تلسکوپ جیمز وب نقشه سه‌بعدی جو اورانوس را آشکار کرد

برای نخستین‌بار، James Webb Space Telescope موفق شد از لایه‌های بالایی جو سیاره Uranus تصویربرداری دقیق انجام دهد. وب طی یک شبانه‌روز کامل این سیاره را رصد کرد و با اندازه‌گیری دما و غلظت یون‌ها در ارتفاع‌های مختلف، شفق‌های قطبی درخشانی را که تحت تأثیر میدان مغناطیسی به‌شدت کج اورانوس شکل می‌گیرند، ثبت کرد. این داده‌ها تأیید می‌کنند که جو اورانوس همچنان در حال سرد شدن است؛ موضوعی که از تغییرات بلندمدت اقلیمی این غول یخی حکایت دارد.

نقشه سه‌بعدی وب از جو اورانوس

به گزارش European Space Agency، اخترشناسان با استفاده از طیف‌سنج فروسرخ وب، گردش ۱۵ ساعته اورانوس را دنبال کردند و لایه‌های جوی آن را به‌صورت سه‌بعدی نقشه‌برداری کردند. این پایش امکان ردیابی دما و چگالی ذرات باردار (یون‌ها) را تا ارتفاع حدود ۵ هزار کیلومتر بالای ابرها فراهم کرد. بر اساس نتایج، بیشینه دما در ارتفاع ۳ تا ۴ هزار کیلومتر و بیشینه چگالی یون‌ها در حوالی ۱۰۰۰ کیلومتر رخ می‌دهد.

پروفایل عمودی به‌دست‌آمده نشان می‌دهد شفق‌های اورانوس دقیقاً در کدام بخش از یون‌سپهر روشن می‌شوند. در این رصد، دو نوار درخشان شفقی در نزدیکی قطب‌های مغناطیسی دیده شد که میان آن‌ها یک ناحیه تاریک قرار دارد؛ الگویی مشابه آنچه در سیاره Jupiter مشاهده می‌شود.

میدان مغناطیسی نامتعارف و شفق‌های متفاوت

اورانوس میدان مغناطیسی بسیار نامعمولی دارد که حدود ۶۰ درجه نسبت به محور چرخش سیاره کج است و مرکز آن نیز با مرکز سیاره هم‌راستا نیست. از آنجا که اورانوس به‌گونه‌ای می‌چرخد که قطب‌هایش تقریباً رو به «کنار» قرار می‌گیرند، شفق‌های آن برخلاف زمین که در نواحی قطبی دیده می‌شوند، از عرض‌های میانی عبور می‌کنند.

نقشه وب همچنین وجود یک مگنتوسفر بسیار خاص پیرامون اورانوس را برجسته می‌کند؛ ساختاری که به‌دلیل کجی شدید میدان مغناطیسی تا درون لایه‌های جوی سیاره امتداد می‌یابد و آن را به یکی از غیرمعمول‌ترین مگنتوسفرهای منظومه شمسی تبدیل کرده است.

دانشمندان قصد دارند از این نقشه سه‌بعدی برای درک بهتر غول‌های یخی دوردست در سامانه‌های فراخورشیدی استفاده کنند و هم‌زمان، مدل‌های دقیق‌تری برای فهم سامانه‌های اقلیمی سیاره‌ای توسعه دهند.