ناسالم یا رفتارهای افراطی برای کنترل وزن را عادی جلوه می‌دهد، ممکن است نارضایتی از بدن را تشدید کند. بااین‌حال، مطالعه حاضر به‌طور مستقیم ثابت نکرده است که کدام نوع محتوا یا کدام الگوی استفاده از گوشی عامل اصلی ارتباط مشاهده‌شده بوده است.
آیا گوشی هوشمند باعث اختلال خوردن می‌شود؟
پاسخ قطعی به این پرسش از داده‌های این مطالعه به دست نمی‌آید. پژوهشگران ارتباط آماری میان داشتن گوشی در ۱۲سالگی و گزارش علائم در سال‌های بعد را مشاهده کردند، اما چنین ارتباطی لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست.
عوامل دیگری مانند وضعیت روانی نوجوان، روابط خانوادگی، فشار همسالان و تجربه‌های فردی نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشند. همچنین داشتن گوشی به‌خودی‌خود نشان نمی‌دهد که نوجوان زمان زیادی را در شبکه‌های اجتماعی سپری می‌کند یا در معرض محتوای آسیب‌زا قرار می‌گیرد.
از سوی دیگر، استفاده از گوشی و شبکه‌های اجتماعی همیشه پیامد منفی ندارد. نوع محتوا، نحوه استفاده و شرایط فردی می‌توانند بر تجربه نوجوان اثر بگذارند. بنابراین، یافته‌ها را نباید به این نتیجه تعمیم داد که هر کودکی که گوشی هوشمند دارد، در معرض اختلال خوردن قرار خواهد گرفت.
والدین چه نکته‌ای را باید در نظر بگیرند؟
پژوهشگران معتقدند زمان دسترسی کودکان به گوشی شخصی و نحوه استفاده از آن، موضوعاتی هستند که خانواده‌ها می‌توانند با دقت بیشتری بررسی کنند. گفت‌وگو درباره محتوای آنلاین، توجه به پیام‌هایی که نوجوان درباره وزن و ظاهر دریافت می‌کند و ایجاد فضایی امن برای صحبت درباره نگرانی‌هایش، می‌تواند بخشی از این رویکرد باشد.
همچنین، اگر نوجوان نشانه‌هایی از نگرانی شدید درباره وزن، رفتارهای غذایی آسیب‌زا یا تغییرات نگران‌کننده در رابطه‌اش با غذا نشان دهد، بهتر است موضوع بدون سرزنش و با کمک متخصص بررسی شود.
این پژوهش به‌تنهایی سن مشخصی را برای دادن گوشی هوشمند تعیین نمی‌کند؛ اما شواهدی ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد دسترسی شخصی به فناوری در اوایل نوجوانی و تجربه‌های دیجیتال مرتبط با آن، ارزش بررسی بیشتر دارند.
منابع: ScienceAlert، دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو (UCSF)، JAMA Network Open.
