کمبود شدید حافظه، قیمت DDR4 را بیش از ۵۰ درصد افزایش داد؛ DDR3 هم از موج گرانی در امان نماند

بازار جهانی حافظه‌های DRAM همچنان با کمبود عرضه مواجه است و تازه‌ترین گزارش‌ها نشان می‌دهد قیمت قراردادهای DDR4 در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ بیش از ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت. در کنار آن، قیمت حافظه‌های DDR3 نیز به دلیل کاهش تولید و محدود شدن موجودی رو به افزایش است؛ اتفاقی که می‌تواند روی قیمت لپ‌تاپ‌ها، رایانه‌های شخصی و حتی گوشی‌های هوشمند تأثیر بگذارد.

چرا قیمت DDR4 به‌شدت افزایش یافته است؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، چند عامل اصلی باعث جهش قیمت حافظه‌های DRAM شده‌اند:

• کاهش ظرفیت تولید DDR4 و DDR3 توسط تولیدکنندگان بزرگ
• تمرکز شرکت‌هایی مانند سامسونگ، SK Hynix و Micron بر تولید حافظه‌های HBM برای هوش مصنوعی
• رشد تقاضا از سوی مراکز داده و سرورهای AI
• محدود بودن موجودی حافظه‌های قدیمی در بازار

در نتیجه، عرضه DDR4 بسیار کمتر از تقاضای فعلی شده و قیمت قراردادهای این نوع حافظه با رشد چشمگیری روبه‌رو شده است.

DDR3 نیز گران‌تر می‌شود

اگرچه DDR3 سال‌هاست از بازار رایانه‌های مدرن کنار رفته، اما همچنان در تجهیزات صنعتی، دستگاه‌های قدیمی و برخی سیستم‌های تعبیه‌شده استفاده می‌شود.

از آنجا که تولید این حافظه نیز به‌تدریج متوقف شده، کاهش موجودی باعث شده قیمت DDR3 هم در مسیر صعودی قرار بگیرد و انتظار می‌رود در ماه‌های آینده هزینه تأمین آن افزایش یابد.

این افزایش قیمت چه تأثیری بر بازار خواهد داشت؟

افزایش قیمت حافظه تنها به فروش رم محدود نمی‌شود. DRAM یکی از مهم‌ترین قطعات مورد استفاده در محصولات الکترونیکی است و رشد قیمت آن می‌تواند هزینه تولید محصولات زیر را افزایش دهد:

• لپ‌تاپ‌ها
• رایانه‌های رومیزی
• گوشی‌های هوشمند
• تبلت‌ها
• سرورها
• تجهیزات شبکه

برخی تحلیلگران معتقدند تولیدکنندگان ناچار خواهند شد بخشی از این افزایش هزینه را به مصرف‌کنندگان منتقل کنند.

جدول وضعیت بازار حافظه

نقش هوش مصنوعی در بحران حافظه

رشد انفجاری صنعت هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین دلایل کمبود حافظه در بازار محسوب می‌شود. تولیدکنندگان بزرگ حافظه ترجیح داده‌اند ظرفیت خطوط تولید خود را به ساخت حافظه‌های HBM اختصاص دهند؛ محصولی که حاشیه سود بیشتری دارد و در شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی و مراکز داده استفاده می‌شود.

این تغییر اولویت باعث شده ظرفیت تولید حافظه‌های مصرفی مانند DDR4 و DDR5 کاهش پیدا کند و در نتیجه، عرضه نتواند پاسخگوی تقاضای بازار باشد.

افزایش قیمت DDR4 در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد، زیرا این استاندارد نسبت به DDR5 قدیمی‌تر است. اما واقعیت بازار متفاوت است. هنوز میلیون‌ها لپ‌تاپ، رایانه شخصی، تجهیزات صنعتی و حتی برخی سرورها از DDR4 استفاده می‌کنند و تقاضا برای این حافظه همچنان بالاست.

در سوی دیگر، تولیدکنندگان بزرگ حافظه سرمایه‌گذاری خود را روی HBM و محصولات ویژه هوش مصنوعی متمرکز کرده‌اند؛ بازاری که سود بسیار بیشتری نسبت به حافظه‌های مصرفی دارد. همین موضوع باعث شده عرضه DDR4 سریع‌تر از کاهش تقاضا افت کند و قیمت‌ها افزایش یابد.

برای مصرف‌کنندگان، این شرایط می‌تواند به معنای گران‌تر شدن ارتقای سیستم‌های قدیمی و حتی افزایش قیمت لپ‌تاپ‌ها و رایانه‌های جدید باشد. اگر این روند ادامه پیدا کند، سازندگان سخت‌افزار احتمالاً بخشی از هزینه‌های اضافی را به قیمت نهایی محصولات منتقل خواهند کرد.

در بازار ایران نیز علاوه بر افزایش قیمت جهانی حافظه، نرخ ارز و هزینه واردات می‌تواند باعث شود کاربران با رشد بیشتری در قیمت رم، لپ‌تاپ و قطعات کامپیوتر روبه‌رو شوند. بنابراین افرادی که قصد ارتقای سیستم خود را دارند، شاید بهتر باشد خرید خود را بیش از این به تعویق نیندازند.

آنچه کاربران باید بدانند

• افزایش قیمت فعلی مربوط به قراردادهای عمده‌فروشی است، اما ممکن است به بازار خرده‌فروشی نیز منتقل شود.
• کاربران سیستم‌های مبتنی بر DDR4 بیشترین تأثیر را از این روند خواهند دید.
• افزایش تقاضای صنعت هوش مصنوعی همچنان مهم‌ترین عامل کمبود حافظه در بازار است.
• احتمال افزایش قیمت لپ‌تاپ‌ها و رایانه‌های شخصی در ماه‌های آینده وجود دارد.

جمع‌بندی

بازار حافظه در سال ۲۰۲۶ همچنان تحت فشار کمبود عرضه قرار دارد و DDR4 بیشترین تأثیر را از این بحران پذیرفته است. افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت قراردادهای این نوع حافظه، در کنار رشد قیمت DDR3، می‌تواند در ماه‌های آینده هزینه تولید بسیاری از محصولات الکترونیکی را افزایش دهد. تا زمانی که تمرکز تولیدکنندگان روی حافظه‌های موردنیاز صنعت هوش مصنوعی ادامه داشته باشد، انتظار کاهش قابل توجه قیمت‌ها چندان واقع‌بینانه نیست.

منابع: Gizmochina، TrendForce، Tom’s Hardware