نتایج یک پژوهش علمی جدید نشان میدهد که سطح کافئین در خون میتواند فراتر از یک اثر ساده محرک عمل کند و حتی با میزان چربی بدن، شاخص توده بدنی (BMI) و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط داشته باشد.
بر اساس این مطالعه که در سال ۲۰۲۳ توسط گروهی از پژوهشگران Karolinska Institute در سوئد، دانشگاه بریستول و Imperial College London در بریتانیا انجام شده است، کافئین ممکن است نقش مهمتری در متابولیسم بدن ایفا کند.
ارتباط کافئین با چربی بدن و دیابت
در این تحقیق، دانشمندان با استفاده از دادههای ژنتیکی نزدیک به ۱۰ هزار نفر، تلاش کردند رابطه علت و معلولی بین سطح کافئین در خون و برخی شاخصهای سلامت را بررسی کنند.
یافتهها نشان داد افرادی که بهطور ژنتیکی سطح بالاتری از کافئین در خون دارند، بهطور متوسط دارای:
- شاخص توده بدنی (BMI) پایینتر
- میزان چربی کل بدن کمتر
- و خطر پایینتر ابتلا به دیابت نوع ۲
هستند.
پژوهشگران در مقاله خود اعلام کردند:
«غلظت بالاتر کافئین در پلاسما بهصورت ژنتیکی با کاهش BMI و کاهش چربی کل بدن مرتبط است.»
همچنین مشخص شد حدود نیمی از اثر کافئین بر کاهش خطر دیابت نوع ۲ میتواند از طریق کاهش وزن و چربی بدن توضیح داده شود.
نقش ژنها در متابولیسم کافئین
این مطالعه به بررسی تغییرات ژنتیکی در ژنهایی مانند CYP1A2 و AHR پرداخت؛ ژنهایی که در سرعت تجزیه کافئین در بدن نقش دارند.
افرادی که کافئین را کندتر متابولیزه میکنند، معمولاً مدت بیشتری کافئین در خونشان باقی میماند، اما در عین حال تمایل کمتری به مصرف آن دارند.
این تفاوتهای ژنتیکی به محققان کمک کرد تا با استفاده از روشی به نام Mendelian Randomization رابطه احتمالی علت و معلولی بین کافئین و بیماریها را بررسی کنند.
اثر احتمالی بر متابولیسم بدن
به گفته محققان، یکی از دلایل احتمالی این ارتباط میتواند نقش کافئین در افزایش فرآیندهایی مانند:
- ترموژنز (تولید گرما در بدن)
- چربیسوزی و اکسیداسیون چربی
باشد؛ فرآیندهایی که در تنظیم وزن بدن و متابولیسم انرژی نقش کلیدی دارند.
آیا کافئین برای قلب هم مفید است؟
در این تحقیق ارتباط معناداری بین سطح کافئین خون و بیماریهای قلبی-عروقی مانند سکته، نارسایی قلبی یا فیبریلاسیون دهلیزی مشاهده نشد.
با این حال، مطالعات پیشین نشان دادهاند که مصرف متعادل کافئین میتواند با شاخص توده بدنی کمتر و سلامت قلب بهتر مرتبط باشد.
هشدار پژوهشگران؛ نیاز به تحقیقات بیشتر
با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید کردند که این یافتهها هنوز قطعی نیست و برای نتیجهگیری نهایی به آزمایشهای کنترلشده بیشتری نیاز است.
یکی از پژوهشگران دانشگاه بریستول در اینباره گفت:
«کارآزماییهای بالینی تصادفی برای بررسی اینکه آیا نوشیدنیهای کافئیندار بدون کالری میتوانند در کاهش خطر چاقی و دیابت نقش داشته باشند، ضروری است.»
این مطالعه نشان میدهد که کافئین تنها یک محرک روزمره نیست و ممکن است در تنظیم وزن بدن و کاهش خطر برخی بیماریهای متابولیک نقش داشته باشد. با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که اثرات بلندمدت آن هنوز بهطور کامل شناخته نشده و مصرف آن باید متعادل باشد.
