مریخ میدان مغناطیسی جهانی ندارد. این واقعیت عامل مهمی در درک ما از جدا شدن جو این سیاره به فضا بوده است. با این حال، تحقیقات جدید با کمک ماهواره «ماون» (MAVEN) ناسا نشان میدهد تعامل مریخ با باد خورشیدی ممکن است بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که انتظار داشتیم. این تحقیق از دادههای قدیمی جمعآوری شده توسط یک ماهواره غیرفعال از دسامبر ۲۰۲۵ به دست آمده است.
اولین بار در مریخ؛ اثر زوان-ولف
این مطالعه در مجله «Nature Communications» منتشر شده است. این تحقیق اولین تشخیص پدیده «زوان-ولف» (Zwan-Wolf) را در جو یک سیاره توصیف میکند. این پدیده اولین بار در سال ۱۹۷۶ مطرح شد. این پدیده شامل برهمکنشی بین باد خورشیدی (متشکل از ذرات باردار ساطع شده از خورشید) و یک مانع مغناطیسی است که پلاسما را از طریق فرآیندی به نام «لوله شار» (flux tube) فشرده میکند.
کریستوفر فاولر، نویسنده اصلی این پروژه از دانشگاه ویرجینیای غربی، هنگام تجزیه و تحلیل دادههای میدان مغناطیسی MAVEN در طول طوفان بزرگ خورشیدی که در دسامبر ۲۰۲۳ به مریخ برخورد کرد، نسبت به برخی ناهنجاریها مشکوک شد.
افقهای گستردهتر برای جهانهای بدون سپر
مدتها تصور میشد اثر زوان-ولف به وجود یک میدان مغناطیسی جهانی قدرتمند (که مریخ میلیاردها سال پیش آن را از دست داده است) وابسته باشد. این یافته میتواند به این معنی باشد که این اثر نه تنها روی سیارات بدون میدان مغناطیسی مانند زهره (ونوس) و «تیتان» (Titan)، قمر زحل، نیز امکانپذیر است. این موضوع به گسترش مدلهای هواشناسی فضایی (space weather) از نحوه تعامل آنها با جو سیارات کمک میکند.
کارشناسان میگویند این اثر احتمالاً به طور مداوم روی مریخ رخ میدهد، اما معمولاً به دلیل زیر سطح آستانه بودن، قابل تشخیص نیست. طوفان خورشیدی آن را قابل مشاهده کرده است.
