اخترشناسان موفق به شناسایی یک ابرزمین (Super-Earth) شدهاند که تنها ۲۵ سال نوری از زمین فاصله دارد و ممکن است شرایط لازم برای وجود آب مایع و در نتیجه، حیات را داشته باشد. این سیاره که GJ 3378b نام دارد، به دور یک ستاره کوتوله سرخ میگردد و بررسیهای جدید نشان میدهد شباهت آن به زمین بیش از چیزی است که در زمان کشف اولیه تصور میشد.
جرم این سیاره کمتر از برآوردهای اولیه است
سیاره GJ 3378b نخستین بار در سال ۲۰۲۴ شناسایی شد، اما پژوهشهای جدید با استفاده از مشاهدات دقیقتر، ویژگیهای آن را بازنگری کردهاند.
در ابتدا جرم این سیاره حدود ۵.۳ برابر زمین برآورد شده بود؛ عددی که احتمال گازی بودن آن را افزایش میداد. اما اکنون پژوهشگران اعلام کردهاند جرم واقعی آن حدود ۲.۳ برابر جرم زمین است؛ موضوعی که احتمال سنگی بودن این جهان را بهمراتب بیشتر میکند. این یافتهها GJ 3378b را در دسته ابرزمینهایی قرار میدهد که میتوانند ساختاری مشابه سیاره ما داشته باشند.
در منطقه قابل سکونت ستاره خود قرار دارد
یکی از مهمترین دلایل هیجان دانشمندان، موقعیت مداری این سیاره است.
GJ 3378b در منطقه قابل سکونت (Habitable Zone) ستاره خود قرار دارد؛ محدودهای که دمای آن میتواند امکان وجود آب مایع روی سطح سیاره را فراهم کند. آب مایع یکی از اساسیترین پیشنیازهای شکلگیری حیات، آنگونه که روی زمین میشناسیم، محسوب میشود.
ستاره میزبان یک کوتوله سرخ است
این سیاره به دور ستارهای با نام GJ 3378 میچرخد که از نوع کوتوله سرخ (Red Dwarf) است.
چنین ستارههایی از رایجترین ستارگان کهکشان راه شیری هستند و سالهاست به یکی از اهداف اصلی جستوجوی سیارههای قابل سکونت تبدیل شدهاند. با این حال، کوتولههای سرخ معمولاً فورانهای پرانرژی دارند که میتوانند جو سیارههای اطراف را از بین ببرند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست GJ 3378b توانسته جو خود را حفظ کند یا خیر.
چرا این کشف اهمیت دارد؟
به گفته تیم تحقیقاتی، فاصله ۲۵ سال نوری در مقیاسهای کیهانی بسیار کم محسوب میشود و همین موضوع، GJ 3378b را به یکی از بهترین گزینهها برای مطالعات آینده تبدیل کرده است.
دانشمندان امیدوارند با نسل بعدی تلسکوپهای فضایی، بتوانند وجود جو، ترکیب شیمیایی آن و حتی نشانههای احتمالی حیات را روی این سیاره بررسی کنند. با این حال، از آنجا که این سیاره از دید ما از مقابل ستاره خود عبور نمیکند، بررسی مستقیم جو آن با ابزارهای فعلی مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب امکانپذیر نیست و احتمالاً باید منتظر مأموریتهای آینده، از جمله Habitable Worlds Observatory ناسا، ماند.
هنوز نمیتوان از وجود حیات سخن گفت
با وجود قرار گرفتن GJ 3378b در منطقه قابل سکونت، دانشمندان تأکید میکنند که این موضوع به معنای وجود حیات نیست.
وجود آب مایع تنها یکی از عوامل لازم برای زیستپذیر بودن یک سیاره است و عواملی مانند داشتن جو پایدار، میدان مغناطیسی، ترکیب شیمیایی مناسب و فعالیت ستاره میزبان نیز نقش مهمی در امکان شکلگیری حیات دارند. به همین دلیل، این سیاره فعلاً تنها یک نامزد امیدوارکننده برای بررسیهای بیشتر به شمار میرود.
کشف GJ 3378b اهمیت زیادی برای اخترشناسان دارد، زیرا هرچه یک سیاره قابل سکونت به زمین نزدیکتر باشد، بررسی دقیق آن با فناوریهای آینده آسانتر خواهد بود. کاهش برآورد جرم این سیاره نیز احتمال سنگی بودن آن را افزایش داده و آن را به یکی از جذابترین اهداف در جستوجوی حیات فرازمینی تبدیل کرده است.
هرچند هنوز نمیتوان درباره وجود موجودات زنده روی این جهان اظهار نظر کرد، اما GJ 3378b بدون شک یکی از مهمترین کشفیات نجومی سال ۲۰۲۶ محسوب میشود.
هر کشف جدید از سیارههای نزدیک و بالقوه قابل سکونت، گام دیگری در مسیر پاسخ به یکی از بزرگترین پرسشهای بشر است: آیا در جهان تنها هستیم؟ شاید GJ 3378b هنوز پاسخی برای این سؤال نداشته باشد، اما بدون تردید یکی از بهترین مکانها برای آغاز این جستوجو است.
منابع:
- ScienceAlert
- The Astrophysical Journal
- Space.com
