دانشمندان در پژوهشی تازه به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد حتی در اطراف سیاهچالههای فوقپرجرم نیز ممکن است فرآیند شکلگیری سیارات رخ دهد؛ پدیدهای که پیشتر بیشتر به دیسکهای گازی اطراف ستارههای جوان محدود تصور میشد.
بر اساس این مطالعه که در قالب دادههای نظری و شبیهسازیهای کیهانی بررسی شده، محیط دیسکهای گازی اطراف هستههای فعال کهکشانها (AGN) میتواند شرایط لازم برای رشد ذرات غبار و تشکیل اجرام سیارهای را فراهم کند. در این سناریو، ذرات یخی و غباری در فاصلهای امن از تابش شدید سیاهچاله بهتدریج به یکدیگر میچسبند و ساختارهای بزرگتری را شکل میدهند.
نکته جالب اینجاست که برخلاف منظومههای سیارهای معمول، این فرآیند در محیطی با گرانش و تابش بسیار شدید رخ میدهد؛ جایی که تصور میشد تشکیل ساختارهای پایدار تقریباً غیرممکن باشد. با این حال مدلهای رایانهای نشان میدهند که در شرایط خاص، تجمع غبار و ناپایداری گرانشی میتواند به تشکیل «سیارات عظیم» در مقیاس چند برابر زمین منجر شود.
این پژوهش همچنین اشاره میکند که زمانبندی شکلگیری این اجرام میتواند با طول عمر خود هستههای فعال کهکشانی (حدود صد میلیون سال) همخوانی داشته باشد؛ موضوعی که احتمال وجود یک «اکوسیستم سیارهای» در اطراف برخی سیاهچالههای فعال را از نظر نظری مطرح میکند.
این یافته یکی از مرزهای جدید در اخترفیزیک محسوب میشود و نشان میدهد محیطهای اطراف سیاهچالهها لزوماً کاملاً نابودگر نیستند. اگر این مدلها در آینده با دادههای تلسکوپهایی مانند جیمز وب تأیید شوند، دید ما نسبت به شکلگیری سیارات و حتی امکان زیستپذیری در کیهان میتواند تغییر جدی کند.
اگرچه این نتایج هنوز در مرحله مدلسازی هستند، اما مسیر تحقیقات آینده را بهسمت بررسی دقیقتر دیسکهای اطراف سیاهچالهها سوق میدهند؛ جایی که شاید در آینده شواهد مستقیم از «سیارات فراکهکشانی» پیدا شود.
