یک تحول مهم و بیسروصدا در خطوط تولید بزرگترین خودروسازان آمریکا در جریان است. شرکتهایی مانند تسلا و جنرال موتورز استفاده از قطعات ساخت چین را برای خودروهایی که در آمریکا عرضه میکنند، محدود کردهاند. این اقدام نه یک تغییر جزئی، بلکه بازنگری کامل در شیوه تأمین هزاران قطعه موردنیاز برای ساخت خودروهای امروزی—بهویژه خودروهای برقی محبوب—بهشمار میرود.
اکنون هر دو شرکت فعالانه از تأمینکنندگان خود میخواهند منابع جایگزین پیدا کنند؛ موضوعی که یک رقابت گسترده برای یافتن تأمینکنندگان جدید، از مواد اولیه گرفته تا اجزای الکترونیکی پیچیده، به راه انداخته است.
نگرانیها درباره اتکای بیش از حد به یک کشور از زمان همهگیری کووید-۱۹ آغاز شد؛ زمانی که اختلال در زنجیره تأمین، صنایع جهان را فلج کرد. اما عامل اصلیِ تغییر رویکرد، هزینه و ریسک بود. تعرفههای سنگین روی واردات قطعات چینی—میراث جنگ تجاری آمریکا و چین—هزینهها را غیرقابل پیشبینی کردهاند. وقتی نمیدانید ماه آینده یک قطعه حیاتی ۲۵ درصد گرانتر میشود یا نه، بودجهبندی تبدیل به یک ریسک بزرگ میشود.
خودروسازهای آمریکایی دنده عقب از قطعات چینی میزنند
تسلا سریعتر و جدیتر از بقیه وارد عمل شده و اوایل امسال تصمیم گرفته تأمینکنندگان چینی را از تمام خطوط تولید خود در آمریکا حذف کند.
این شرکت از شرکای خود خواسته استفاده از قطعات ساخت چین برای خودروهای تولید آمریکا را متوقف کنند. برخی از این شرکا اکنون توانستهاند قطعات چینی را با نمونههایی از کشورهای دیگر جایگزین کنند. اما هدف نهایی بسیار بزرگتر است—گزارشها نشان میدهد تسلا قصد دارد در یک تا دو سال آینده تمام قطعات را از منابع غیرچینی تأمین کند.
داستان زمانی پیچیدهتر میشود که به فعالیتهای تسلا در خود چین نگاه کنیم. این شرکت ممکن است میان خودروهای ساخت آمریکا و قطعات چینی دیوار بکشد، اما کسبوکار آن در چین در اوج شکوفایی است و ارتباطی عمیق با بازار داخلی دارد. بزرگترین کارخانه تسلا در شانگهای—که مدلهای Model 3 و Model Y را میسازد—بیش از ۹۵ درصد قطعات خود را از تأمینکنندگان چینی دریافت میکند.
گزارشی در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۲۴ نشان میداد تسلا بیش از ۴۰۰ تأمینکننده محلی در چین دارد و بیش از ۶۰ شرکت از آنها چنان در زنجیره جهانی تسلا ادغام شدهاند که بخش ثابت ساختار تأمین قطعات آن محسوب میشوند.
جنرال موتورز هم در حال فاصله گرفتن از چین است
تسلا تنها شرکتی نیست که از تأمینکنندگان چینی فاصله میگیرد. مدیران جنرال موتورز نیز به تأمینکنندگان خود دستور دادهاند منابع جایگزینی برای مواد اولیه و قطعات کامل در خارج از چین پیدا کنند. هدف جنرال موتورز این است که کل زنجیره تأمین مربوط به عملیات آمریکا را از چین جدا کند. منابع میگویند GM به برخی از تأمینکنندگان مهلت قطعی سال ۲۰۲۷ داده تا هرگونه ارتباط تأمین از چین را کاملاً قطع کنند. این دستورالعمل که نخستین بار در اواخر ۲۰۲۴ صادر شد، با شدت گرفتن تنشهای تجاری در بهار امسال فوریت بیشتری پیدا کرد.
ترس از اختلال، موتور محرک تغییر
ترس از کمبود ناگهانی قطعات، نیروی محرک اصلی برای تسلا و جنرال موتورز شده است. دردسر تعرفهها یک مسئله است؛ اما کمبود غیرمنتظره قطعات چیز دیگری است. بحثها در داخل شرکت تسلا پس از اختلاف میان چین و هلند—که زنجیره تأمین تراشههای خودرویی را تهدید میکرد—شدت گرفت و این موضوع بار دیگر نشان داد که اتکای بیش از حد به یک منطقه، قمار خطرناک است.
برای خودروسازان برقی، این حرکت «غیرچینیسازی» دیگر کمتر جنبه سیاسی دارد و بیشتر به بقای پایدار و قابل پیشبینی مربوط میشود.
