گزارش جدید سازمان ملل متحد نسبت به پیامدهای زیستمحیطی رشد سریع هوش مصنوعی هشدار داده و اعلام کرده است که مصرف منابع توسط این فناوری میتواند تا پایان دهه جاری به سطحی بیسابقه برسد.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود مصرف برق مرتبط با هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ دو برابر شود و حدود ۳ درصد از کل برق جهان را به خود اختصاص دهد. همچنین میزان انتشار گازهای گلخانهای ناشی از زیرساختهای هوش مصنوعی میتواند با کل انتشار سالانه کشور بریتانیا برابری کند.
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای گزارش به مصرف آب مراکز داده مربوط میشود. سازمان ملل پیشبینی میکند مراکز داده و سامانههای هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ سالانه حدود ۹.۳ تریلیون لیتر آب برای خنکسازی نیاز داشته باشند؛ رقمی که از میزان آب آشامیدنی مورد نیاز کل جمعیت جهان در یک سال فراتر میرود.
این گزارش همچنین به پدیدهای اقتصادی موسوم به «پارادوکس جونز» اشاره میکند. طبق این نظریه، افزایش بهرهوری یک فناوری لزوماً به کاهش مصرف منابع منجر نمیشود. در واقع هرچه استفاده از هوش مصنوعی ارزانتر و کارآمدتر شود، تقاضا برای آن افزایش پیدا کرده و مصرف کلی انرژی و منابع نیز بیشتر خواهد شد.
سازمان ملل تأکید کرده که توسعه هوش مصنوعی باید همراه با شفافیت بیشتر در زمینه مصرف انرژی، آب و انتشار کربن باشد. همچنین دولتها و شرکتهای فناوری باید از هماکنون برنامهریزیهای زیستمحیطی خود را با رشد سریع این فناوری هماهنگ کنند.
گزارش یادشده همچنین به نابرابری جهانی در حوزه هوش مصنوعی اشاره دارد. در حال حاضر تنها ۳۲ کشور میزبان زیرساختهای ابری اختصاصی هوش مصنوعی هستند و حدود ۹۰ درصد این ظرفیت در اختیار آمریکا و چین قرار دارد.
در حالی که بسیاری از شرکتهای فناوری هوش مصنوعی را راهحلی برای افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها معرفی میکنند، گزارش سازمان ملل نشان میدهد هزینه پنهان این فناوری ممکن است بسیار بیشتر از تصورات فعلی باشد. رشد انفجاری مدلهای مولد، پردازش تصویر و ویدئو و دستیارهای هوشمند فشار سنگینی بر زیرساختهای انرژی و منابع طبیعی وارد خواهد کرد.
موضوع مهم دیگر این است که رقابت شدید میان غولهای فناوری برای توسعه مدلهای قدرتمندتر، احتمالاً باعث میشود نگرانیهای زیستمحیطی در اولویت دوم قرار بگیرد. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند مقررات جهانی در حوزه پایداری هوش مصنوعی به یکی از مهمترین چالشهای دهه آینده تبدیل خواهد شد.
هوش مصنوعی بدون شک یکی از مهمترین فناوریهای قرن حاضر است، اما توسعه آن بدون توجه به مصرف آب، انرژی و اثرات زیستمحیطی میتواند چالشهای جدیدی برای جهان ایجاد کند. آینده این فناوری نهتنها به قدرت مدلها، بلکه به توانایی صنعت در مدیریت مسئولانه منابع نیز وابسته خواهد بود.
