در حالی که شرکتهای بزرگ فناوری میلیاردها دلار صرف توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی میکنند، حالا بسیاری از آنها بهدنبال راههایی برای جبران این هزینههای سنگین و کسب درآمد واقعی از پروژههای AI هستند؛ موضوعی که همزمان با افزایش نگرانیها درباره شکلگیری «حباب هوش مصنوعی» شدت گرفته است.
با بالا رفتن هزینه توسعه مدلهای هوش مصنوعی، شرکتها بیش از گذشته به بررسی مدلهای درآمدزایی و بازگشت سرمایه روی آوردهاند. این در حالی است که استقبال کاربران از ابزارهای AI نیز رو به کاهش گذاشته؛ چراکه بسیاری از قابلیتهای جدید هوش مصنوعی که به اپلیکیشنها اضافه میشوند، از نگاه کاربران ارزش عملی چندانی ندارند.
در هفتههای اخیر، شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک قراردادی ۱۵ میلیارد دلاری با شرکت Anthropic امضا کرده تا ظرفیت دیتاسنترهای خود را در اختیار این رقیب قرار دهد. اقدامی که نشان میدهد حتی شرکتهای رقیب نیز برای تأمین هزینههای هنگفت توسعه AI به همکاری با یکدیگر روی آوردهاند.
همزمان، شرکت Meta نیز بهدنبال کسب درآمد از طریق فروش دسترسی به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی و ظرفیت پردازشی خود است. گزارشها حاکی از آن است که متا قصد دارد نیروهای فنی خود را مستقیماً در شرکتهای همکار مستقر کند تا به آنها در پیادهسازی مدلهای AI کمک کنند. همچنین احتمال دارد این شرکت بخشی از ظرفیت مازاد دیتاسنترهای خود را نیز به سایر کسبوکارها اجاره دهد.
این تحرکات نشان میدهد فشار روی شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی برای اثبات ارزش واقعی محصولاتشان در حال افزایش است. با وجود پیشرفتهای فنی قابل توجه، بسیاری از کسبوکارهایی که از سیستمهای AI استفاده کردهاند هنوز به سود عملیاتی چشمگیری دست نیافتهاند و برای کاربران عادی نیز کاربرد واقعی این فناوری همچنان مبهم است.
مطالعهای که اوایل امسال توسط دفتر ملی تحقیقات اقتصادی آمریکا منتشر شد و نزدیک به ۶ هزار مدیرعامل و مدیر مالی را بررسی کرد، نشان داد اغلب مدیران تأثیر محسوسی از هوش مصنوعی بر بهرهوری یا ساختار نیروی انسانی شرکتهای خود مشاهده نکردهاند.
بر اساس این گزارش، ۹ نفر از هر ۱۰ مدیر اعلام کردهاند هوش مصنوعی طی سه سال گذشته تأثیر قابل توجهی بر اشتغال یا بهرهوری شرکتشان نداشته است. البته همین مدیران پیشبینی کردهاند AI طی سه سال آینده بهطور متوسط بهرهوری را ۱.۴ درصد افزایش دهد؛ رقمی که در مقایسه با هزینههای سنگین توسعه و استفاده از AI چندان چشمگیر به نظر نمیرسد.
در همین راستا، مدیر عملیات شرکت Uber نیز اخیراً اعلام کرده توجیه هزینههای هوش مصنوعی برای این شرکت دشوارتر شده است. به گفته او، مصرف ابزارهای AI در اوبر بهطور مداوم از بودجه تعیینشده فراتر رفته، اما این افزایش هزینه به رشد متناسب قابلیتهای کاربردی برای کاربران منجر نشده است.
«الکساندر وانگ»، مدیر بخش «ابرهوش مصنوعی» متا، نیز به موج انتقادات نسبت به AI اذعان کرده و گفته هنوز بهطور واقعی ثابت نشده که این فناوری چگونه میتواند زندگی مردم را بهتر کند.
او در گفتوگویی اعلام کرد:
«ما هنوز نتوانستهایم نشان دهیم هوش مصنوعی چگونه میتواند ابزاری برای توانمندسازی واقعی افراد باشد یا زندگی آنها را به شکل محسوسی بهبود دهد.»
به گفته وانگ، توسعهدهندگان نرمافزار بیشترین بهره را از AI بردهاند، زیرا این فناوری روند کدنویسی و ساخت پروژهها را متحول کرده است. اما این تجربه مثبت هنوز برای کاربران عادی و بسیاری از کسبوکارها تکرار نشده است.
کارشناسان معتقدند همین شکاف میان انتظارات و واقعیت میتواند نشانهای از شکلگیری حباب هوش مصنوعی باشد؛ حبابی که بر پایه تبلیغات و سرمایهگذاریهای عظیم شکل گرفته اما هنوز نتوانسته ارزش عملی خود را برای بخش بزرگی از کاربران اثبات کند.
در این میان، رقابت فشرده شرکتهای چینی نیز فشار بیشتری بر غولهای فناوری آمریکایی وارد کرده است. شرکتهای چینی در حال عرضه مدلهای ارزانتر AI هستند؛ موضوعی که میتواند پروژههای پرهزینه آمریکایی را با چالش جدی روبهرو کند.
مجموع این تحولات نشان میدهد صنعت هوش مصنوعی شاید وارد مرحلهای شده که دیگر صرفاً وعدههای بزرگ کافی نیست و شرکتها باید هرچه سریعتر کاربرد و سود واقعی فناوریهای خود را به بازار ثابت کنند.
