ایلان ماسک پس از ثبت رکوردی تاریخی و عبور از مرز یک تریلیون دلار ثروت، دیدگاهی بحثبرانگیز درباره آینده اقتصاد جهان مطرح کرده است. او معتقد است با پیشرفت هوش مصنوعی و رباتیک، پول در نهایت اهمیت خود را از دست خواهد داد و ساختار اقتصادی جهان به شکلی بنیادین تغییر خواهد کرد.
بر اساس برآوردها و پس از عرضه اولیه سهام SpaceX در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، ارزش خالص داراییهای ماسک از ۱.۱ تریلیون دلار فراتر رفته است. بخش عمده این ثروت به سهام او در اسپیسایکس مربوط میشود که ارزش آن حدود ۸۶۶ میلیارد دلار تخمین زده شده است. این رقم فاصلهای چشمگیر با سایر ثروتمندان جهان ایجاد کرده و ماسک را به نخستین فردی تبدیل کرده که وارد باشگاه تریلیونرها شده است.
«پول در آینده بیمعنا میشود»
در جریان نشست Abundance Summit 2026، ماسک در گفتوگویی با Peter Diamandis درباره آینده اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی صحبت کرد.
او معتقد است توسعه گسترده هوش مصنوعی و رباتهای پیشرفته باعث خواهد شد حجم تولید کالاها و خدمات به سطحی برسد که بسیاری از مفاهیم اقتصادی امروزی دیگر کاربرد خود را از دست بدهند.
ماسک در این نشست گفت:
«ما به سمت درآمد همگانی در سطح بالا حرکت خواهیم کرد. در واقع پول به افراد تخصیص داده میشود، زیرا هوش مصنوعی و رباتها آنقدر کالا و خدمات تولید خواهند کرد که دیگر کار چندانی برای انسانها باقی نمیماند.»
اما جملهای که بیش از همه مورد توجه قرار گرفت این بود:
«در مقطعی از آینده، پول دیگر اهمیتی نخواهد داشت.»
در واکنش به این اظهارنظر، دیاماندیس با اشاره به تناقض جالب این موضوع گفت: «درست زمانی که به یک چندتریلیونر تبدیل میشوی، پول ارزش خود را از دست میدهد؟» و ماسک با خنده پاسخ داد: «تقریباً همینطور است.»
درآمد همگانی به جای حقوق سنتی
ایده اصلی ماسک بر پایه مفهومی است که او آن را Universal High Income (UHI) یا «درآمد همگانی سطح بالا» مینامد. برخلاف طرحهای سنتی درآمد پایه همگانی، در این مدل افراد تنها هزینههای ضروری زندگی را دریافت نمیکنند، بلکه از سطح رفاهی بالایی برخوردار خواهند شد.
از دیدگاه او، هوش مصنوعی میتواند هزینه تولید بسیاری از کالاها و خدمات را به شدت کاهش دهد. در چنین شرایطی مواردی مانند مسکن، غذا، مراقبتهای درمانی و خدمات مختلف با هزینهای بسیار کمتر در اختیار عموم مردم قرار خواهند گرفت.
ماسک پیشتر نیز بارها این آینده را به پروژههای هوش مصنوعی و همچنین ربات انساننمای Tesla Optimus مرتبط دانسته بود.
اقتصاد آینده بر پایه انرژی و منابع
ماسک معتقد است سیستمهای هوش مصنوعی پیشرفته در آینده اساساً با مفهوم پول انسانی کار نخواهند کرد. به گفته او، عامل اصلی برای این سیستمها نه ارز و سرمایه، بلکه دسترسی به انرژی، توان پردازشی و منابع فیزیکی خواهد بود.
او در اینباره توضیح داد:
«هوش مصنوعی از ارزهای انسانی استفاده نخواهد کرد. آنچه برای آن اهمیت دارد، انرژی و جرم است؛ یعنی وات و تُن.»
به باور ماسک، در آینده قدرت اقتصادی بیش از آنکه به میزان پول وابسته باشد، به میزان کنترل بر زیرساختهای انرژی، مراکز پردازش داده، ابررایانهها و منابع خام بستگی خواهد داشت.
آیندهای آرمانی یا خوشبینانه؟
اگرچه دیدگاه ماسک تصویری از یک اقتصاد مبتنی بر فراوانی را ترسیم میکند، اما بسیاری از اقتصاددانان و کارشناسان فناوری معتقدند تحقق چنین سناریویی با چالشهای فراوانی همراه خواهد بود. مسائلی مانند توزیع عادلانه ثروت، مالکیت زیرساختهای هوش مصنوعی، مصرف عظیم انرژی و تمرکز قدرت در دست شرکتهای بزرگ فناوری از جمله نگرانیهای مطرحشده در این زمینه هستند.
با این حال، اظهارات جدید ماسک بار دیگر نشان میدهد که او آیندهای را متصور است که در آن هوش مصنوعی نهتنها بازار کار، بلکه مفهوم پول و اقتصاد را نیز دگرگون خواهد کرد؛ آیندهای که شاید امروز دور از ذهن به نظر برسد، اما به سرعت در حال نزدیک شدن است.
