رژیم کتوژنیک سالهاست بهعنوان یکی از رژیمهای غذایی محبوب برای کاهش وزن شناخته میشود و برخی پژوهشها نیز احتمال نقش آن در کاهش رشد برخی سرطانها را مطرح کردهاند. اما یک مطالعه جدید نشان میدهد این رژیم ممکن است در همه بخشهای بدن اثر یکسانی نداشته باشد و حتی در شرایطی خاص، خطر بروز برخی تومورها را افزایش دهد.
پژوهش جدید چه چیزی را بررسی کرده است؟
محققان مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در این پژوهش اثر رژیم کتوژنیک را بر بخشهای مختلف دستگاه گوارش بررسی کردند.
نتایج نشان داد که:
- رژیم کتوژنیک در مدلهای حیوانی به کاهش تشکیل تومورهای روده بزرگ (کولون) کمک کرده است.
- اما همین رژیم در روده باریک نتیجه متفاوتی داشته و احتمال تشکیل تومور را افزایش داده است.
این یافتهها نشان میدهد که تأثیر رژیم غذایی بر سرطان، بسته به نوع بافت و اندام، میتواند کاملاً متفاوت باشد.
چرا چنین اتفاقی رخ میدهد؟
در سالهای گذشته تصور میشد که کتونها (Ketones) عامل اصلی اثر ضدسرطانی رژیم کتو هستند؛ زیرا برخی مطالعات نشان داده بودند این ترکیبات میتوانند رشد سلولهای سرطانی روده بزرگ را کند کنند.
اما پژوهش جدید نشان میدهد موضوع پیچیدهتر از این است.
بر اساس یافتههای محققان:
- در روده باریک، سوختوساز مبتنی بر چربی باعث افزایش فعالیت سلولهای بنیادی میشود.
- افزایش تقسیم این سلولها، احتمال بروز جهش و تشکیل تومور را بالا میبرد.
- در مقابل، در روده بزرگ نقش کتونها بسیار کمتر از آن چیزی بوده که قبلاً تصور میشد و رفتار سلولهای بنیادی عامل مهمتری محسوب میشود.
آیا این یعنی رژیم کتوژنیک سرطانزا است؟
خیر. محققان تأکید میکنند که این مطالعه روی مدلهای حیوانی انجام شده و نمیتوان نتایج آن را مستقیماً به انسان تعمیم داد.
همچنین این پژوهش نشان نمیدهد که رژیم کتوژنیک باعث ایجاد سرطان در انسان میشود؛ بلکه تنها نشان میدهد اثرات این رژیم ممکن است در اندامهای مختلف بدن متفاوت باشد و نباید مزایا یا معایب آن را به همه انواع سرطان تعمیم داد.
یافتههای این مطالعه در یک نگاه
| موضوع | نتیجه |
|---|---|
| محل بررسی | روده بزرگ و روده باریک |
| نتیجه در روده بزرگ | کاهش تشکیل برخی تومورها |
| نتیجه در روده باریک | افزایش احتمال تشکیل تومور در مدل حیوانی |
| عامل احتمالی | افزایش فعالیت سلولهای بنیادی |
| نتیجه نهایی | نیاز به تحقیقات بیشتر روی انسان |
در سالهای اخیر، رژیم کتوژنیک فراتر از یک رژیم کاهش وزن، به موضوعی مهم در تحقیقات پزشکی تبدیل شده است. برخی مطالعات پیشین نشان داده بودند که محدود کردن مصرف کربوهیدرات میتواند رشد بعضی از سلولهای سرطانی را کاهش دهد؛ زیرا بسیاری از تومورها برای رشد به گلوکز وابسته هستند. همین موضوع باعث شد برخی افراد تصور کنند رژیم کتو تقریباً برای همه انواع سرطان مفید است.
مطالعه جدید اما تصویری پیچیدهتر ارائه میدهد. به نظر میرسد واکنش اندامهای مختلف بدن به رژیم کتو یکسان نیست و تغییر سوختوساز سلولها میتواند در برخی بافتها اثرات متفاوتی ایجاد کند. این یافته اهمیت انجام مطالعات تخصصیتر را نشان میدهد و یادآور میشود که نتایج بهدستآمده درباره یک نوع سرطان یا یک اندام، الزاماً درباره سایر سرطانها نیز صادق نیست.
برای کاربران نیز مهمترین پیام این تحقیق آن است که نباید رژیمهای غذایی را بهعنوان روش قطعی پیشگیری یا درمان سرطان در نظر گرفت. اگرچه رژیم کتوژنیک ممکن است برای برخی افراد و برخی شرایط پزشکی مفید باشد، اما اجرای آن بهویژه در بیماران مبتلا به سرطان باید تنها با نظر پزشک و متخصص تغذیه انجام شود. شواهد علمی فعلی هنوز برای توصیه این رژیم بهعنوان درمان استاندارد سرطان کافی نیست.
آنچه کاربران باید بدانند
اگر رژیم کتوژنیک را برای کاهش وزن دنبال میکنید، این مطالعه به معنای خطر قطعی ابتلا به سرطان نیست. اما اگر به سرطان مبتلا هستید یا سابقه خانوادگی این بیماری را دارید، پیش از آغاز هر رژیم غذایی محدودکننده، بهتر است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.
جمعبندی
مطالعه جدید بار دیگر نشان میدهد که رابطه میان رژیم کتوژنیک و سرطان بسیار پیچیدهتر از تصور رایج است. اگرچه این رژیم ممکن است در برخی شرایط اثرات مفیدی داشته باشد، اما یافتههای تازه نشان میدهد تأثیر آن در همه بافتهای بدن یکسان نیست و برای نتیجهگیری قطعی، انجام مطالعات انسانی گستردهتر ضروری خواهد بود.
منابع:
- ScienceAlert
- MIT
- Cancer Today
- PubMed Central
