اسپیس‌ایکس به‌دنبال پرتاب یک میلیون ماهواره برای پشتیبانی از هوش مصنوعی است

شرکت فضایی خصوصی اسپیس‌ایکس به رهبری ایلان ماسک، برنامه‌ای بلندپروازانه را برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در فضا دنبال می‌کند. بر اساس اسناد منتشرشده، این شرکت قصد دارد با پرتاب یک منظومه عظیم متشکل از حدود یک میلیون ماهواره، نوعی «مرکز داده مداری» را در مدار زمین ایجاد کند؛ مرکزی که انرژی مورد نیاز خود را از خورشید تأمین خواهد کرد.

طبق گزارش‌ها، اسپیس‌ایکس درخواست رسمی خود را به کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) ارائه داده و در آن خواستار مجوز استقرار این تعداد بی‌سابقه ماهواره شده است. هدف از این طرح، فراهم کردن توان پردازشی عظیم برای پاسخ به نیازهای رو‌به‌رشد حوزه هوش مصنوعی عنوان شده است.

این پروژه، در صورت اجرا، شبکه‌ای را شکل می‌دهد که از نظر مقیاس، حدود ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر از تعداد فعلی ماهواره‌های فعال در مدار زمین خواهد بود. در توضیحات ارائه‌شده، آمده است که ماهواره‌ها در پوسته‌های مداری باریک مستقر می‌شوند؛ پوسته‌هایی که هرکدام تا ۵۰ کیلومتر ضخامت دارند و برای میزبانی پردازش‌های سنگین طراحی شده‌اند.

ایده ایجاد مرکز داده مداری برای نخستین بار مطرح نمی‌شود. پیش‌تر نیز و هم‌زمان با انتشار اخباری درباره احتمال عرضه عمومی سهام اسپیس‌ایکس، منابع داخلی شرکت به برنامه‌هایی در این زمینه اشاره کرده بودند. طبق اطلاعاتی که پایگاه PCMag به آن دست یافته، این مراکز داده فضایی با تکیه بر انرژی خورشیدی فعالیت خواهند کرد و به دلیل حذف بسیاری از هزینه‌های زیرساختی زمینی، از نظر عملیاتی مقرون‌به‌صرفه‌تر هستند.

اسپیس‌ایکس در درخواست خود تأکید کرده است که مراکز داده مداری می‌توانند یکی از کارآمدترین راهکارها برای تأمین قدرت محاسباتی مورد نیاز هوش مصنوعی باشند؛ چرا که هم از انرژی پاک خورشیدی استفاده می‌کنند و هم هزینه‌های نگهداری آن‌ها نسبت به مراکز داده زمینی کمتر است.

برای درک بهتر ابعاد این طرح، بد نیست بدانیم اسپیس‌ایکس اخیراً از پرتاب یازدهمین هزارمین ماهواره استارلینک عبور کرده است. البته همه ماهواره‌های پرتاب‌شده فعال نیستند، اما بر اساس آمار یک وب‌سایت غیررسمی ردیاب استارلینک، تا ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ بیش از ۹۶۰۰ ماهواره استارلینک در مدار زمین فعال بوده‌اند؛ عددی که در مقایسه با درخواست جدید، بسیار ناچیز به نظر می‌رسد.

با این حال، کارشناسان معتقدند کمیسیون ارتباطات فدرال احتمالاً با این درخواست به‌صورت کامل موافقت نخواهد کرد. FCC پیش‌تر نیز در موارد مشابه، تعداد ماهواره‌های درخواستی اسپیس‌ایکس را کاهش داده است. به‌عنوان نمونه، این نهاد به‌تازگی با پرتاب ۷۵۰۰ ماهواره استارلینک جدید موافقت کرد؛ در حالی که اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۰ خواستار مجوز پرتاب نزدیک به ۳۰ هزار ماهواره شده بود.

با وجود این محدودیت‌ها، درخواست تازه اسپیس‌ایکس نشان می‌دهد رقابت برای تأمین زیرساخت‌های هوش مصنوعی وارد مرحله‌ای جدید شده و فضا، به‌عنوان مقصد بعدی مراکز داده، بیش از هر زمان دیگری جدی گرفته می‌شود.