امروزه هدفون و هندزفری وسیلهای کاملاً شخصی محسوب میشوند و بیشتر افراد موسیقی، پادکست یا کتابهای صوتی را بهتنهایی گوش میدهند. اما زمانی که سونی نخستین Walkman را در سال ۱۹۷۹ معرفی کرد، مدیران این شرکت تصور متفاوتی از آینده داشتند.
«آکیو موریتا»، رئیس وقت سونی، معتقد بود اگر یک نفر بهتنهایی در مکانهای عمومی موسیقی گوش دهد، رفتاری غیرصمیمانه و حتی بیادبانه خواهد داشت. به همین دلیل، او اصرار داشت اولین واکمن با دو خروجی هدفون عرضه شود تا دو نفر بتوانند همزمان به موسیقی گوش دهند. علاوه بر این، دستگاه به دکمهای ویژه با نام Hotline مجهز شد که امکان گفتوگو بین دو شنونده را بدون برداشتن هدفون فراهم میکرد.
ایده واکمن چگونه شکل گرفت؟
داستان واکمن از درخواست ساده «ماسارو ایبوکا»، یکی از بنیانگذاران سونی، آغاز شد. او که سفرهای هوایی طولانی زیادی داشت، از حمل ضبطصوت بزرگ و سنگین خود برای گوش دادن به موسیقی خسته شده بود.
این درخواست به مهندس برجسته سونی، نوبوتوشی کیهارا، سپرده شد. او تنها طی چند روز یک دستگاه ضبطصوت قابلحمل Pressman را تغییر داد؛ بخش ضبط صدا و بلندگو را حذف کرد، مدار استریو را به آن افزود و نمونه اولیه دستگاهی را ساخت که بعدها با نام Walkman TPS-L2 به بازار عرضه شد. این محصول در اول ژوئیه ۱۹۷۹ وارد بازار ژاپن شد و آغازگر انقلابی در دنیای موسیقی قابلحمل بود.
چرا دو خروجی هدفون؟
در نگاه مدیران سونی، واکمن قرار نبود وسیلهای برای انزوای افراد باشد؛ بلکه باید تجربهای مشترک ایجاد میکرد.
به همین دلیل، نخستین مدل واکمن دارای دو جک ۳.۵ میلیمتری هدفون بود تا دو نفر بتوانند همزمان به یک نوار کاست گوش دهند. این تصمیم در آن زمان منطقی به نظر میرسید، زیرا بسیاری از مردم موسیقی را تجربهای جمعی میدانستند و عادت به گوش دادن انفرادی هنوز شکل نگرفته بود.
دکمه «Hotline» چه کاری انجام میداد؟
یکی از جالبترین قابلیتهای واکمن اولیه، دکمه نارنجیرنگی با عنوان Hotline بود.
با فشردن این دکمه:
- صدای موسیقی بهطور موقت کاهش پیدا میکرد.
- میکروفون داخلی دستگاه فعال میشد.
- هر دو نفر میتوانستند بدون برداشتن هدفون با یکدیگر صحبت کنند.
سونی تصور میکرد کاربران هنگام گوش دادن به موسیقی مرتب نیاز خواهند داشت با یکدیگر گفتوگو کنند و این ویژگی تجربه اشتراکگذاری موسیقی را آسانتر میکند.
اما کاربران واکمن را برای تنهایی دوست داشتند
آنچه سونی پیشبینی نکرده بود، تغییر رفتار مردم بود.
کاربران خیلی زود متوجه شدند که جذابترین ویژگی واکمن، ایجاد یک فضای شخصی در دل محیطهای شلوغ است. آنها میتوانستند هنگام پیادهروی، سفر با قطار یا اتوبوس و حتی نشستن در پارک، بدون مزاحمت دیگران موسیقی مورد علاقه خود را گوش دهند.
در نتیجه، اغلب خریداران هرگز از خروجی دوم هدفون یا دکمه Hotline استفاده نکردند. چند نسل بعد، سونی این قابلیتها را از محصولات خود حذف کرد و واکمن به دستگاهی کاملاً شخصی تبدیل شد.
واکمن چگونه فرهنگ شنیدن موسیقی را تغییر داد؟
پیش از معرفی واکمن، گوش دادن به موسیقی عمدتاً در خانه یا خودرو انجام میشد. واکمن این عادت را تغییر داد و برای نخستین بار امکان حمل موسیقی در جیب کاربران را فراهم کرد.
موفقیت این محصول فراتر از انتظار سونی بود. در حالی که پیشبینی داخلی شرکت فروش حدود پنج هزار دستگاه در ماه بود، استقبال اولیه بسیار بیشتر از برآوردها شد و واکمن به یکی از موفقترین محصولات تاریخ لوازم الکترونیکی مصرفی تبدیل شد. بعدها این ایده مسیر را برای محصولاتی مانند Discman، پخشکنندههای MP3، آیپاد و در نهایت گوشیهای هوشمند هموار کرد.
میراثی که هنوز ادامه دارد
اگرچه واکمنهای امروزی دیگر خبری از دو خروجی هدفون یا دکمه Hotline ندارند، اما تأثیر نخستین مدل آن همچنان در دنیای فناوری دیده میشود.
ایده «موسیقی شخصی» که امروزه در سرویسهای استریم، هدفونهای بیسیم و گوشیهای هوشمند کاملاً عادی به نظر میرسد، بیش از چهار دهه پیش با همان واکمن آبیرنگ سونی آغاز شد؛ محصولی که در ابتدا برای اشتراکگذاری موسیقی طراحی شده بود، اما در نهایت فرهنگ لذت بردن از موسیقی بهصورت فردی را در سراسر جهان گسترش داد.
داستان اولین واکمن نشان میدهد حتی بزرگترین شرکتهای فناوری هم همیشه نمیتوانند رفتار واقعی کاربران را پیشبینی کنند. سونی تصور میکرد مردم میخواهند موسیقی را با دیگران به اشتراک بگذارند، اما کاربران دقیقاً برعکس عمل کردند و واکمن را به ابزاری برای ایجاد حریم شخصی تبدیل کردند. این تغییر رفتار بعدها الهامبخش طراحی آیپاد، هدفونهای بیسیم و بسیاری از گجتهای شخصی امروزی شد.
گاهی یک ویژگی که مهندسان آن را مزیت اصلی محصول میدانند، در عمل هیچ استقبالی پیدا نمیکند. دو خروجی هدفون و دکمه Hotline واکمن نمونهای جالب از این واقعیت هستند؛ قابلیتهایی که با نیت افزایش تعامل اجتماعی طراحی شدند، اما کاربران ترجیح دادند موسیقی را بهتنهایی تجربه کنند.
