گوگل در حال آزمایش و عرضه تدریجی نسخه جدیدی از سیستم reCAPTCHA است که میتواند نحوه احراز هویت کاربران در وب را متحول کند. در این روش، کاربران به جای انتخاب تصاویر یا حل معماهای تصویری آشنا، باید با استفاده از دوربین دستگاه خود حرکات مشخصی را با دست انجام دهند تا ثابت کنند یک انسان واقعی هستند، نه یک ربات.
این تغییر در شرایطی رخ میدهد که ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و باتهای خودکار به شکل فزایندهای توانایی عبور از CAPTCHAهای سنتی را پیدا کردهاند. به همین دلیل گوگل به دنبال راهکاری است که تقلید آن برای سیستمهای خودکار دشوارتر باشد.
سیستم جدید reCAPTCHA چگونه کار میکند؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، هنگام مواجهه با چالش جدید reCAPTCHA، مرورگر از کاربر درخواست دسترسی به دوربین میکند. پس از تأیید، یک ویدئوی کوتاه از حرکت دست کاربر ضبط میشود و گوگل با استفاده از مختصات نقاط مختلف مفاصل دست و تحلیل الگوی حرکت، واقعی بودن کاربر را بررسی میکند. پس از تکمیل حرکت موردنظر، فرآیند تأیید هویت بهصورت خودکار انجام میشود.
چرا گوگل به دنبال جایگزینی CAPTCHAهای فعلی است؟
در سالهای اخیر مدلهای هوش مصنوعی پیشرفت چشمگیری در تشخیص تصاویر داشتهاند. بسیاری از باتها اکنون میتوانند آزمونهایی مانند انتخاب چراغ راهنمایی، اتوبوس یا خطوط عابر پیاده را با دقت بالا پشت سر بگذارند. همین موضوع باعث شده روشهای سنتی احراز هویت کارایی گذشته را نداشته باشند.
گوگل معتقد است استفاده از حرکات دست میتواند لایه امنیتی جدیدی ایجاد کند و از فعالیتهایی مانند ساخت حسابهای جعلی، ارسال هرزنامه و سوءاستفادههای آنلاین جلوگیری کند.
نگرانیهای حریم خصوصی همچنان پابرجاست
همزمان با معرفی این قابلیت، برخی کاربران و فعالان حوزه حریم خصوصی نسبت به دسترسی گوگل به دوربین دستگاهها ابراز نگرانی کردهاند. منتقدان معتقدند حتی اگر این فرآیند صرفاً برای احراز هویت انجام شود، واگذاری دسترسی دوربین به یک شرکت فناوری بزرگ همچنان پرسشهایی درباره حفظ حریم خصوصی ایجاد میکند.
گوگل در پاسخ اعلام کرده است که ویدئوهای ضبطشده به هویت کاربران متصل نمیشوند، هیچ صدایی ثبت نمیشود و فایل ویدئویی بلافاصله پس از پایان فرآیند تأیید حذف خواهد شد. همچنین این دادهها در اختیار اشخاص ثالث قرار نمیگیرند.
آیا CAPTCHAهای فعلی حذف خواهند شد؟
گوگل تأکید کرده که سیستم مبتنی بر حرکات دست اجباری نیست و کاربران همچنان میتوانند از روشهای فعلی شامل CAPTCHAهای تصویری و صوتی استفاده کنند. این موضوع بهویژه برای کاربران دارای نیازهای دسترسیپذیری اهمیت زیادی دارد.
زمان عرضه قابلیت جدید
گوگل این قابلیت را بهصورت مرحلهای در اختیار کاربران قرار میدهد. بنابراین ممکن است برخی کاربران هماکنون این نوع تأیید هویت را مشاهده کرده باشند، در حالی که سایر کاربران طی هفتهها یا ماههای آینده با آن مواجه شوند. (Digit)
ورود هوش مصنوعی به حوزه حل CAPTCHAها، یکی از چالشهای جدی امنیت اینترنت در سالهای اخیر بوده است. اقدام گوگل نشان میدهد شرکتهای فناوری بهدنبال روشهای «تشخیص زنده بودن» (Liveness Detection) هستند؛ رویکردی که شباهت زیادی به سیستمهای احراز هویت بیومتریک در بانکها و اپلیکیشنهای مالی دارد.
از سوی دیگر، اگر این فناوری موفق عمل کند، میتواند تجربه کاربری را نسبت به CAPTCHAهای آزاردهنده و زمانبر فعلی بهبود دهد و در عین حال مانع فعالیت گسترده رباتهای هوشمند شود.
گوگل در تلاش است نبرد جدیدی را علیه باتهای مبتنی بر هوش مصنوعی آغاز کند. با این حال موفقیت نهایی این راهکار به دو عامل کلیدی وابسته است: حفظ اعتماد کاربران نسبت به حریم خصوصی و توانایی سیستم در مقابله با نسل بعدی باتهای مجهز به فناوریهای بینایی ماشین.
