چرا خودرو همچنان گران و کمکیفیت است؟ اسقاط خودروها هم به چالش تبدیل شد

صنعت خودرو ایران همچنان با مشکلاتی مانند افزایش مکرر قیمتها، کیفیت پایین محصولات، عقبماندگی فناوری و ضعف رقابت مواجه است. یک عضو کمیسیون صنایع مجلس و یک کارشناس صنعت خودرو در بررسی این وضعیت، بخشی از مشکلات را ناشی از سیاستگذاری نادرست، اجرای ناقص قوانین و نبود رقابت واقعی میان خودروسازان میدانند.
چرا قیمت خودرو در ایران مرتب افزایش پیدا میکند؟
علی حدادی، عضو کمیسیون صنایع مجلس، صنعت خودرو را یکی از بخشهای راهبردی اقتصاد کشور دانست که علاوه بر خودروسازی، صنایع فلزی، پتروشیمی و قطعهسازی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
او با انتقاد از وضعیت تولید خودرو گفت با وجود حمایتهای چند دههای از خودروسازان داخلی، هنوز فناوری روز در محصولات کشور بهدرستی دیده نمیشود و بخش پژوهش و توسعه نیز آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفته است.
حدادی تأکید کرد حمایت از تولید داخل نباید به حذف رقابت منجر شود و خودروسازان باید در برابر کیفیت محصولات و عملکرد خود پاسخگو باشند. او همچنین خواستار بررسی این موضوع شد که چرا واردات خودرو با وجود تصویب قوانین و سیاستهای حمایتی، نتوانسته تأثیر محسوسی بر قیمتهای بازار داشته باشد.
تولید و اسقاط خودرو؛ فاصله میان برنامه و واقعیت
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است برنامهریزی برای تولید و اسقاط خودرو با مشکلات ساختاری همراه است. به گفته او، کشور باید سالانه حدود یکمیلیون و ۵۰۰ هزار خودرو تولید کند و در برنامهریزیهای انجامشده نیز اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو در نظر گرفته شده است.
او با اشاره به افزایش تعداد خودروهای فرسوده، درباره اثربخشی قانون ساماندهی صنعت خودرو و نتایج اجرای آن در سالهای گذشته پرسشهایی مطرح کرد. کاکایی همچنین گفت سال گذشته حدود ۳۵۰ هزار خودروی فرسوده اسقاط شده است.
این اظهارات نشان میدهد افزایش آمار اسقاط بهتنهایی برای حل مشکل کافی نیست و سیاستهای تولید، جایگزینی خودروهای فرسوده و تأمین منابع مالی این فرآیند باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
عقبماندگی فناوری و نبود رقابت مؤثر
یکی دیگر از محورهای انتقاد مطرحشده، وضعیت رقابت در بازار خودرو است. حدادی معتقد است دخالتهای مختلف و نبود فضای رقابتی واقعی باعث شده خودروسازان انگیزه کافی برای ارتقای کیفیت و فناوری محصولات نداشته باشند.
کاکایی نیز با انتقاد از سیاستهای چند سال اخیر صنعت خودرو، افزایش تعداد خودروسازان را لزوماً بهمعنای شکلگیری رقابت مؤثر نمیداند. به اعتقاد او، افزایش تعداد شرکتها بدون نظارت کافی بر عملکرد و تخلفات، میتواند هزینههای این صنعت را بیشتر کند.
کمبود ارز؛ یکی از موانع تولید خودرو
کاکایی یکی از دلایل کاهش تولید خودرو در سال جاری نسبت به سال گذشته را کمبود ارز عنوان کرد. این موضوع در شرایطی مطرح میشود که تأمین قطعات و مواد اولیه موردنیاز خودروسازان به منابع ارزی وابستگی دارد.
او همچنین درباره وعده واردات خودروهای اقتصادی پرسشهایی مطرح کرد و خواستار بررسی تعداد خودروهایی شد که با این عنوان وارد بازار کشور شدهاند.
جمعبندی؛ اصلاح سیاستها مهمتر از حمایتهای مقطعی است
اظهارات نماینده مجلس و کارشناس صنعت خودرو نشان میدهد مشکلات این بازار تنها به افزایش هزینه تولید یا قیمتگذاری محدود نمیشود. ضعف رقابت، عقبماندگی فناوری، اجرای ناقص قوانین و ناهماهنگی میان تولید و اسقاط خودروهای فرسوده نیز در این وضعیت نقش دارند.
به نظر میرسد بهبود شرایط صنعت خودرو به سیاستهایی فراتر از حمایتهای مقطعی نیاز دارد؛ سیاستهایی که همزمان کیفیت تولید، رقابتپذیری، تأمین ارز و نوسازی ناوگان فرسوده را هدف قرار دهند.
منابع:
- باشگاه خبرنگاران جوان
- تسنیم