بازار جهانی فلزات با سه تحول مهم روبه‌رو شده است: بانک‌های مرکزی در ماه اوت به خرید طلا ادامه دادند، دولت آمریکا ذخیره‌سازی استراتژیک مس را آغاز کرد و صندوق‌های سرمایه‌گذاری فلزات گران‌بها پس از چهار هفته ورود سرمایه، با خروج خالص بیش از یک میلیارد دلار مواجه شدند. این تحولات تصویر متفاوتی از رفتار سرمایه‌گذاران و برنامه‌های بلندمدت دولت‌ها در بازار کالاها ارائه می‌کنند.
بانک‌های مرکزی در ماه اوت ۳۹ تن طلا خریدند
بر اساس تازه‌ترین گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی جهان در اوت ۲۰۲۶ مجموعاً ۳۹ تن طلا به ذخایر خود اضافه کردند. با این خرید، مجموع خریدهای رسمی گزارش‌شده از ابتدای سال تا پایان اوت به ۱۷۰ تن رسید.
چین با خرید ۲۰ تن طلا در صدر خریداران این ماه قرار گرفت و به روند انباشت طلای خود برای بیست‌ودومین ماه متوالی ادامه داد. لهستان و ازبکستان نیز هرکدام ۸ تن طلا خریدند.
در مقابل، روسیه ۶ تن و اردن ۳ تن از ذخایر طلای خود را فروختند. این اختلاف رفتار نشان می‌دهد سیاست ذخایر طلای کشورها یکسان نیست و می‌تواند تحت تأثیر نیازهای نقدینگی و اولویت‌های اقتصادی آن‌ها تغییر کند.
طلا برای بانک‌های مرکزی یک دارایی ذخیره‌ای مهم به شمار می‌رود؛ زیرا برخلاف اوراق قرضه، به تعهد پرداخت یک دولت یا ناشر مشخص وابسته نیست. البته نگهداری طلا هزینه دارد و این فلز نیز سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند. با وجود این، ادامه خریدهای رسمی نشان می‌دهد برخی بانک‌های مرکزی همچنان به تنوع‌بخشی بلندمدت ذخایر خود توجه دارند.
آمریکا ذخیره‌سازی استراتژیک مس را آغاز کرد
در تحول دیگری، آمریکا نخستین محموله ۱۲ هزار تنی مس را در چارچوب برنامه‌ای با عنوان «پروژه والت» (Project Vault) دریافت کرده است. این محموله از جمهوری دموکراتیک کنگو ارسال شده و شرکت بازرگانی مرکوریا در انتقال آن نقش داشته است.
این برنامه با هدف افزایش آمادگی آمریکا در برابر کمبود احتمالی مواد اولیه حیاتی و اختلال در زنجیره تأمین اجرا می‌شود. ارزش اعلام‌شده آن ۱۲ میلیارد دلار است که شامل ۱۰ میلیارد دلار حمایت مالی بانک صادرات و واردات آمریکا و مشارکت ۲ میلیارد دلاری بخش خصوصی می‌شود.
همچنین شرکت معدنی دولتی کنگو، جکامینز، متعهد شده است طی سال ۲۰۲۶ حدود ۱۰۰ هزار تن مس به آمریکا عرضه کند.
اهمیت این اقدام به کاربرد گسترده مس در صنایع راهبردی بازمی‌گردد. این فلز در تولید خودروهای برقی، توسعه شبکه‌های برق و ساخت مراکز داده مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ صنایعی که با گسترش فناوری‌های هوش مصنوعی و افزایش تقاضای برق اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند.
بر اساس پیش‌بینی مؤسسه اس‌اندپی گلوبال، تقاضای جهانی مس ممکن است تا سال ۲۰۴۰ حدود ۵۰ درصد افزایش یابد. در عین حال، احتمال رسیدن تولید معادن به اوج از سال ۲۰۳۰ و کاهش آن پس از این دوره، نگرانی‌هایی درباره تأمین بلندمدت این فلز ایجاد کرده است.
ذخیره‌سازی مس توسط آمریکا می‌تواند به افزایش رقابت بر سر منابع این فلز منجر شود؛ هرچند تأثیر نهایی آن بر قیمت‌ها به عواملی مانند میزان عرضه معادن، تقاضای صنعتی و سیاست‌های تجاری کشورها بستگی دارد.
خروج ۱.۱۴ میلیارد دلار سرمایه از صندوق‌های فلزات گران‌بها
هم‌زمان با ادامه خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا و دیگر فلزات گران‌بها در هفته منتهی به ۱۴ اکتبر با خروج خالص ۱.۱۴ میلیارد دلار سرمایه روبه‌رو شدند. این اتفاق به روند چهار هفته‌ای ورود سرمایه به این صندوق‌ها پایان داد.
در همین بازه، صندوق‌های سهام جهانی حدود ۲۰.۰۱ میلیارد دلار سرمایه جذب کردند؛ رقمی که در مقایسه با ورود ۱.۵۹ میلیارد دلاری هفته قبل افزایش چشمگیری داشت. صندوق‌های اوراق قرضه جهانی نیز ۷.۷۹ میلیارد دلار ورود سرمایه ثبت کردند.
کاهش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا و خوش‌بینی سرمایه‌گذاران به نتایج مالی شرکت‌ها از جمله عواملی بودند که به افزایش تقاضا برای سهام کمک کردند.
بااین‌حال، خروج سرمایه از صندوق‌های فلزات گران‌بها به‌تنهایی نشانه آغاز ریزش قیمت طلا نیست. این آمار رفتار سرمایه‌گذاران در یک بازه هفتگی را نشان می‌دهد و برای تشخیص روند آینده بازار باید در کنار عواملی مانند خرید بانک‌های مرکزی، نرخ بهره، ارزش دلار و شرایط اقتصادی بررسی شود.
این سه اتفاق چه پیامی برای بازار فلزات دارند؟
تحولات اخیر نشان می‌دهند بازار فلزات را نمی‌توان تنها با یک شاخص یا جریان سرمایه ارزیابی کرد. از یک سو، بانک‌های مرکزی به خرید طلا ادامه می‌دهند و دولت آمریکا برای تأمین مواد اولیه صنعتی به دنبال افزایش ذخایر مس است. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران در یک هفته بخشی از دارایی‌های خود را از صندوق‌های فلزات گران‌بها خارج کرده‌اند.
این رفتارها لزوماً متناقض نیستند؛ زیرا بانک‌های مرکزی، دولت‌ها و سرمایه‌گذاران بازارهای مالی اهداف و افق‌های زمانی متفاوتی دارند. خرید طلا می‌تواند بخشی از راهبرد بلندمدت مدیریت ذخایر باشد، درحالی‌که جریان پول صندوق‌ها ممکن است در واکنش به شرایط کوتاه‌مدت بازار تغییر کند.
برای پیش‌بینی مسیر قیمت طلا و مس، باید روند خرید رسمی، وضعیت عرضه و تقاضای صنعتی، نرخ بهره و تحولات اقتصادی را هم‌زمان دنبال کرد. هیچ‌یک از این سه رویداد به‌تنهایی جهت قطعی قیمت فلزات در هفته‌ها و ماه‌های آینده را مشخص نمی‌کند.
