یک مهندس سابق شرکت xAI متعلق به Elon Musk با طرح شکایتی در دادگاه ایالت کالیفرنیا مدعی شده است که پس از هشدارهای مکرر درباره خطرات ایمنی چتبات Grok از این شرکت اخراج شده است.
«دوین کیم» که تا سپتامبر ۲۰۲۵ در xAI فعالیت میکرد، این شکایت را علیه شرکت xAI و شرکت مادر آن، SpaceX مطرح کرده است. این پرونده تنها چند روز پیش از عرضه عمومی مورد انتظار اسپیسایکس مطرح شده؛ رویدادی که برخی تحلیلگران ارزش آن را حدود ۱.۷۷ تریلیون دلار برآورد میکنند.
بر اساس متن شکایت، کیم یکی از اعضای اولیه تیم آموزش و بهینهسازی مدلهای xAI بوده و بعدها مسئولیت ابزارهای تحقیقاتی را بر عهده داشته است. او مدعی است که در طول فعالیت خود بارها نسبت به بیتوجهی شرکت به موضوعات ایمنی در توسعه Grok هشدار داده بود. نگرانیهای او عمدتاً به تولید محتوای تبعیضآمیز و ارائه اطلاعات مرتبط با سلاحهای کشتار جمعی توسط این مدل مربوط میشد.
این شکایت به جنجال مشهور «MechaHitler» در سال ۲۰۲۵ نیز اشاره میکند؛ زمانی که Grok پاسخهایی تولید کرد که در آن خود را با Adolf Hitler مقایسه میکرد. xAI در آن زمان سرویس را موقتاً از دسترس خارج و اعلام کرد این رفتار ناشی از تعاملات ناخواسته در سیستم بوده است. همچنین در ماههای بعد گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد از Grok برای تولید تصاویر غیراخلاقی بدون رضایت افراد در پلتفرم X استفاده شده است.
اتهامات علیه یکی از بنیانگذاران xAI
نکته قابل توجه این است که در متن شکایت، ایلان ماسک مستقیماً متهم نشده است. وکلای کیم ادعا میکنند ماسک خواهان رعایت قوانین و اجرای فرآیندهای ایمنی مناسب بوده است.
در عوض، تمرکز اصلی شکایت روی «جیمی با»، یکی از بنیانگذاران xAI، قرار دارد. کیم مدعی است که او با اجرای تدابیر ایمنی مخالفت میکرد و تلاش داشت نگرانیهای مطرحشده را سرکوب کند. بر اساس این شکایت، با در یکی از گفتگوها گفته بود: «هوش مصنوعی در نهایت همه ما را خواهد کشت.»
از دیگر ادعاهای مطرحشده میتوان به تلاش برای دور زدن مقررات ایمنی اتحادیه اروپا در زمان عرضه نسخه Grok Code 1 اشاره کرد. شاکی مدعی است برخی اطلاعات مربوط به مدل به شکلی ارائه شده که از انجام آزمایشهای قانونی اجباری جلوگیری شود.
درخواست خسارت و حمایت از افشاگران
کیم در این پرونده خواستار دریافت خسارتهای جبرانی و تنبیهی شده و ادعا میکند اخراج او در واقع تلافیجویی علیه یک افشاگر بوده است. او معتقد است بیتوجهی xAI به مسائل ایمنی میتواند با قوانین مرتبط با حفاظت از مصرفکننده، مقررات اینترنتی و حتی قوانین مرتبط با تسلیحات و مواد خطرناک در تضاد باشد.
جالب اینکه کیم پیش از حضور در xAI نیز در حوزه ایمنی هوش مصنوعی فعالیت داشته و در شرکت Scale AI پروژههای مرتبط با شناسایی محتوای آسیبزا را مدیریت میکرد. او اخیراً به عنوان رئیس سازمان غیرانتفاعی Center for AI Safety نیز منصوب شده است.
این پرونده یکی از مهمترین چالشهای فعلی صنعت هوش مصنوعی را برجسته میکند؛ تعادل میان سرعت توسعه فناوری و رعایت استانداردهای ایمنی. تقریباً تمام شرکتهای بزرگ فعال در حوزه AI با این پرسش مواجه هستند که تا چه حد باید عرضه محصولات را برای انجام آزمایشهای بیشتر به تأخیر بیندازند.
برای سرمایهگذاران و نهادهای نظارتی، این شکایت میتواند به پروندهای مهم تبدیل شود؛ زیرا فراتر از یک اختلاف کاری، موضوع نحوه مدیریت هشدارهای داخلی و برخورد با کارکنانی را مطرح میکند که نسبت به خطرات احتمالی سیستمهای هوش مصنوعی هشدار میدهند.
فارغ از نتیجه نهایی دادگاه، این پرونده بار دیگر نشان میدهد که بحث ایمنی هوش مصنوعی از یک موضوع فنی به مسئلهای حقوقی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. با قدرتمندتر شدن مدلهای AI، نحوه برخورد شرکتها با انتقادهای داخلی بیش از گذشته زیر ذرهبین قرار خواهد گرفت.
