پس از افشای یک یادداشت داخلی، اکنون روشن است که سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، نسبت به پیشتازی این شرکت در رقابت هوش مصنوعی احساس خطر میکند. او در این یادداشت، دستاوردهای اخیر گوگل در حوزه هوش مصنوعی را «تهدیدی جدی در کوتاهمدت و میانمدت» برای جایگاه OpenAI عنوان کرده و هشدار داده است که شرکت باید برای «روزهای سخت» آماده شود.
سر درد بزرگ سم آلتمن: Google Gemini 3
آلتمن در یادداشت داخلی خود بهطور غیرمستقیم اعتراف کرده که مدل جدید Google Gemini 3 اکنون رقیبی واقعی برای ChatGPT-5.1 است. او با تمجید از «کار فوقالعاده گوگل» بهویژه در حوزه پیشآموزش مدلها، اشاره کرد که OpenAI «با سرعت در حال جبران فاصله است» — عبارتی که نشان میدهد شکاف توانایی میان دو غول حوزه GenAI کاهش یافته، و حتی در برخی حوزهها ممکن است گوگل از OpenAI پیش افتاده باشد.
برتریهای گوگل در این زمینه بیدلیل نیست:
- استفاده از تراشههای اختصاصی TPU با قدرت پردازش عظیم
- دسترسی بیرقیب به دادههای آموزشی
- امکان یکپارچگی اکوسیستم با سرچ، اندروید، مرورگر و سرویسهای ابری
در مقابل، OpenAI بهطور گسترده متکی بر زیرساختهای انویدیاست — و یادداشت آلتمن نشان میدهد که ممکن است این مزیت دیگر تضمینکننده پیشتازی نباشد.
چند مأموریت سخت بهطور همزمان
آلتمن همچنین اشاره کرده که OpenAI با چالشی ساختاری روبهرو است:
شرکت همزمان تلاش میکند بهترین آزمایشگاه تحقیقاتی، بهترین ارائهدهنده زیرساخت هوش مصنوعی و بهترین سازنده محصول/پلتفرم باشد. اجرای همزمان این اهداف جاهطلبانه در صنعتی با چنین رقابت سنگینی، خطر فشار سازمانی و ریسک بالای اجرایی را افزایش میدهد — و حالا با بازگشت قدرتمند گوگل، این فشار بیش از گذشته احساس میشود.
بازگشت باشکوه گوگل
گوگل در دو سال گذشته راهی سخت اما تأثیرگذار را طی کرده است.
از شکستهای بزرگ Gemini/Bard در سال ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ — از خطاهای علمی تا تصاویر تاریخی جنجالی — تا تغییر ورق کامل در نیمه دوم ۲۰۲۵.
ویژگی محبوب Nano Banana در Gemini که موج خلاقیت و ترندهای تصویری را برپا کرد، بدون هیچ حاشیه و خطایی اجرا شد و نخستین نشانه قدرتمند از بازگشت گوگل به صدر بود.
با عرضه Gemini 3، گوگل اکنون ادعا میکند که در بسیاری از بنچمارکها از ChatGPT-5.1 پیشی گرفته است:
| حوزه برتری | مدل برتر |
|---|---|
| تحلیل انتقادی، پردازش چندحالته و تصویر | Gemini 3 |
| منطق ریاضی، کدنویسی و گفتوگوی طبیعی | ChatGPT 5.1 |
نتیجه: Gemini 3 از نظر «توان شناختی خام» برتر است، اما ChatGPT تجربه کاربری روانتری در گفتگوهای طولانی ارائه میدهد.
همین تغییر در برداشت عمومی، چه در نگاه توسعهدهندگان، چه کاربران، اصلیترین نگرانی آلتمن است: اگر بازار احساس کند Google پیشرو است، پرستیژ و قدرت قیمتگذاری ChatGPT آسیب خواهد دید.
رقابت فراتر از مدلها: جنگ اقتصادی نیز آغاز شده
OpenAI هنوز یک شرکت خصوصی و ضررده با هزینهسوزی سنگین است:
- ارزشگذاری: حدود ۵۰۰ میلیارد دلار
- درآمد سالانه: حدود ۱۳ میلیارد دلار
- زیان سال ۲۰۲۴: ۵ میلیارد دلار
- پیشبینی هزینهسوزی ۲۰۲۵: ۸ میلیارد دلار
در مقابل:
- ارزش بازار گوگل: ۳.۹ تریلیون دلار
- درآمد سالانه: ۳۵۰ میلیارد دلار
- سود خالص سال ۲۰۲۴: ۱۰۰ میلیارد دلار
گوگل میتواند اشتباه کند و همچنان به راه ادامه دهد — OpenAI نمیتواند.
و بالاتر از توان مالی، ترس بزرگتر آلتمن احتمالاً نام دیگری است: دمیس هاسابیس. مدیرعامل DeepMind سالها قبل از ظهور موج هوش مصنوعی امروزی، در این حوزه پیشرو بوده و اکنون Google DeepMind در همان مسیر حرکت میکند که OpenAI خود را مأمور تحقق آن میداند: رسیدن به ابرهوش یا AGI.
اگر گوگل زودتر از OpenAI به AGI دست یابد، کل فلسفه وجودی و ارزشگذاری OpenAI زیر سؤال میرود.
چشمانداز رقابت
رقابت OpenAI و Google دیگر فقط رقابت میان ChatGPT و Gemini نیست؛
این رقابت برای تصاحب آینده هوش مصنوعی و برنده شدن در مسابقه ابرهوش است — مسابقهای که تنها یک برنده خواهد داشت.
