دانشمندان در مطالعهای تازه روی هزاران ستاره، به کشفی غیرمنتظره رسیدهاند؛ شش ستاره کوتوله قرمز نشانههایی از وجود «لیتیوم» در جو خود دارند، عنصری که طبق قوانین فیزیکی باید مدتها پیش درون این ستارهها نابود شده باشد.
این یافته باعث شده پژوهشگران احتمال دهند این ستارهها ممکن است در گذشته نزدیک، سیارههای سنگی اطراف خود را بلعیده باشند؛ اتفاقی که میتواند شواهد شیمیایی غیرعادی در جو آنها باقی گذاشته باشد.
ردپای سیارهخواری در ستارهها
در شرایط عادی، ستارههای کمجرم مانند کوتولههای قرمز به سرعت لیتیوم را از بین میبرند. بنابراین مشاهده این عنصر در جو آنها یک نشانه غیرطبیعی و مهم محسوب میشود.
به گفته «رابین جفریز» از دانشگاه Keele University، حتی مقدار کمی لیتیوم در این ستارهها مانند لکهای واضح روی بوم سفید دیده میشود؛ نشانهای که احتمال ورود «مواد تازه» به جو ستاره را مطرح میکند.
احتمال بلعیدن سیارههای سنگی
بررسیها روی دادههای پروژه Gaia-ESO Spectroscopic Survey نشان داده از میان ۳۱۸ کوتوله قرمز بررسیشده، تنها ۶ ستاره دارای مقادیر غیرعادی لیتیوم بودهاند.
مدلهای پژوهشی نشان میدهد برای ایجاد چنین اثری، هر ستاره باید معادل چند جرم زمین از مواد سیارهای را جذب کرده باشد؛ یعنی احتمال بلعیدن سیارات سنگی کاملاً جدی است.
علم «نکروسیارهشناسی» چیست؟
دانشمندان برای بررسی چنین پدیدههایی از شاخهای به نام «نکروسیارهشناسی» استفاده میکنند؛ علمی که به دنبال ردپای نابودی یا بلعیده شدن سیارات توسط ستارههاست.
از آنجا که بیشتر سیارات هنگام نابودی کاملاً از بین میروند، تنها نشانههای شیمیایی در جو ستارهها باقی میماند؛ درست مثل اثر انگشت یک جرم کیهانی.
این کشف میتواند نگاه ما به شکلگیری منظومههای سیارهای را تغییر دهد. اگر ستارهها واقعاً در مراحل اولیه یا حتی میانی عمر خود سیارات را جذب کنند، یعنی منظومههای خورشیدی ساختاری بسیار ناپایدارتر از تصور فعلی دارند.
همچنین این یافته نشان میدهد کوتولههای قرمز، که رایجترین نوع ستاره در کهکشان هستند، میتوانند نقش مهمی در مطالعه سرنوشت سیارات سنگی داشته باشند.
در نهایت، این پژوهش احتمال «بازآرایی شدید سیستمهای سیارهای» را در کیهان تقویت میکند؛ جایی که سیارات ممکن است بارها ساخته و نابود شوند.
اگر این فرضیه تأیید شود، باید منظومههای سیارهای را نه ساختارهای پایدار، بلکه محیطهایی پویا و گاهی خشونتآمیز در نظر بگیریم که در آن حتی سیارات هم سرنوشت قطعی ندارند.
