بازار بیتکوین دوباره با نشانهای نادر و تاریخی روبهرو شده است. برای نخستین بار پس از نوامبر ۲۰۲۲، معاملات آتی این ارز دیجیتال در وضعیت بکواردیشن (Backwardation) قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که در آن قیمت قراردادهای آتی پایینتر از نرخ لحظهای بازار است.
این رخداد که معمولاً در زمانهای ترس، فشار فروش بالا و تمایل شدید معاملهگران به پوشش ریسک دیده میشود، اکنون همزمان با کاهش ۳۰ درصدی بیتکوین از اوج تاریخی خود اتفاق افتاده و نرخ پایه سالانه قراردادهای سهماهه را به حدود ۴ درصد رسانده است — پایینترین سطح از نوامبر ۲۰۲۲ تاکنون.
تحلیل کارشناسی؛ نقطه تسلیم یا آغاز بازگشت؟
توماس یانگ، شریک مدیریتی شرکت RUMJog Enterprises، در یادداشتی در شبکه اجتماعی X نوشت که این نوع وضعیت در بازار بیتکوین بسیار کمیاب است و معمولاً به عنوان سیگنال روانی و رفتاری مهم برای تغییر جهت بازار شناخته میشود.
به گفته او، بکواردیشن زمانی رخ میدهد که بازار در اوج اضطراب و اجبار به کاهش ریسک قرار دارد:
«این پدیده بهندرت مشاهده میشود و وقتی اتفاق میافتد، یا به معنی ترس شدید و تخلیه ریسک است یا نشانه تسلیم کوتاهمدت. پس از آن، بازار یا با رفع هراس بازمیگردد یا روند نزولی را تا کف نهایی ادامه میدهد.»
تحلیلگران بر اساس سابقه پیشین میگویند چنین رخدادهایی معمولاً با کفهای محلی یا اصلی بازار همزمان بودهاند، یعنی نقاطی که روند نزولی پایان یافته و فاز بعدی رشد آغاز شده است.
سابقه تاریخی بکواردیشن در چرخههای بیتکوین
در تاریخ بیتکوین، چند مورد بارز از این وضعیت بهعنوان علامت بازگشت در بازار ثبت شده است:
- نوامبر ۲۰۲۲: همزمان با سقوط صرافی FTX، قراردادهای آتی وارد بکواردیشن شدند و قیمت بیتکوین در حوالی ۱۵ هزار دلار کف خود را ساخت.
- مارس ۲۰۲۳: در بحران بانکی آمریکا و افت موقت USDC، قیمت بیتکوین زیر ۲۰ هزار دلار رفت و بلافاصله پس از آن روند صعودی تازهای آغاز شد.
- اوت ۲۰۲۳: با انتشار خبر مربوط به صندوق ETF گریاسکیل، نشانههای بکواردیشن پدیدار شد و قیمتها تا ۲۵ هزار دلار کاهش یافت، سپس بازگشت کوتاهمدتی رخ داد.
این الگوها نشان میدهند که هر بار شکلگیری بکواردیشن با دورهای از تخلیه فشار فروش و آغاز موج بازیابی همراه بوده است.
انقباض پایه و کاهش اشتهای ریسک
«پایه» (Basis) به اختلاف قیمت بین بازار لحظهای و معاملات آتی اشاره دارد و میزان آن نمایانگر بازده سالانه استراتژی خرید نقد و فروش آتی است. در دورههای صعودی، این مقدار افزایش مییابد زیرا معاملهگران حاضرند برای موقعیتهای آتی هزینه پریمیوم پرداخت کنند.
در مارس ۲۰۲۴، همزمان با رشد بیتکوین تا ۷۳ هزار دلار، پایه سالانه به حدود ۲۷ درصد رسیده بود. کاهش اخیر تا محدوده ۴ درصد نشاندهنده افت چشمگیر تقاضا برای اهرم و تمایل به ریسک است — نشانهای از بازار محتاط و سرمایهگذارانی که در حال هضم موج اصلاح اخیر هستند.
جمعبندی
ورود بیتکوین به حالت بکواردیشن میتواند از دو دیدگاه تفسیر شود:
یا این کاهش شدید به معنی تسلیم کوتاهمدت بازار و نزدیکشدن به کف جدید است، یا نشانهای از ادامه فاز اصلاح تا رسیدن به تعادل تازه.
قراردادهای آتی، شاخصهای پایه و سابقه تاریخی همگی نشان میدهند که دوره فعلی میتواند مرحله آمادهسازی برای بازگشت بازیگران بلندمدت و تثبیت کف قیمتی باشد.
