جف بزوس، بنیان‌گذار آمازون، معتقد است پیشرفت هوش مصنوعی می‌تواند بهره‌وری اقتصاد را به‌اندازه‌ای افزایش دهد که برخی افراد در آینده با سه روز کار در هفته هزینه‌های زندگی خانواده خود را تأمین کنند. او همچنین احتمال می‌دهد که افزایش درآمد و بهره‌وری، برخی خانواده‌ها را از داشتن دو فرد شاغل بی‌نیاز کند؛ هرچند این سناریو پیش‌بینی شخصی اوست و نه برنامه‌ای قطعی برای تغییر ساعات کاری.
بزوس این دیدگاه را در گفت‌وگویی با برت بایر، مجری شبکه فاکس نیوز، مطرح کرد. او در این مصاحبه درباره تأثیر هوش مصنوعی بر بهره‌وری، آینده اشتغال و احتمال تغییر الگوی زندگی و کار صحبت کرد.
هوش مصنوعی چگونه می‌تواند هفته کاری را کوتاه کند؟
استدلال بزوس بر افزایش بهره‌وری متمرکز است. اگر ابزارهای هوش مصنوعی بتوانند بخشی از کارهای تکراری را انجام دهند، فرایندهای تولید را سریع‌تر کنند و هزینه ارائه خدمات را کاهش دهند، کسب‌وکارها ممکن است با صرف زمان و منابع کمتر، خروجی بیشتری تولید کنند.
در چنین شرایطی، از نگاه بزوس، افزایش بهره‌وری می‌تواند به افراد امکان دهد با ساعات کاری کمتر، درآمد کافی برای تأمین هزینه‌های زندگی داشته باشند. او حتی احتمال داد برخی افراد ترجیح دهند به‌جای پنج روز کار در هفته، تنها سه روز کار کنند.
بااین‌حال، افزایش بهره‌وری به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که ساعات کاری کاهش یابد یا درآمد کارکنان بیشتر شود. تحقق این سناریو به نحوه تقسیم منافع اقتصادی میان شرکت‌ها و نیروی کار، ساختار دستمزدها و سیاست‌های استخدامی بستگی دارد.
آیا خانواده‌ها در آینده به یک درآمد نیاز خواهند داشت؟
بزوس همچنین گفت افزایش بهره‌وری ممکن است شرایطی ایجاد کند که برخی خانواده‌ها دیگر برای تأمین هزینه‌های خود به دو درآمد نیاز نداشته باشند. در این سناریو، یکی از اعضای خانواده می‌تواند کار تمام‌وقت را کنار بگذارد یا ساعات کاری خود را کاهش دهد.
او در عین حال تأکید کرد که خانواده‌ها همچنان می‌توانند انتخاب کنند هر دو نفر شاغل باشند. بنابراین، منظور او حذف کار یا اشتغال دو نفره نیست، بلکه افزایش امکان انتخاب در نتیجه تغییر شرایط اقتصادی است.
البته این پیش‌بینی به عواملی مانند هزینه مسکن، درمان، آموزش و سایر مخارج خانوار وابسته است. حتی اگر هوش مصنوعی بهره‌وری را افزایش دهد، لزوماً به این معنا نیست که هزینه‌های زندگی کاهش پیدا می‌کنند یا دستمزدها به همان نسبت بالا می‌روند.
دیدگاه بزوس در برابر نگرانی‌ها درباره حذف مشاغل
اظهارنظر بزوس در شرایطی مطرح شده که گسترش هوش مصنوعی نگرانی‌هایی درباره آینده بسیاری از مشاغل ایجاد کرده است. برخی کارشناسان معتقدند خودکارسازی می‌تواند نیاز به نیروی انسانی در بعضی بخش‌ها را کاهش دهد؛ در مقابل، گروهی دیگر بر افزایش بهره‌وری، ایجاد مشاغل تازه و تغییر ماهیت کار تأکید می‌کنند.
بزوس با پیش‌بینی‌های بدبینانه درباره حذف گسترده مشاغل موافق نیست و معتقد است افزایش بهره‌وری می‌تواند حتی استخدام نیرو را برای شرکت‌ها دشوارتر کند؛ زیرا ممکن است افراد برای تأمین هزینه‌های خود به کارکردن در ساعات طولانی یا داشتن شغل دوم نیاز کمتری داشته باشند.
بااین‌حال، تجربه شرکت‌ها و صنایع مختلف می‌تواند متفاوت باشد. هوش مصنوعی ممکن است برخی وظایف را حذف کند، برخی مشاغل را تغییر دهد و در حوزه‌های دیگر فرصت‌های تازه‌ای ایجاد کند. هنوز مشخص نیست اثر نهایی این تحولات بر تعداد مشاغل و ساعات کاری در مقیاس کل اقتصاد چه خواهد بود.
تعدیل نیرو در آمازون؛ تناقضی در ظاهر ماجرا
این اظهارات در حالی مطرح شده که آمازون از اواخر سال ۲۰۲۵ تاکنون حدود ۳۰ هزار موقعیت شغلی شرکتی را حذف کرده است. رویترز در گزارشی در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ نیز از دور تازه تعدیل نیرو در این شرکت خبر داد که کمتر از هزار کارمند را تحت‌تأثیر قرار داده است.
بزوس در گفت‌وگوی خود، بخشی از تعدیل‌های آمازون را به افزایش شدید نیروی انسانی در دوران همه‌گیری کرونا نسبت داد؛ دوره‌ای که خرید اینترنتی رشد چشمگیری داشت و شرکت برای پاسخ‌گویی به تقاضا، کارکنان بیشتری استخدام کرد.
البته این تعدیل‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که هوش مصنوعی علت مستقیم کاهش نیروی انسانی آمازون بوده است. در عین حال، این وضعیت نشان می‌دهد که افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها الزاماً به معنای حفظ همه موقعیت‌های شغلی یا کوتاه‌ترشدن ساعات کار کارکنان نیست.
پیش‌بینی هفته کاری سه‌روزه چه زمانی محقق می‌شود؟
بزوس برای تحقق این سناریو زمان‌بندی مشخصی ارائه نکرده و توضیح نداده است که افزایش بهره‌وری چگونه به افزایش درآمد کارکنان یا کاهش روزهای کاری تبدیل خواهد شد.
در نتیجه، هفته کاری سه‌روزه را باید چشم‌اندازی احتمالی از آینده دانست، نه تغییری که به‌زودی در همه شرکت‌ها اجرا می‌شود. تحقق آن به میزان پیشرفت هوش مصنوعی، نحوه استفاده شرکت‌ها از این فناوری و مهم‌تر از همه، چگونگی تقسیم منافع حاصل از افزایش بهره‌وری بستگی دارد.
منابع: Digit.in، Fox News، Reuters، Business Today.
