در برابر سرطان احساس ناتوانی آسان است. اما تحقیقات نشان داده راههای مختلفی برای کاهش احتمال ابتلا به آن وجود دارد. طبق تحلیل جدید سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از یک سوم موارد سرطان در سراسر جهان قابل پیشگیری هستند. سرطانهای ریه، معده و دهانه رحم نیز نزدیک به نیمی از این موارد را تشکیل میدهند. این یعنی سالانه میلیونها مرگ ناشی از سرطان، با مداخله پزشکی، تغییر رفتار، کاهش خطرات شغلی یا مقابله با آلایندههای محیطی قابل پیشگیری است.
ایزابل سورجوماتارام، اپیدمیولوژیست سازمان جهانی بهداشت، میگوید: «این مطالعه نقطه عطفی در ارزیابی جامع سرطان قابل پیشگیری در سراسر جهان است. رسیدگی به این علل قابل پیشگیری، یکی از قدرتمندترین فرصتها برای کاهش بار جهانی سرطان محسوب میشود.»
یافتههای کلیدی
این تحلیل نشان داد در سال ۲۰۲۲، نزدیک به ۱۹ میلیون مورد جدید سرطان ثبت شده است. حدود ۳۸ درصد از این تشخیصها به ۳۰ عامل خطر قابل تغییر مرتبط بود. از جمله این عوامل میتوان به مصرف دخانیات، مصرف الکل، شاخص توده بدنی بالا (چاقی)، کمبود فعالیت بدنی، تنباکوی بدون دود (مانند تنباکوی جویدنی)، هوای آلوده، اشعه فرابنفش، عوامل عفونی و بیش از ده ها مواجهه شغلی اشاره کرد.
دخانیات؛ رتبه اول
عامل شماره یک مرتبط با سرطان قابل پیشگیری، مصرف دخانیات بود. این عامل به ۱۵ درصد از کل موارد سرطان در سال ۲۰۲۲ مرتبط بود. برای مردان، این خطر به ویژه بالاست. مصرف دخانیات در آن سال به ۲۳ درصد از کل موارد جدید سرطان در مردان در سراسر جهان کمک کرده است. فراموش نکنیم آلودگی هوا نیز نقش مهمی ایفا میکند. سهم آن بسته به منطقه متفاوت است.
الکل؛ رتبه دوم
پس از دخانیات، دومین عامل خطر سبک زندگی قابل تغییر، مصرف الکل بود. الکل حدود ۳.۲ درصد از کل موارد جدید سرطان (حدود ۷۰۰,۰۰۰ مورد) را تشکیل میداد. طبق برآورد محققان، مصرف دخانیات و الکل روی هم تقریباً نیمی (حدود ۴۸ درصد) از کل موارد سرطان قابل پیشگیری را به خود اختصاص میدهند.
نقش عفونتها
عفونتها نیز به حدود ۱۰ درصد از موارد جدید سرطان مرتبط بودند. در میان زنان، بزرگترین سهم سرطان قابل پیشگیری مربوط به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) بود که میتواند منجر به سرطان دهانه رحم شود. خوشبختانه، اکنون واکسنی برای HPV وجود دارد که از بسیاری از این بیماریهای مرتبط جلوگیری میکند. با این حال، پوشش واکسیناسیون در بسیاری از نقاط جهان هنوز پایین است.
آندره ایلباوی، رهبر تیم کنترل سرطان در WHO و نویسنده همکار این تحلیل، میگوید: «این اولین تحلیل جهانی است که نشان میدهد چه میزان از خطر سرطان ناشی از عللی است که میتوانیم از آنها پیشگیری کنیم. با بررسی الگوها در بین کشورها و گروههای جمعیتی، میتوانیم اطلاعات دقیقتری در اختیار دولتها و افراد قرار دهیم.» محققان نتیجه میگیرند: «به طور خلاصه، نزدیک به ۴ مورد از هر ۱۰ مورد سرطان در سراسر جهان در سال ۲۰۲۲ میتوانست با حذف مواجهه با عوامل خطر مورد بررسی در این مطالعه، پیشگیری شود.»
