پروژه Silica مایکروسافت: ذخیره 4.8 ترابایت داده روی شیشه برای 10 هزار سال
شرکت مایکروسافت با پروژه نوآورانه Project Silica به پیشرفت بزرگی در حوزه ذخیرهسازی داده دست یافته است. این فناوری امکان ذخیره اطلاعات دیجیتال روی صفحات شیشهای را فراهم میکند، بهگونهای که دادهها میتوانند حداقل تا ۱۰ هزار سال بدون نیاز به برق یا نگهداری ویژه حفظ شوند.
این دستاورد که نتایج آن در نشریه علمی Nature منتشر شده، راهکاری جدید برای ذخیرهسازی طولانیمدت اطلاعات ارائه میدهد؛ راهکاری که از نظر دوام، بهمراتب برتر از رسانههای ذخیرهسازی فعلی مانند هارددیسکها و نوارهای مغناطیسی است که معمولاً تنها چند دهه عمر مفید دارند.
حک دادهها روی شیشه با استفاده از لیزرهای فوقسریع
در این فناوری، پژوهشگران از لیزرهای فوقسریع موسوم به «فمتوثانیه» برای ثبت اطلاعات در ساختار شیشه استفاده میکنند. این لیزرها دادهها را بهصورت ساختارهای سهبعدی بسیار کوچک به نام «وُکسل» درون شیشه حک میکنند.
در جدیدترین آزمایشها، دانشمندان توانستند ۴.۸ ترابایت داده را روی یک قطعه شیشهای به ضخامت تنها ۲ میلیمتر ذخیره کنند. این میزان داده تقریباً معادل ۲۰۰ فیلم با کیفیت فوقبالا (Ultra HD) است.
یکی از مزایای مهم این فناوری، امکان نوشتن همزمان صدها لایه داده با استفاده از چندین پرتو لیزر است. همچنین برای خواندن اطلاعات تنها به یک دوربین نیاز است، موضوعی که فرآیند بازیابی داده را سادهتر و سریعتر میکند.
نکته قابل توجه دیگر این است که این روش از شیشه بوروسیلیکات معمولی استفاده میکند؛ همان نوع شیشهای که در ظروف آشپزخانه کاربرد دارد. این موضوع باعث میشود استفاده از این فناوری نسبت به روشهای قبلی که نیازمند مواد خاص و گرانتر بودند، عملیتر شود.
دوام بسیار بالا و مقاومت در برابر شرایط محیطی
شیشه بهطور طبیعی در برابر رطوبت، گرما، گردوغبار و سایر عوامل محیطی بسیار مقاوم است. آزمایشهای شبیهسازیشده نشان میدهد دادههای ذخیرهشده با این روش میتوانند بیش از ۱۰ هزار سال بدون آسیب باقی بمانند.
در مقایسه، رسانههای ذخیرهسازی رایج مانند هارددیسکها یا نوارهای مغناطیسی معمولاً تنها چند دهه دوام دارند و برای حفظ اطلاعات نیازمند نگهداری و انتقال دورهای هستند.
مناسب برای آرشیوهای بلندمدت و اطلاعات حیاتی
مایکروسافت تأکید کرده است که Project Silica قرار نیست جایگزین حافظههای معمولی مانند هارددیسک یا SSD شود، بلکه هدف آن ذخیرهسازی اطلاعات حیاتی و آرشیوی است که باید برای قرنها حفظ شوند.
این فناوری میتواند در آینده نقش مهمی در حفظ اسناد تاریخی، دادههای علمی، اطلاعات فرهنگی و آرشیوهای ملی ایفا کند. Project Silica بهعنوان نمونهای از نسل جدید رسانههای «یکبار بنویس، برای همیشه ذخیره کن» شناخته میشود و میتواند راهکاری کلیدی برای حفظ اطلاعات برای نسلهای آینده باشد.
