بانک مرکزی با ابلاغ بخشنامه‌ای تازه، امکان استفاده از رمز یک‌بارمصرف برای تأیید نهایی چک‌های الکترونیکی اشخاص حقوقی را فراهم کرده است. بر اساس این بخشنامه، بانک‌ها همچنین موظف‌اند برای انتقال چک‌های صیادی کاغذی و الکترونیکی و تعیین وضعیت چک‌های الکترونیکی از طریق درگاه‌های غیرحضوری، سازوکار ارسال رمز یک‌بارمصرف را به کار بگیرند.
این تصمیم با دو هدف اصلی دنبال می‌شود: ساده‌تر کردن فرایند صدور چک الکترونیکی برای شرکت‌ها و افزایش امنیت عملیات بانکی. بخشنامه مربوط به این تغییرات در تاریخ ۲۵ مهر ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده است.
رمز یک‌بارمصرف برای چک الکترونیکی شرکت‌ها چه تغییری می‌کند؟
پیش از این، اشخاص حقوقی برای ممهور کردن چک الکترونیکی به گواهی الکترونیکی مهر سازمانی نیاز داشتند. نگهداری توکن سخت‌افزاری، توزیع گواهی‌ها و هزینه‌های مرتبط با این فرایند از جمله مشکلاتی بود که شبکه بانکی درباره آن بازخورد داده بود.
با تصمیم جدید بانک مرکزی، شرکت‌ها می‌توانند برای تأیید نهایی چک الکترونیکی، به‌جای استفاده از گواهی مهر سازمانی، از رمز یک‌بارمصرف ارسال‌شده به سیم‌کارت متعلق به شخص حقوقی یا بهره‌بردار استفاده کنند.
البته این روش جایگزین اجباری گواهی سازمانی نیست؛ بلکه به‌عنوان روش جایگزین و اختیاری در کنار آن در نظر گرفته شده است. بنابراین، شرکت‌ها می‌توانند بر اساس امکانات بانکی و شرایط خود، روش مناسب را انتخاب کنند.
در چه مواردی استفاده از رمز یک‌بارمصرف الزامی است؟
بخشنامه جدید فقط به صدور چک الکترونیکی شرکت‌ها محدود نمی‌شود. بانک مرکزی برای برخی عملیات دیگر نیز استفاده از رمز یک‌بارمصرف را الزامی کرده است.
| عملیات بانکی | وضعیت طبق بخشنامه |
|---|---|
| ممهور کردن چک الکترونیکی اشخاص حقوقی | امکان انتخاب رمز یک‌بارمصرف به‌جای گواهی مهر سازمانی |
| انتقال چک صیادی کاغذی | استفاده از رمز یک‌بارمصرف الزامی است |
| انتقال چک صیادی الکترونیکی | استفاده از رمز یک‌بارمصرف الزامی است |
| تعیین وضعیت چک الکترونیکی از طریق درگاه غیرحضوری | استفاده از سازوکار رمز یک‌بارمصرف الزامی است |
در نتیجه، تغییرات بخشنامه دو بخش متفاوت دارد: برای مهر سازمانی چک الکترونیکی شرکت‌ها یک روش جایگزین در نظر گرفته شده، اما برای انتقال چک و تعیین وضعیت چک الکترونیکی در درگاه‌های غیرحضوری، استفاده از رمز یک‌بارمصرف جزو الزامات اعلام‌شده است.
بانک‌ها چگونه مالکیت سیم‌کارت را بررسی می‌کنند؟
یکی از الزامات مهم این بخشنامه، کنترل مالکیت شماره تلفن همراه است. بانک‌ها باید از طریق سامانه شاهکار بررسی کنند که سیم‌کارت مورد استفاده به کد ملی یا شناسه ملی مرتبط با عملیات تعلق دارد.
این کنترل برای جلوگیری از ارسال رمز تأیید به شماره‌ای که به شخص یا مجموعه دیگری تعلق دارد، اهمیت دارد. به همین دلیل، صرف دسترسی به یک شماره تلفن همراه برای انجام عملیات کافی نیست و تطابق اطلاعات مالکیت نیز باید بررسی شود.
در عملیات انتقال چک‌های کاغذی و الکترونیکی، رمز یک‌بارمصرف باید به سیم‌کارت متعلق به شخص اقدام‌کننده ارسال شود. این الزام در خدمات غیرحضوری مربوط به تعیین وضعیت چک الکترونیکی نیز اعمال خواهد شد.
آیا این تغییر برای دریافت‌کنندگان چک هم مهم است؟
تغییر جدید در درجه نخست بر فرایندهای بانکی و نحوه تأیید یا انتقال چک اثر می‌گذارد. بنابراین، صادرکنندگان چک الکترونیکی در شرکت‌ها و افرادی که چک را در سامانه‌های بانکی انتقال می‌دهند، بیش از دیگران با این الزامات سروکار خواهند داشت.
با این حال، استفاده از رمز یک‌بارمصرف به‌تنهایی اعتبار مالی صادرکننده یا کافی بودن موجودی حساب را تضمین نمی‌کند. این رمز برای تأیید عملیات و تقویت امنیت فرایند بانکی استفاده می‌شود و جایگزین بررسی وضعیت اعتباری چک نیست.
