به گفته جنسن هوانگ (Jensen Huang)، مدیرعامل NVIDIA، ما به مرحلهای از رقابت جهانی هوش مصنوعی رسیدهایم که تأمین قدرت پردازشی دیگر بزرگترین دغدغه قدرتهای فناورانه جهان نیست. دسترسی به برق در مقیاس گیگاوات به بزرگترین محدودیت برای راهاندازی جدیدترین و پیشرفتهترین دیتاسنترهای هوش مصنوعی تبدیل شده است، و این موضوع در نهایت میتواند مزیت را به نفع چین رقم بزند.
برق ارزان؛ برگ برنده چین
هوانگ در حاشیه قله آینده هوش مصنوعی (Future of AI Summit) تأکید کرد که صحبتش درباره الگوریتم یا جاهطلبیها نیست، بلکه عملگرایی است. او هشدار داد که دسترسی شرکتهای هوش مصنوعی به انرژی ارزان در چین بسیار آسانتر است. در حالی که کشورهای غربی درگیر بدبینی، بروکراسی و محدودیتهای صادراتی هستند، چین به آرامی آینده را با برق ارزان و فراوان میسازد.
برای مردی که شرکتش اکنون با ارزش بازار بالاترین رتبه جهان را دارد، این سخنان صرفاً نظری نیست. کل امپراتوری هوش مصنوعی NVIDIA بر پایه H100، GB200 و بهزودی چیپهای افسانهای Blackwell ساخته شده است که انرژی زیادی مصرف میکنند. با تشدید کنترلهای صادراتی واشنگتن، پکن در زمینه دسترسی به انرژی با مقیاسی که شبکه برق آمریکا توان پشتیبانی از آن را ندارد، سرمایهگذاری میکند.
کمبود برق؛ بحران جدید غولهای فناوری
هوانگ در این زمینه اشارهای مشابه به ساتیا نادلا (Satya Nadella)، مدیرعامل مایکروسافت، داشت که اخیراً گفته بود:
«من GPUهایی دارم که در انبار ماندهاند و نمیتوانم آنها را روشن کنم.»
تصور کنید؛ مدیرعامل دومین شرکت باارزش جهان، میلیاردها دلار پردازنده پیشرفته NVIDIA را دارد، اما به دلیل نبود برق نمیتواند از آنها استفاده کند.
برای سالها، کمبود منابع اصلی قدرت محاسباتی بود؛ اما اکنون بزرگترین کمبود، برق است. برای مقایسه، یک دیتاسنتر فوقعظیم هوش مصنوعی میتواند تا ۱۰۰ مگاوات مصرف برق داشته باشد — به اندازه روشن کردن ۸۰,۰۰۰ خانه در آمریکا. پیشبینیها نشان میدهد تا سال ۲۰۲۸، این دیتاسنترها برای خنکسازی سالانه بیش از یک تریلیون لیتر آب مصرف خواهند کرد.
شرکتهای بزرگ آمریکایی مانند مایکروسافت، گوگل و OpenAI همگی به دنبال جایگزینهایی هستند — از ریز راکتورهای هستهای گرفته تا پنلهای خورشیدی فضایی — اما هیچکدام به موقع برای چرخه بعدی رشد هوش مصنوعی آماده نخواهند بود.
چین؛ استفاده صنعتی از انرژی
در مقابل، چین دسترسی به انرژی را به سلاحی صنعتی تبدیل کرده است. در سال ۲۰۲۳، این کشور حدود ۳۵۰ گیگاوات ظرفیت تولید برق جدید اضافه کرد — بیش از کل تولید برق بریتانیا و آلمان با هم. چین ۸۰ درصد تولید جهانی پنلهای خورشیدی را در اختیار دارد، نیروگاههای جدید زغالسنگ و برقآبی را سریعتر از آمریکا میسازد و پیشرفتهترین شبکه انتقال فوقولتاژ جهان را اداره میکند.
پارادوکس مورد اشاره هوانگ خشن است: کنترلهای صادراتی آمریکا که برای کند کردن رشد چین طراحی شدهاند، ممکن است در واقع آن را تسریع کنند. با قطع دسترسی به GPUهای NVIDIA، شرکتهای چینی در حال توسعه طراحیهای داخلی خود هستند — و انرژی لازم برای پشتیبانی از آنها را نیز دارند. در همین حال، غولهای هوش مصنوعی آمریکا برای تأمین مگاواتها با یکدیگر و با قوانین ایالتی رقابت میکنند. هوانگ وضعیت آمریکا را با عبارت «پنجاه مقررات جدید» توصیف کرده و آن را در تضاد آشکار با تصمیمگیری سریع چین میداند.
نتیجهگیری
پیش از آنکه آینده هوش مصنوعی با کد روی آخرین چیپها نوشته شود، این سیستمها باید روشن شوند. برق، اکنون کمیابترین و ارزشمندترین منبع برای پیشرفت هوش مصنوعی است و به نظر میرسد چین در این رقابت مزیتی بزرگ دارد.
