ویتامین D چیست و چه ضرورتی برای بدن دارد؟

ویتامین ها از جمله موارد حیاتی مورد نیاز بدن است که کم یا زیاد شدن آن ها در بدن ممکن مشکلات جدی را بوجود بیاورند. ویتامین D نیز از جمله ویتامین های مورد نیاز بدن است که به صورت محلول در چربی وجود دارد. در این مقاله قصد داریم به اهمیت و ضرورت ویتامین D برای بدن و عوارض جانبی افزایش این ویتامین در بدن بپردازیم. همراه چیکاو باشید.

ویتامین D چیست؟

یکی از ویتامین های مورد نیاز بدن است که به صورت محلول در چربی وجود دارد و باعث رشد و استحکام استخوان ها، کاهش وزن و محافظت بدن در برابر بیماری های مختلف از جمله کرونا، دیابت، ام اس، سرطان، بیماری های قلبی و افسردگی، کاهش آسیب پذیری چشم ها می شود.

همان طور که گفته شد ویتامین D برای بدن انسان بسیار مفید است. به طوری که اگر بدن این ویتامین را به میزان کافی دریافت نکند می بایست با دستور پزشک از مکمل های آن استفاده کند. در موارد نادر دیده شده است که تشکیل ویتامین D در بدن به میزان سمی برسد.

کمبود و مسمومیت بر اثر مصرف نادرست ویتامین D 

ماهی چرب و نور خورشید منبع سرشار ویتامین دی هستند. سایر مواد غذایی میزان کمتری از این ویتامین را برای بدن تامین می کنند. اگر بدن به اندازه کافی در معرض آفتاب نباشد و از غذا های حاوی این ویتامین استفاده نکند ممکن است با کمبود این ویتامین رو به رو شود. با وجود نقش حیاتی ویتامین دی در بدن و اینکه تخمین زده شده است که حدود 1 بیلیون نفر در دنیا دچار کمبود این ویتامین هستند، می توان به کمک مکمل ها، دی-2 و دی-3 مورد نیاز بدن را دریافت کرد. ویتامین دی که بدن در معرض نور خورشید دریافت می کند از نوع دی-3 است و ویتامینی که از محصولات حیوانی دریافت می شود از نوع دی-2 می باشد. آزمایشات مختلف نشان می دهند که ویتامین دی-3 در مقایسه با ویتامین دی-2 سطح خون را تا حد بیشتری بالا می برد به طوری که با مصرف روزانه بیشتر از ۱۰۰IU  ویتامین دی-۳، میزان ویتامین دی خون تا ۱ ng/ml (2.5 nmol/l) افزایش می یابد. 

مصرف بیش از حد نیاز بدن از ویتامین دی-3 و انباشت آن در بدن به طوری که میزان آن در خون بیشتر از ۱۵۰ ng/ml (375 nmol/l) باشد مسمومیت ویتامین D رخ می دهد. با توجه به اینکه این ویتامین محلول در چربی است و با ذخیره در چربی بدن وارد خون می شود ممکن است عوارض مسمومیت آن تا ماه ها پس از توقف استفاده از مکمل وجود داشته باشد.

مسمومیت ناشی از ویتامین D و خطرات ناشی از آن

مسمومیت ناشی از ویتامین D امر شایعی نیست و در افرادی که دوز بالایی از مکمل را برای طولانی مدت و بدون توجه به میزان ویتامین نوشته شده روی برچسب مکمل استفاده می کنند، رخ می دهد. در ادامه قصد داریم 6 مورد از مهمترین عوارض ناشی از مصرف زیاد ویتامین دی را بررسی کنیم.

1- افزایش میزان ویتامین دی در خون

با وجود اینکه در زمینه تعیین محدوده مقدار کافی مطلوب این ویتامین در بدن توافق وجود ندارد اما به گفته انجمن ویتامین دی پیشنهاد می­ شود که مقدار ۴۰–۸۰ ng/ml (100–۲۰۰ nmol/l) را در بدن خود حفظ کنیم و همچنین اگر میزان ویتامین دی در خون به بالاتر از ۱۰۰ ng/ml (250 nmol/l) برسد، می­ تواند خطرناک باشد. یک تحقیق جدید بعد از 10 سال مطالعه روی 20 هزار نفر از  افرادی که مکمل ویتامین مصرف می کنند نشان دهنده این است که ویتامین دی حدود 37 نفر آنها بیشتر از ۱۰۰ ng/ml (250 nmol/l) بوده و تنها یک نفر، با ۳۶۴ ng/ml (899 nmol/l)، دچار مسمومیت جدی شده است.

با وجود اینکه دوز بسیار بالایی از این مکمل ها باعث مسمومیت می شود اما توصیه شده است که روزانه فقط ده هزار IU از این مکمل­ها را استفاده کنید.

2- افزایش میزان کلسیم خون

یکی از اصلی ترین وظایف ویتامین D، جذب کلسیم است. بدن در صورت دریافت کلسیم بیش از حد ( هایپرکلسمی) با علائم خطرناکی مانند به هم ریختن دستگاه گوارش، (مانند استفراغ، حالت تهوع و دل­ درد)، خستگی مفرط، سرگیجه و گیجی، استسقا، تکرر ادرار مواجه می شود.

نکته قابل توجه است که میزان طبیعی کلسیم خون ۸.۵–۱۰.۲ mg/dl (2.1–۲.۵ mmol/l) می باشد. استفاده از مکمل ویتامین دی نامعتبر و بیش از حد موجب افزایش جذب کلسیم خون می شود.

3- حالت تهوع، استفراغ و بی­ اشتهایی

این حالت ها می تواند بر اثر افزایش کلسیم در بدن ایجاد شود. داده های به دست آمده از آزمایشات مختلف نشان می ­دهد که مصرف دوز بالای ویتامین دی در بعضی از افراد به ­دلیل بالا رفتن میزان کلسیم خون باعث ایجاد حالت تهوع، استفراغ و کم­ اشتهایی می­ شود.

4- دل درد یا یبوست و اسهال

این حالت ها نیز ممکن است نشان دهنده استفاده دوز بالای ویتامین دی باشد که منجر به افزایش کلسیم شده و مشکلاتی از قبیل دل درد و مشکلات گوارشی را برای بدن ایجاد کند.

5- پوسیدگی استخوان

همان طور که گفته شد ویتامین دی برای استحکام استخوان ها و متابوليسم بدن ضروری است. اما مصرف بیش از اندازه از ویتامین دی با افزایش کلسیم بدن باعث پایین آمدن میزان ویتامین کا-2 می شود. ویتامین کا-2 در بدن وظیفه حفظ کلسیم استخوان و جلوگیری از ورود آن به خون را دارد. چنانچه افزایش مصرف ویتامین D و در نتیجه آن افزایش کلسیم باعث پایین آمدن سطح ویتامین کا-2 در بدن شود، پوسیدگی استخوان ها را به دنبال خواهد داشت.

6- نارسایی کلیوی

مصرف مکرر ویتامین D و متعاقب آن افزایش کلسیم می تواند باعث بروز آسیب های کلیوی متوسط تا شدید شود.

کلام آخر

بدن به میزان کافی ویتامین دی نیاز دارد. وجود این ویتامین کمتر یا بیشتر از حد نیاز ممکن است مشکلاتی را برای سلامتی ایجاد کند. مصرف هر ماده مفید بیش از حد نیاز ممکن است مشکلات دیگری را به همراه داشته باشد بنابراین از مصرف دوز بالای ویتامین D پرهیز کنید. در صورت مصرف مکمل ویتامین دی، قرص کارخانه های معروف و معتبر را تهیه کرده و در صورت بروز هر کدام از مشکلات گفته شده حتما به پزشک مراجعه کنید.

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments